Trung Quốc thúc đẩy chuyển cơ quan nhà nước từ Windows sang Linux

Trung Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch giảm phụ thuộc vào Windows trong một bộ phận cơ quan nhà nước và tổ chức có liên hệ với chính phủ. Thay vì tiếp tục sử dụng phiên bản Windows 10 được tùy biến riêng, các đơn vị này có thể chuyển sang những hệ điều hành nội địa dựa trên Linux.

Nếu được triển khai trên diện rộng, đây sẽ là một trong những cuộc chuyển đổi hệ điều hành lớn nhất từng được thực hiện. Tuy nhiên, kế hoạch hiện chủ yếu liên quan đến khu vực nhà nước, không đồng nghĩa toàn bộ người dùng máy tính tại Trung Quốc sẽ sớm rời bỏ Windows.

Chỉ thị mới có thể khiến kế hoạch thay thế Windows được đẩy sớm

Theo thông tin được dẫn lại từ Bloomberg, Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc đã yêu cầu một số tổ chức có liên hệ với nhà nước gỡ bỏ phiên bản Windows 10 dành riêng cho chính phủ. Phạm vi chính xác của chỉ thị chưa được công bố đầy đủ, nhưng động thái này được cho là đã thúc đẩy thời hạn thay thế vốn dự kiến hoàn tất vào tháng 2/2027.

Lý do chính được đưa ra là những lo ngại liên quan đến an toàn dữ liệu. Trong môi trường cơ quan công quyền, hệ điều hành không chỉ là công cụ để chạy phần mềm văn phòng. Nó còn liên quan đến cơ chế cập nhật, kích hoạt, mã hóa, quản trị thiết bị và cách dữ liệu được lưu trữ hoặc truyền tải.

Vì vậy, việc thay đổi nền tảng có thể được xem là một phần trong chiến lược kiểm soát hạ tầng công nghệ, thay vì chỉ là quyết định mua sắm phần mềm thông thường. Các đơn vị bị ảnh hưởng nhiều khả năng sẽ phải đánh giá lại cả máy tính, ứng dụng nghiệp vụ, hệ thống quản lý tập trung và quy trình hỗ trợ kỹ thuật.

Đây không phải phiên bản Windows 10 thông thường

Phiên bản Windows nằm trong kế hoạch thay thế là bản dành riêng cho chính phủ Trung Quốc. Hệ điều hành này do C&M Information Technologies phát triển, một liên doanh được thành lập vào năm 2016 giữa Microsoft và tập đoàn nhà nước China Electronics Technology Group. Phía Trung Quốc nắm cổ phần chi phối trong liên doanh.

Nền tảng nói trên được xây dựng dựa trên Windows 10 Enterprise nhưng đã được điều chỉnh cho môi trường sử dụng tại Trung Quốc. Một số thành phần hướng đến người dùng phổ thông, trong đó có OneDrive, bị loại bỏ. Hoạt động cập nhật và kích hoạt được thực hiện trong nước nhằm phù hợp hơn với yêu cầu quản trị của các cơ quan chính phủ.

Phiên bản này cũng cho phép người dùng chính phủ thay thế cơ chế mã hóa tiêu chuẩn của Microsoft bằng các thuật toán mã hóa của Trung Quốc. Điều đó cho thấy bản Windows chuyên biệt không đơn thuần là một gói phần mềm được đổi tên, mà đã được thiết kế với nhiều lớp tùy chỉnh về vận hành và bảo mật.

Dù vậy, việc một nền tảng dựa trên Windows được tùy biến sâu vẫn không loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Đây là một trong những lý do Trung Quốc tiếp tục phát triển các hệ điều hành nội địa, đặc biệt là những sản phẩm sử dụng nhân Linux.

Kylin OS và UOS trở thành lựa chọn thay thế

Trung Quốc đã chuẩn bị cho quá trình này trong nhiều năm thông qua việc xây dựng hệ sinh thái phần mềm và phần cứng trong nước. Kylin OS và UOS của UnionTech hiện là hai cái tên nổi bật trong nhóm hệ điều hành được sử dụng để thay thế các sản phẩm nước ngoài.

