Dũng Virgo
Sự phát triển nhanh của KOL, KOC và các nền tảng mạng xã hội đang tạo ra nhiều cơ hội cho hoạt động sáng tạo nội dung, quảng bá sản phẩm và kết nối thương hiệu với người dùng. Tuy nhiên, cùng với sức ảnh hưởng ngày càng lớn, yêu cầu về minh bạch cũng trở nên cấp thiết hơn.
Tại Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II – KOL Summit 2026, ông Trần Hoàng, Giám đốc VCCorp Network, cho rằng vấn đề hiện nay không hẳn là thiếu thông tin. Điểm đáng lo nằm ở việc người dùng có thể nhìn thấy rất nhiều dữ liệu nhưng vẫn không nhận diện được đâu là bản chất của nội dung, ai đứng sau thông điệp và thông tin đó dựa trên căn cứ nào.
Công khai nhiều chưa đồng nghĩa với minh bạch
Phát biểu tại tọa đàm về bảo vệ và phát triển hoạt động của người có ảnh hưởng trong môi trường số, ông Trần Hoàng phân biệt rõ hai khái niệm thường bị đánh đồng: công khai và minh bạch.
Một bài đăng có thể chứa nhiều thông tin về sản phẩm, thương hiệu hoặc người giới thiệu. Dù vậy, nếu những dữ liệu quan trọng bị đặt ở vị trí khó nhận biết, trình bày mơ hồ hoặc khiến người xem hiểu sai về mối quan hệ phía sau, nội dung đó vẫn chưa thực sự minh bạch.
Ví dụ, người dùng có thể tưởng rằng một KOL đang chia sẻ trải nghiệm cá nhân, trong khi bài đăng thực tế có sự tài trợ từ nhãn hàng. Tương tự, một video trông giống nội dung do con người trực tiếp thực hiện có thể đã được AI hỗ trợ hoặc chỉnh sửa ở mức đáng kể. Nếu các yếu tố này không được thể hiện rõ ràng, người tiếp nhận khó đánh giá độ tin cậy của thông điệp.
Quan điểm này đặt trách nhiệm minh bạch vào toàn bộ chuỗi tạo ra và phân phối nội dung, thay vì chỉ yêu cầu người dùng tự kiểm chứng sau khi thông tin đã lan rộng.
Năm nhóm thông tin người dùng cần được biết
Theo chia sẻ của Giám đốc VCCorp Network, có ít nhất năm nhóm thông tin cần được làm rõ khi công chúng tiếp nhận nội dung trên mạng xã hội.
1. Quan hệ lợi ích giữa KOL và thương hiệu
Trước hết, người dùng cần biết nội dung có liên quan đến lợi ích thương mại hay không. Sản phẩm được giới thiệu có được nhãn hàng tài trợ? Người đăng có nhận thù lao? Bài viết có gắn với hoạt động bán hàng hoặc đường dẫn mua sản phẩm?
Đây là thông tin nền tảng để người xem hiểu đúng ngữ cảnh. Một lời nhận xét tự phát từ người dùng thông thường sẽ được tiếp nhận khác với nội dung được xây dựng trong một chiến dịch quảng cáo. Việc phân biệt hai trường hợp này không nhằm phủ nhận giá trị của quảng cáo, mà giúp công chúng đánh giá thông điệp một cách chủ động hơn.
Trong thực tế, dấu hiệu thương mại đôi khi chỉ xuất hiện dưới dạng một dòng chú thích ngắn, đường dẫn mua hàng hoặc cách giới thiệu sản phẩm. Nếu những dấu hiệu này không đủ rõ, người xem có thể nhầm lẫn giữa trải nghiệm cá nhân và nội dung được đặt hàng.
2. Vai trò thực sự của người có ảnh hưởng
Nhóm thông tin thứ hai liên quan đến vai trò mà KOL đảm nhận trong nội dung. Họ đang đánh giá sản phẩm với tư cách người sử dụng thông thường, chuyên gia trong một lĩnh vực cụ thể hay chỉ là người đại diện hình ảnh cho thương hiệu?
Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng với những sản phẩm liên quan đến sức khỏe, công nghệ, tài chính hoặc các lĩnh vực yêu cầu kiến thức chuyên môn. Một người nổi tiếng có thể có sức lan tỏa lớn, nhưng điều đó không đồng nghĩa họ sở hữu chuyên môn để đưa ra kết luận kỹ thuật hoặc cam kết về hiệu quả sản phẩm.
Khi vai trò được xác định rõ, người dùng sẽ có cơ sở điều chỉnh kỳ vọng. Họ có thể xem lời giới thiệu như một thông điệp quảng bá, thay vì mặc nhiên coi đó là đánh giá độc lập hoặc tư vấn chuyên môn.
