Dũng Virgo
Sau khi gây chú ý với dự án tái tạo 7 ứng dụng phổ biến của Adobe bằng AI, lập trình viên Brandon Thomas tiếp tục mở rộng ArtCraft sang lĩnh vực phần mềm văn phòng. Ba ứng dụng mới gồm GridCraft, DeckCraft và WordCraft được định hướng lần lượt thay thế Excel, PowerPoint và Word.
Các dự án này được phát hành dưới dạng mã nguồn mở và người dùng có thể tải về miễn phí. Tuy nhiên, chúng vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu. Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở việc tạo ra thêm một bộ công cụ văn phòng miễn phí, mà ở cách AI giúp một lập trình viên độc lập nhanh chóng thử nghiệm nhiều sản phẩm khác nhau.
Ba ứng dụng mới trong dự án ArtCraft
Brandon Thomas đã chia sẻ GridCraft, DeckCraft và WordCraft trên GitHub của dự án ArtCraft. Tên gọi và mục tiêu của chúng tương ứng với ba nhóm tác vụ quen thuộc trong Microsoft Office.
- GridCraft: hướng đến việc xử lý bảng tính, tương tự Microsoft Excel.
- DeckCraft: phục vụ việc xây dựng bài thuyết trình, tương tự PowerPoint.
- WordCraft: tập trung vào soạn thảo văn bản, tương tự Word.
Thông tin được công bố cho biết các ứng dụng được phát triển với sự hỗ trợ của Claude và cung cấp theo mô hình mã nguồn mở. Cách tiếp cận này cho phép cộng đồng xem xét mã nguồn, thử nghiệm phần mềm hoặc tiếp tục đóng góp vào quá trình phát triển.
Việc đặt mục tiêu thay thế những sản phẩm quen thuộc của Microsoft giúp dự án dễ nhận biết, nhưng cũng tạo ra thách thức lớn. Word, Excel và PowerPoint không chỉ là các ứng dụng có giao diện phổ biến. Chúng còn gắn với hàng loạt định dạng tệp, quy trình cộng tác, tính năng tự động hóa và thói quen làm việc đã hình thành trong nhiều năm.
Từ các ứng dụng Adobe đến phần mềm văn phòng
Đây không phải lần đầu Brandon Thomas sử dụng AI để xây dựng các lựa chọn thay thế cho phần mềm thương mại. Trước đó, ArtCraft từng giới thiệu bảy ứng dụng hướng đến những công việc thường được thực hiện bằng các sản phẩm trong Adobe Creative Cloud.
Danh sách này gồm PhotoCraft, VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, EffectCraft, DesignCraft và PrintCraft. Các ứng dụng nhắm tới nhiều nhu cầu như chỉnh sửa ảnh, thiết kế đồ họa, dựng phim, xử lý hiệu ứng và chuẩn bị tài liệu in ấn.
Việc mở rộng từ phần mềm sáng tạo sang công cụ văn phòng cho thấy tham vọng khá rộng của dự án. Thomas muốn tạo ra những sản phẩm miễn phí, giúp người dùng giảm sự phụ thuộc vào các gói thuê bao phần mềm. Đây cũng là hướng tiếp cận đang được nhiều lập trình viên độc lập quan tâm khi AI có thể hỗ trợ viết mã, tạo giao diện và thử nghiệm ý tưởng nhanh hơn.
Trong một chủ đề liên quan, khả năng để AI phân tích và hiểu cách phần mềm vận hành cũng đang được nghiên cứu. REA giúp AI khám phá logic bên trong phần mềm là ví dụ cho thấy AI không chỉ được dùng để tạo nội dung, mà còn có thể tham gia vào quá trình tìm hiểu và phát triển các hệ thống phần mềm.
AI rút ngắn thời gian thử nghiệm phần mềm
Trong quy trình truyền thống, việc xây dựng một bộ ứng dụng văn phòng đòi hỏi nhiều nhóm chuyên môn. Nhà phát triển phải xử lý giao diện, mô hình dữ liệu, khả năng tương thích tệp, hiệu suất, bảo mật và kiểm thử trên nhiều hệ điều hành. Chỉ riêng việc duy trì một sản phẩm ổn định trong thời gian dài đã là nhiệm vụ phức tạp.