Kylin V10 cùng nhiều nền tảng Linux nội địa khác được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức lớn. Lợi thế của hướng tiếp cận này là mã nguồn Linux cho phép các nhà phát triển tùy chỉnh hệ thống, xây dựng công cụ quản trị riêng và tích hợp các yêu cầu bảo mật phù hợp với từng môi trường.

Tuy nhiên, chuyển sang Linux không chỉ là cài một hệ điều hành mới lên máy tính. Các cơ quan phải bảo đảm phần mềm nghiệp vụ vẫn hoạt động, dữ liệu cũ có thể truy cập, máy in và thiết bị ngoại vi được hỗ trợ, đồng thời nhân viên có thể làm quen với giao diện và quy trình mới.

Khả năng tương thích với các tài liệu được tạo bằng bộ ứng dụng văn phòng trên Windows cũng là vấn đề cần giải quyết. Với những đơn vị sử dụng phần mềm chuyên dụng hoặc hệ thống nội bộ lâu năm, quá trình chuyển đổi có thể cần nhiều thời gian thử nghiệm hơn so với các tác vụ văn phòng cơ bản.

Quy mô tiềm năng có thể lên tới hàng triệu người dùng

Điểm đáng chú ý nhất của kế hoạch nằm ở quy mô. Trung Quốc có hàng trăm triệu người dùng máy tính có liên hệ với khu vực chính phủ. Không phải tất cả đều làm việc trực tiếp trong cơ quan nhà nước, nhưng chỉ cần một phần nhỏ được chuyển sang hệ điều hành nội địa, số thiết bị cần thay đổi cũng có thể lên tới hàng triệu.

Con số này khiến kế hoạch trở nên khác biệt so với những dự án chuyển sang Linux từng được triển khai tại các quốc gia khác. Ở quy mô lớn, việc thay đổi hệ điều hành sẽ tác động đến nhiều nhóm công việc cùng lúc, từ nhân viên hành chính, đơn vị sự nghiệp cho đến doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức liên quan.

Quy mô lớn cũng đồng nghĩa chi phí và rủi ro triển khai không nhỏ. Một hệ điều hành có thể đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nhưng vẫn gặp khó khăn nếu thiếu ứng dụng phù hợp hoặc đội ngũ hỗ trợ đủ năng lực. Vì vậy, kết quả của kế hoạch sẽ phụ thuộc không chỉ vào chất lượng Linux nội địa mà còn vào mức độ hoàn thiện của toàn bộ hệ sinh thái.

Động thái mới nối tiếp chuỗi chính sách kéo dài nhiều năm

Việc giảm vai trò của Windows trong khu vực nhà nước không phải chính sách xuất hiện đột ngột. Trung Quốc từng cấm Windows 8 trong hoạt động mua sắm của chính phủ từ năm 2014. Đến năm 2019, nước này bắt đầu yêu cầu thay thế máy tính nước ngoài tại các văn phòng chính phủ trong thời hạn ba năm.

Năm 2022, các cơ quan trung ương và doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được yêu cầu loại bỏ hoàn toàn máy tính mang thương hiệu nước ngoài. Những bước đi liên tiếp này tạo nền tảng cho việc phát triển các sản phẩm thay thế ở cả lớp phần mềm lẫn phần cứng.

Bên cạnh các hệ điều hành dựa trên Linux, Trung Quốc còn có máy tính chạy HarmonyOS 5 của Huawei và các hệ thống sử dụng chip nội địa như Kirin 9000X. Điều đó cho thấy mục tiêu không chỉ là thay Windows bằng một sản phẩm khác, mà là xây dựng chuỗi công nghệ có mức độ phụ thuộc thấp hơn vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Ở góc độ người dùng, những thay đổi trong hệ sinh thái Windows cũng đang đặt ra yêu cầu theo dõi thường xuyên hơn về cập nhật và khả năng tương thích. Chẳng hạn, người dùng có thể tham khảo thêm thông tin về việc Windows 11 thử thay Media Player cũ bằng ứng dụng mới hoặc các sự cố phát sinh sau cập nhật như lỗi game, màn hình và PIN liên quan đến Windows 11.

