Dũng Virgo
Một dự án phần mềm mã nguồn mở đang thu hút sự chú ý khi tuyên bố dùng AI để tái tạo hàng loạt công cụ quen thuộc của Adobe. Brandon Thomas, lập trình viên có 15 năm kinh nghiệm trong ngành công nghệ, đã phát triển 7 ứng dụng bằng Rust với sự hỗ trợ của Claude Opus.
Các phần mềm này được cung cấp miễn phí, hỗ trợ nhiều nền tảng và hướng đến những nhu cầu phổ biến như chỉnh sửa ảnh, thiết kế đồ họa, dựng video, xử lý âm thanh hay quản lý tài liệu. Tuy nhiên, khoảng cách giữa một bản thử nghiệm được tạo nhanh bằng AI và một bộ công cụ chuyên nghiệp đủ sức thay thế Adobe vẫn còn rất lớn.
Từ khoản phí hủy thuê bao đến dự án phần mềm miễn phí
Ý tưởng của Thomas bắt nguồn từ trải nghiệm không hài lòng với mô hình thuê bao của Adobe. Ông cho biết từng phải trả phí hủy đăng ký dịch vụ thêm một lần nữa. Thay vì tiếp tục tìm kiếm một phần mềm thương mại khác, Thomas quyết định xây dựng các lựa chọn mã nguồn mở để người dùng có thể sử dụng mà không phải trả phí định kỳ.
Tham vọng của dự án nhanh chóng vượt ra ngoài một công cụ đơn lẻ. Thomas từng cho rằng các phần mềm có thể đạt mức tương đương 100% tính năng trong vòng một tháng. Sau đó, ông điều chỉnh dự báo xuống còn khoảng 99% trong vài tháng, cho thấy mục tiêu ban đầu khó đạt được hơn dự kiến.
Thomas hiện điều hành ArtCraft, một doanh nghiệp kinh doanh token dành cho các mô hình AI tạo hình ảnh và video. Hoạt động này cung cấp nguồn kinh phí để ông duy trì dự án mà không cần phụ thuộc vào tiền quyên góp từ cộng đồng.
7 ứng dụng được xây dựng để thay thế công cụ Adobe
Bộ sản phẩm hiện gồm 7 ứng dụng, mỗi phần mềm tập trung vào một nhóm tác vụ tương tự các chương trình quen thuộc trong Adobe Creative Cloud:
| Ứng dụng | Định hướng sử dụng | Công cụ tương tự |
|---|---|---|
| PhotoCraft | Chỉnh sửa và xử lý ảnh | Photoshop |
| VectorCraft | Thiết kế đồ họa vector | Illustrator |
| FilmCraft | Dựng và biên tập video | Premiere Pro |
| LightCraft | Quản lý, chỉnh màu ảnh | Lightroom |
| EffectCraft | Tạo hiệu ứng hình ảnh | After Effects |
| DesignCraft | Thiết kế bố cục và tài liệu | InDesign |
| PrintCraft | Xử lý các tác vụ tài liệu | Acrobat Pro |
Điểm đáng chú ý là nhóm phần mềm được viết bằng Rust, ngôn ngữ thường được đánh giá cao về hiệu năng và khả năng quản lý bộ nhớ. Dự án phát hành theo giấy phép MIT và Apache 2.0, cho phép người dùng tiếp cận, sử dụng và phát triển phần mềm theo điều kiện của từng giấy phép.
Các ứng dụng có thể chạy trên Windows, Linux và macOS. Ngoài ra, người dùng còn có thể sử dụng phiên bản trên trình duyệt thông qua WebAssembly. Khả năng hỗ trợ đa nền tảng giúp dự án tiếp cận nhiều nhóm người dùng hơn, đặc biệt là những người muốn thử nghiệm công cụ mới mà không cần cài đặt một hệ sinh thái phần mềm lớn.