AI không tự động giải quyết toàn bộ những vấn đề đó, nhưng có thể hỗ trợ lập trình viên tạo nguyên mẫu và kiểm tra ý tưởng với tốc độ cao hơn. Một người có thể nhanh chóng thử nghiệm cách tổ chức bảng tính, bố cục trang trình chiếu hoặc các chức năng cơ bản của trình soạn thảo văn bản.
Đây là lợi thế quan trọng của ArtCraft. Thay vì dành nhiều thời gian cho từng sản phẩm riêng lẻ, Thomas có thể mở rộng danh mục ứng dụng bằng cách tận dụng các mô hình AI trong quá trình phát triển. Nếu dự án tiếp tục được cộng đồng đóng góp, tốc độ hoàn thiện có thể tăng lên đáng kể.
AI đang làm giảm chi phí tạo nguyên mẫu phần mềm, nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi ứng dụng được tạo nhanh đều có thể thay thế sản phẩm trưởng thành.
Khoảng cách giữa một bản thử nghiệm và phần mềm đủ tin cậy cho công việc hằng ngày vẫn rất lớn. Người dùng chuyên nghiệp thường cần những tính năng như xử lý tệp phức tạp, công thức nâng cao, biểu đồ, mẫu định dạng, kiểm soát lỗi, khả năng phục hồi dữ liệu và tương thích ổn định với tài liệu của đối tác.
Những lựa chọn miễn phí đã có từ lâu
Ý tưởng tạo một bộ phần mềm văn phòng miễn phí không mới. Người dùng máy tính đã có LibreOffice và Apache OpenOffice trong nhiều năm. Hai dự án này cung cấp các công cụ tương ứng với phần lớn nhu cầu cơ bản của Microsoft Office.
LibreOffice gồm Writer để soạn thảo văn bản, Calc để làm việc với bảng tính và Impress để tạo bài thuyết trình. Bộ phần mềm này còn có các công cụ phục vụ vẽ, cơ sở dữ liệu và công thức toán học.
LibreOffice được công bố vào tháng 9/2010 bởi cộng đồng phát triển OpenOffice.org và phát hành phiên bản ổn định đầu tiên vào tháng 1/2011. Dự án được xây dựng trên mã nguồn của OpenOffice.org, sau đó phát triển độc lập dưới sự quản lý của The Document Foundation.
Một ưu điểm thực tế của LibreOffice là khả năng chạy trên Windows, macOS và Linux. Phần mềm cũng hỗ trợ mở và lưu nhiều định dạng quen thuộc của Microsoft Office, trong đó có DOCX, XLSX và PPTX. Nhờ vậy, người dùng có thể xử lý nhiều tài liệu văn phòng mà không nhất thiết phải mua bộ phần mềm của Microsoft.
Apache OpenOffice có lịch sử lâu hơn. Dự án bắt đầu từ năm 2000, phiên bản OpenOffice.org đầu tiên xuất hiện vào năm 2002 và được chuyển giao cho Apache Software Foundation vào năm 2011. Bộ phần mềm này cũng bao gồm công cụ soạn thảo, bảng tính, trình chiếu và một số tiện ích văn phòng khác.
LibreOffice và Apache OpenOffice không phải hai dự án hoàn toàn tách biệt về nguồn gốc. LibreOffice được phát triển từ mã nguồn OpenOffice.org, nhưng sau đó hình thành cộng đồng và lộ trình riêng. Trong số các dự án kế nhiệm OpenOffice.org, LibreOffice hiện được xem là dự án có hoạt động phát triển tích cực hơn.
GridCraft, DeckCraft và WordCraft còn phải chứng minh nhiều điều
Việc một ứng dụng có tên gọi và giao diện gợi nhớ đến Excel, PowerPoint hoặc Word không có nghĩa nó đã đáp ứng được toàn bộ nhu cầu của các phần mềm này. Đối với người dùng phổ thông, những chức năng cơ bản có thể đã đủ cho một số công việc đơn giản. Nhưng trong môi trường doanh nghiệp, yêu cầu thường cao hơn nhiều.
Với một công cụ bảng tính, khả năng nhập dữ liệu mới chỉ là bước đầu. Người dùng còn cần công thức phức tạp, bảng tổng hợp, biểu đồ, định dạng có điều kiện, liên kết giữa nhiều trang tính và xử lý tệp lớn. Một lỗi khi lưu hoặc mở tài liệu có thể làm gián đoạn cả quy trình làm việc.