3. Căn cứ cho các tuyên bố trong bài đăng
Những khẳng định về hiệu quả sản phẩm cũng cần đi kèm căn cứ phù hợp. Nếu nội dung cho biết một sản phẩm được chuyên gia giới thiệu, người dùng cần biết chuyên gia đó là ai, có chuyên môn gì và nhận định được đưa ra trong hoàn cảnh nào.
Với các tuyên bố định lượng hoặc mang tính cam kết, câu hỏi còn cụ thể hơn: kết quả được kiểm nghiệm ở đâu, trên bao nhiêu người, trong thời gian bao lâu và tỷ lệ đạt kết quả là bao nhiêu? Chỉ một con số ấn tượng nhưng không có phương pháp kiểm chứng sẽ khó giúp người đọc đánh giá giá trị thực tế.
Đây cũng là lý do nội dung quảng cáo không nên chỉ tập trung vào khả năng tạo tương tác. Một thông điệp dễ lan truyền nhưng thiếu nguồn kiểm chứng có thể làm gia tăng kỳ vọng sai lệch, thậm chí gây ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của người dùng.
4. Mức độ can thiệp của AI
AI đang được sử dụng ngày càng phổ biến trong quá trình viết nội dung, tạo hình ảnh, dựng video và xử lý âm thanh. Công nghệ này có thể giúp nhà sáng tạo làm việc nhanh hơn, nhưng đồng thời khiến ranh giới giữa hình ảnh thật và nội dung tổng hợp trở nên khó nhận biết.
Vì vậy, việc chỉ gắn nhãn “nội dung AI” có thể chưa đủ. Người dùng cần biết AI được sử dụng ở khâu nào: tạo toàn bộ video, thay đổi hình ảnh, tổng hợp giọng nói, hỗ trợ viết kịch bản hay chỉ chỉnh sửa một chi tiết nhỏ.
Mức độ can thiệp khác nhau có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau. Một video được dựng hoàn toàn bằng hình ảnh tổng hợp không nên được tiếp nhận giống một video ghi lại trải nghiệm thực tế. Việc mô tả rõ phạm vi sử dụng AI sẽ giúp người xem có thêm cơ sở đánh giá tính xác thực của nội dung.
Chủ đề này cũng gắn với những lo ngại rộng hơn về deepfake, thông tin sai lệch và khủng hoảng niềm tin trong môi trường số. AI và khủng hoảng niềm tin trên không gian số đang trở thành vấn đề không chỉ của KOL mà còn của nền tảng, thương hiệu và cơ quan quản lý.
5. Khả năng lưu vết và lịch sử chỉnh sửa
Nhóm cuối cùng là khả năng lưu vết của nội dung. Trong quá trình hợp tác, bài đăng hoặc video có thể được chỉnh sửa giữa KOL, agency và nhãn hàng. Nếu thông tin ban đầu bị thay đổi, người dùng cần có cách nhận biết nội dung đã được điều chỉnh như thế nào.
Lưu vết không chỉ có ý nghĩa khi xảy ra tranh cãi. Đây còn là cơ chế giúp các bên xác định trách nhiệm nếu nội dung chứa thông tin sai, thiếu căn cứ hoặc không thống nhất với thỏa thuận ban đầu. Một hệ thống có lịch sử chỉnh sửa rõ ràng sẽ hỗ trợ quá trình kiểm tra và xử lý khi cần thiết.
Minh bạch không chỉ là đưa thêm thông tin, mà là cung cấp đúng thông tin quan trọng theo cách người dùng có thể hiểu và kiểm chứng.
Trách nhiệm không chỉ thuộc về KOL
Các nội dung được trao đổi tại KOL Summit 2026 cho thấy việc xây dựng niềm tin số cần sự phối hợp của nhiều bên. KOL và nhà sáng tạo phải chủ động kiểm chứng thông tin, thể hiện rõ nội dung thương mại và chịu trách nhiệm với thông điệp do mình phát hành.
Trong khi đó, nhãn hàng và agency cần cung cấp thông tin chính xác, không gây áp lực khiến người sáng tạo đưa ra tuyên bố vượt quá căn cứ thực tế. Nền tảng cũng có vai trò hỗ trợ cơ chế gắn nhãn, lưu trữ dữ liệu và xử lý nội dung vi phạm. Cơ quan quản lý có thể góp phần hình thành các tiêu chuẩn chung để các bên có cùng cách hiểu và thực hiện.
Những nguyên tắc này tương đồng với các khuyến nghị dành cho người làm nội dung trong kỷ nguyên AI. KOL và KOC cần làm gì để giữ niềm tin khi công nghệ có thể tạo ra hình ảnh, video và thông tin ngày càng thuyết phục?