AI giúp tăng tốc, nhưng chưa thể thay thế quá trình phát triển lâu dài
Việc dùng AI để tạo mã nguồn cho phép Thomas phát triển nhiều ứng dụng trong thời gian ngắn. Đây là điểm khiến dự án trở nên khác biệt so với cách xây dựng phần mềm truyền thống, vốn thường cần đội ngũ lớn và nhiều năm hoàn thiện.
Tuy nhiên, tốc độ tạo mã không đồng nghĩa với chất lượng sản phẩm đã sẵn sàng. Theo lộ trình hiện tại, PhotoCraft mới chỉ đáp ứng khoảng 25-35% nhu cầu của người dùng chuyên nghiệp trong các công việc hằng ngày. Một chức năng quan trọng như Content-Aware Fill của Photoshop vẫn chưa có.
Các ứng dụng cũng đang ở giai đoạn alpha. Người dùng có thể gặp vấn đề về hiệu năng, quy trình thao tác và độ ổn định. Với phần mềm chỉnh sửa ảnh, dựng phim hoặc thiết kế chuyên nghiệp, những hạn chế này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ công việc.
Vì vậy, việc gọi các ứng dụng là bản thay thế hoàn chỉnh cho Adobe ở thời điểm hiện tại sẽ là quá sớm. Chúng phù hợp hơn với mục đích trải nghiệm, nghiên cứu mã nguồn mở hoặc thực hiện những tác vụ cơ bản. Người dùng chuyên nghiệp vẫn cần cân nhắc kỹ trước khi chuyển toàn bộ quy trình làm việc sang các công cụ mới.
Tranh luận về bản quyền và phương pháp “clean-room”
Tham vọng tái tạo nhiều phần mềm phổ biến cũng kéo theo câu hỏi về quyền sở hữu trí tuệ. Adobe sở hữu hàng nghìn bằng sáng chế liên quan đến tính năng và cơ chế vận hành phần mềm. Nếu các ứng dụng mới phát triển đủ lớn và cạnh tranh trực tiếp, nguy cơ phát sinh tranh chấp pháp lý có thể trở thành vấn đề đáng quan tâm.
Thomas khẳng định dự án được xây dựng theo phương pháp “clean-room”. Theo cách tiếp cận này, nhóm phát triển không sao chép mã nguồn độc quyền hoặc tài sản của Adobe mà tự xây dựng giải pháp dựa trên chức năng mà người dùng cần. Dù vậy, tuyên bố về phương pháp phát triển không tự động loại bỏ mọi rủi ro pháp lý. Ranh giới giữa việc tạo ra tính năng tương tự và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn cần được đánh giá trong từng trường hợp.
Đây cũng là lý do các dự án mã nguồn mở cần minh bạch về mã nguồn, giấy phép, tài liệu kỹ thuật và quy trình đóng góp. Người dùng không chỉ quan tâm phần mềm có miễn phí hay không, mà còn cần biết họ được phép sử dụng phần mềm như thế nào trong công việc cá nhân và thương mại.
Mã nguồn do AI tạo ra đặt ra rủi ro bảo mật
Bên cạnh vấn đề bản quyền, độ an toàn của mã nguồn cũng là mối lo lớn. Khi AI có thể tạo ra hàng trăm nghìn dòng mã trong thời gian ngắn, việc kiểm tra toàn bộ sản phẩm để phát hiện lỗi không hề đơn giản.
Những rủi ro có thể liên quan đến cách phần mềm đọc và xử lý tệp, quyền truy cập dữ liệu, bảo vệ thông tin riêng tư hoặc các lỗ hổng có thể bị khai thác. Với ứng dụng chỉnh sửa ảnh, video và tài liệu, phần mềm thường phải làm việc với các tệp có dung lượng lớn và nhiều định dạng khác nhau. Một lỗi trong quy trình này có thể khiến ứng dụng treo, làm hỏng dữ liệu hoặc tạo ra nguy cơ bảo mật.