Phần mềm trình chiếu cũng cần duy trì bố cục, phông chữ, hình ảnh, biểu đồ và hiệu ứng khi chia sẻ giữa nhiều thiết bị. Trong khi đó, trình soạn thảo văn bản phải bảo toàn kiểu chữ, chú thích, mục lục, bảng biểu và định dạng khi chuyển đổi qua lại giữa các nền tảng.
Brandon Thomas từng cho biết anh có trải nghiệm không tốt với LibreOffice sau khi bị mất toàn bộ bài viết. Trải nghiệm này là một trong những lý do khiến anh muốn tự xây dựng bộ công cụ văn phòng cơ bản với các tính năng mà mình tin cậy hơn. Dù vậy, một sự cố cá nhân không thể đại diện cho toàn bộ chất lượng của một dự án; người dùng vẫn nên sao lưu dữ liệu khi thử nghiệm phần mềm mới.
Lợi thế đa nền tảng và mã nguồn mở
Một định hướng đáng chú ý của dự án là khả năng chạy trên Windows, macOS và Linux. Nếu đạt được mức ổn định cần thiết, đây có thể là điểm hấp dẫn với những người muốn sử dụng cùng một bộ công cụ trên nhiều hệ điều hành.
Mã nguồn mở cũng tạo ra lợi thế về tính minh bạch và khả năng tham gia của cộng đồng. Nhà phát triển khác có thể kiểm tra mã, phát hiện lỗi, đề xuất tính năng hoặc tạo phiên bản phù hợp với nhu cầu riêng. Tuy nhiên, mã nguồn mở không tự động bảo đảm phần mềm an toàn, ổn định hay được hỗ trợ lâu dài. Người dùng vẫn cần kiểm tra nguồn tải và cân nhắc sao lưu tài liệu trước khi sử dụng cho công việc quan trọng.
Trong ngắn hạn, GridCraft, DeckCraft và WordCraft phù hợp hơn với vai trò dự án thử nghiệm và minh chứng cho tốc độ phát triển phần mềm nhờ AI. Chúng chưa thể được xem là lựa chọn thay thế hoàn chỉnh cho Word, Excel và PowerPoint, đặc biệt trong các quy trình chuyên nghiệp.
AI sẽ thay đổi cuộc cạnh tranh phần mềm?
Điều ArtCraft gợi ra là câu hỏi về tương lai của thị trường phần mềm. Khi AI giúp giảm thời gian và chi phí tạo ứng dụng, các lập trình viên độc lập có thể đưa ra nhiều sản phẩm cạnh tranh hơn. Những phần mềm trước đây cần cả đội ngũ lớn để xây dựng có thể bắt đầu từ một dự án cá nhân với phạm vi hẹp.
Điều này có thể mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người dùng, nhất là những người không muốn trả phí thuê bao hoặc cần phần mềm chạy ngoại tuyến. Tuy nhiên, lợi thế của các sản phẩm lâu đời vẫn nằm ở độ ổn định, hệ sinh thái mở rộng, khả năng hỗ trợ và mức độ tương thích với tài liệu được sử dụng rộng rãi.
Vì thế, AI có thể thay đổi cách phần mềm được tạo ra, nhưng chưa xóa bỏ khoảng cách về chất lượng giữa một nguyên mẫu và sản phẩm thương mại hoàn thiện. Với người dùng hiện tại, LibreOffice và Apache OpenOffice vẫn là những lựa chọn miễn phí đã được kiểm chứng qua thời gian, còn bộ ba của ArtCraft đáng theo dõi trong quá trình tiếp tục phát triển.
Viettel mở 4 gói 5G ngắn hạn, đăng ký độc quyền trên Tammi
Windows 11 26H2 chỉ dùng 2,5 GB RAM nhờ bản cài tinh gọn
Sifu lên iPad giá 129.000 đồng, hỗ trợ tay cầm
RTX 5090 có thể dừng sản xuất, RTX 5080 24 GB thay thế?
Lập trình viên dùng AI tạo 7 ứng dụng thay thế Adobe miễn phí
Tammi tặng tối đa 500MB và 60 phút gọi mỗi ngày
Facebook có chế độ nghỉ ngơi để giảm tương tác mà không cần chặn