Cơ sở dữ liệu uy tín có thể hỗ trợ thị trường
Một hướng được đề cập tại tọa đàm là xây dựng cơ sở dữ liệu và cơ chế đánh giá mức độ uy tín của KOL, KOC cũng như nhãn hàng. Nếu được triển khai phù hợp, hệ thống này có thể cung cấp thêm thông tin cho doanh nghiệp trước khi lựa chọn đối tác, đồng thời giúp người dùng có cơ sở tham khảo khi tiếp nhận nội dung.
Việc đánh giá uy tín không nên chỉ dựa trên số lượng người theo dõi hoặc lượt tương tác. Các tiêu chí có thể liên quan đến lịch sử hợp tác, mức độ tuân thủ quy định, khả năng đính chính thông tin và trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Cách tiếp cận này giúp hạn chế việc coi độ nổi tiếng là thước đo duy nhất cho độ tin cậy.
Dù vậy, bất kỳ cơ chế đánh giá nào cũng cần được xây dựng minh bạch, có tiêu chí rõ ràng và được cập nhật phù hợp. Nếu dữ liệu không chính xác hoặc bị sử dụng thiếu kiểm soát, hệ thống có thể tạo ra đánh giá lệch lạc thay vì hỗ trợ niềm tin.
KOL Summit 2026 tập trung vào niềm tin số
KOL Summit 2026 diễn ra tại Thiskyhall Sala, TP.HCM, với chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số” và thông điệp “Viral có tâm – Ảnh hưởng có tầm”. Sự kiện quy tụ hơn 1.500 khách mời, gồm hơn 1.000 nghệ sĩ, KOL và KOC cùng hơn 200 đại diện đến từ cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và hệ sinh thái số.
Trong buổi sáng, hội nghị có hai phiên chuyên đề song song về AI, thông tin sai lệch, khủng hoảng niềm tin và tương lai sáng tạo. Các nội dung thảo luận xoay quanh kiểm chứng thông tin, deepfake, bản quyền, trách nhiệm của người có ảnh hưởng và quan hệ hợp tác với thương hiệu.
Đây là lần thứ hai Hội nghị KOL toàn quốc được tổ chức, với sự tham gia của nhiều nhóm liên quan đến hoạt động sáng tạo nội dung. Theo thông tin tại sự kiện, diễn đàn hướng tới việc thúc đẩy một không gian mạng an toàn, minh bạch và bền vững hơn.
Bạn đọc có thể theo dõi thêm các nội dung liên quan trong bài ba trách nhiệm KOL cần ghi nhớ để xây dựng niềm tin số.
Người dùng nên đọc nội dung quảng bá thế nào?
Từ những vấn đề được nêu tại hội nghị, người dùng có thể hình thành một số thói quen khi tiếp nhận nội dung từ KOL hoặc KOC. Trước hết, hãy kiểm tra xem bài đăng có dấu hiệu tài trợ, liên kết bán hàng hoặc hợp tác thương mại hay không.
Tiếp đó, cần phân biệt giữa trải nghiệm cá nhân và kết luận chuyên môn. Những tuyên bố tuyệt đối, cam kết hiệu quả nhanh hoặc sử dụng số liệu nổi bật nên được xem xét cùng nguồn kiểm chứng. Nếu sản phẩm liên quan đến sức khỏe hoặc tài chính, việc tìm thêm thông tin từ nguồn độc lập càng cần thiết.
Cuối cùng, người xem nên chú ý đến nhãn AI, hình ảnh bất thường, giọng nói thiếu tự nhiên và các chi tiết không nhất quán trong video. Không phải mọi nội dung có AI đều thiếu giá trị, nhưng người dùng có quyền biết công nghệ đã can thiệp đến đâu trước khi đưa ra đánh giá.
Niềm tin trên mạng xã hội không thể được tạo dựng chỉ bằng lượt xem hay tốc độ lan truyền. Khi quan hệ lợi ích, vai trò của người giới thiệu, căn cứ thông tin, mức độ sử dụng AI và lịch sử chỉnh sửa được thể hiện rõ, công chúng mới có thể tiếp nhận nội dung một cách tỉnh táo hơn.
Wi-Fi sân bay tiềm ẩn rủi ro, hành khách cần làm gì?
KOL Summit 2026 phủ sóng với 25 triệu lượt xem
Áp lực cải tổ Meta tăng mạnh sau thỏa thuận 18 tỷ USD
Cảnh báo thủ đoạn giả danh người quen để lừa tiền qua Zalo
Doanh nghiệp tạo ảnh hưởng bằng công nghệ và niềm tin số
KOL Summit 2026 sôi động với chuỗi trải nghiệm về niềm tin số
KOL Summit 2026: Hai dấu mốc mới cho niềm tin số