Một khảo sát của Sonar với 1.100 nhà phát triển trong năm 2026 cho thấy 96% người tham gia chưa hoàn toàn tin tưởng mã nguồn do AI tạo ra. Con số này phản ánh thực tế rằng AI có thể hỗ trợ viết code nhanh, nhưng vẫn cần con người kiểm thử, đánh giá kiến trúc, rà soát lỗ hổng và chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng.
Độc giả quan tâm đến cách AI đang thay đổi ngành phần mềm có thể xem thêm phân tích về các dự án AI phục vụ nhu cầu thực tế. Trong trường hợp sử dụng Claude để phát triển ứng dụng, việc nắm rõ giới hạn và quy tắc của nền tảng cũng quan trọng không kém tốc độ tạo mã; người dùng có thể tham khảo thêm thông tin về quy tắc sử dụng Claude.
Tham vọng mở rộng sang nhiều nhóm phần mềm
Thomas không dừng kế hoạch ở các công cụ sáng tạo. Ông còn dự định phát triển CADCraft để hướng đến AutoCAD, DeckCraft cho nhu cầu tạo bài thuyết trình, GridCraft dành cho bảng tính, SoundCraft nhắm đến Avid Pro Tools và WordCraft hướng tới Microsoft Word.
Nếu những dự án này được triển khai, phạm vi cạnh tranh sẽ mở rộng từ thiết kế đồ họa sang kỹ thuật, văn phòng và sản xuất âm thanh. Người dùng có thể có thêm lựa chọn miễn phí, trong khi các công ty phần mềm truyền thống sẽ phải đối mặt với áp lực đổi mới và xem xét lại mô hình thuê bao.
Tuy nhiên, mỗi nhóm phần mềm lại có yêu cầu kỹ thuật riêng. Một trình chỉnh sửa ảnh cần hệ thống lớp, bộ lọc và công cụ chọn vùng chính xác. Phần mềm dựng phim cần xử lý video ổn định, hỗ trợ nhiều định dạng và quản lý dòng thời gian phức tạp. Trong khi đó, ứng dụng văn phòng phải bảo đảm khả năng tương thích tệp và độ tin cậy khi làm việc dài hạn.
Dự án đáng theo dõi nhưng chưa phải lựa chọn thay thế hoàn chỉnh
7 ứng dụng của Thomas cho thấy AI có thể rút ngắn đáng kể thời gian tạo nguyên mẫu phần mềm. Mã nguồn mở, giấy phép miễn phí và khả năng chạy trên nhiều hệ điều hành cũng tạo ra cơ hội để cộng đồng tham gia cải thiện sản phẩm.
Dù vậy, người dùng nên xem đây là một dự án đang phát triển thay vì giải pháp có thể thay thế ngay Adobe Creative Cloud. Hiệu năng, tính năng còn thiếu, độ ổn định, bảo mật và câu hỏi pháp lý đều cần được giải quyết trước khi phần mềm phù hợp với môi trường chuyên nghiệp.
Giá trị lớn nhất của dự án hiện nằm ở việc đặt ra một câu hỏi quan trọng: AI có thể làm thay đổi chi phí và thời gian phát triển phần mềm đến mức nào? Câu trả lời sẽ phụ thuộc không chỉ vào khả năng tạo mã của AI, mà còn vào năng lực kiểm thử, cộng đồng mã nguồn mở và mức độ tin cậy mà sản phẩm xây dựng được trong thực tế.
Viettel mở 4 gói 5G ngắn hạn, đăng ký độc quyền trên Tammi
Windows 11 26H2 chỉ dùng 2,5 GB RAM nhờ bản cài tinh gọn
Sifu lên iPad giá 129.000 đồng, hỗ trợ tay cầm
Lập trình viên dùng AI tạo bộ công cụ thay thế Word, Excel
RTX 5090 có thể dừng sản xuất, RTX 5080 24 GB thay thế?
Tammi tặng tối đa 500MB và 60 phút gọi mỗi ngày
Facebook có chế độ nghỉ ngơi để giảm tương tác mà không cần chặn