Windows vẫn chiếm ưu thế với người dùng phổ thông

Dù khu vực nhà nước đang hướng tới các nền tảng nội địa, Trung Quốc chưa thể nói là đã thoát khỏi Windows. Dữ liệu StatCounter được dẫn lại cho thấy Windows chiếm 87,64% lưu lượng web trên máy tính để bàn tại Trung Quốc trong tháng 7/2026.

Trong số người dùng Windows tại nước này, Windows 10 chiếm 43,56%, còn Windows 11 chiếm 50,01%. Các số liệu này cho thấy hệ điều hành của Microsoft vẫn có vị trí rất lớn trong nhóm người dùng phổ thông và các hoạt động ngoài phạm vi chính phủ.

Khoảng cách giữa hai khu vực phản ánh sự khác nhau về mục tiêu sử dụng. Cơ quan nhà nước có thể ưu tiên quyền kiểm soát, chủ quyền dữ liệu và khả năng tùy biến hệ thống. Trong khi đó, người dùng cá nhân và doanh nghiệp thường quan tâm đến khả năng tương thích phần mềm, thói quen sử dụng, hỗ trợ phần cứng và mức độ phổ biến của nền tảng.

Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất muốn giảm phụ thuộc Windows

Một số quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Đan Mạch cũng từng khởi động các chương trình chuyển khỏi Windows để sử dụng nền tảng mã nguồn mở. Tuy nhiên, quy mô của những dự án này được đánh giá là hạn chế hơn nhiều so với tiềm năng triển khai tại Trung Quốc.

Điểm khác biệt của Trung Quốc là kế hoạch được đặt trong một chiến lược công nghệ rộng hơn, bao gồm hệ điều hành, máy tính, chip xử lý và các nền tảng phần mềm nội địa. Nếu các sản phẩm trong nước đáp ứng được yêu cầu về tính ổn định, bảo mật và ứng dụng, Linux có thể trở thành thành phần quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ do Trung Quốc tự chủ hơn.

Việc chuyển đổi hàng triệu thiết bị sẽ là phép thử lớn đối với khả năng mở rộng, tính tương thích và mức độ hoàn thiện của các hệ điều hành nội địa.

Bước chuyển mang ý nghĩa chiến lược

Với Trung Quốc, Linux không còn chỉ được xem là một lựa chọn miễn phí thay cho Windows. Các hệ điều hành dựa trên Linux đang được đặt vào vai trò nền tảng cho mục tiêu giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Trong ngắn hạn, quá trình này có thể tạo ra nhiều thách thức về đào tạo, chuyển dữ liệu, hỗ trợ kỹ thuật và duy trì hoạt động của các phần mềm chuyên ngành. Nhưng nếu triển khai thành công, nó sẽ giúp Trung Quốc có thêm quyền kiểm soát đối với hệ điều hành được sử dụng trong các cơ quan quan trọng.

Do đó, tác động của kế hoạch không chỉ nằm ở số lượng máy tính được cài lại hệ điều hành. Đây còn là dấu hiệu cho thấy cạnh tranh công nghệ đang chuyển từ từng sản phẩm riêng lẻ sang toàn bộ hệ sinh thái, nơi phần mềm, phần cứng, dữ liệu và năng lực quản trị ngày càng gắn chặt với nhau.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết liên quan

‹ ›

SHANG vô địch Life’s Good Tournament 2026 cùng UltraGear mới

Google Maps có thể chiếm vài GB bộ nhớ trên điện thoại

Esports Nations Cup lùi lịch sang tháng 11/2027 tại Riyadh

Team Flash vào top 7 PUBG Mobile thế giới tại EWC 2026

YouTube kiểm tra Premium Family: Người dùng ghép hộ cần biết gì?

Apple đổi cách thu phí App Store tại EU, Việt Nam chưa được giảm

Google tặng sinh viên Việt Nam một năm dùng AI Plus

Windows 11 thử đẩy Media Player cũ sang ứng dụng ngốn RAM hơn