Dũng Virgo
Một thủ đoạn lừa đảo mới đang nhắm vào người mua hàng trực tuyến: kẻ gian gọi điện thông báo sản phẩm vừa nhận thuộc lô hàng lỗi, hàng cấm hoặc có nguy cơ gây nguy hiểm, sau đó yêu cầu thu hồi gấp để hoàn tiền. Đánh vào tâm lý lo lắng và mong muốn nhận lại tiền, đối tượng tìm cách đưa nạn nhân vào quy trình giả mạo nhằm lấy thông tin ngân hàng hoặc chiếm đoạt tiền.
Điểm đáng chú ý là cuộc gọi thường đi kèm những dữ liệu khá chính xác như tên người mua, sản phẩm, thời điểm đặt hàng hoặc ngày giao nhận. Vì vậy, nhiều người dễ tin rằng người liên hệ thực sự đến từ thương hiệu, sàn thương mại điện tử hay đơn vị vận chuyển.
Vì sao thủ đoạn này dễ khiến người mua mắc bẫy?
Những cuộc gọi hậu mãi vốn không xa lạ với người mua sắm trực tuyến. Sau khi nhận hàng, khách hàng có thể được liên hệ để đánh giá sản phẩm, xử lý đổi trả hoặc thông báo chương trình chăm sóc. Kẻ gian lợi dụng chính bối cảnh quen thuộc này để dựng lên một kịch bản có vẻ hợp lý.
Thông thường, đối tượng mở đầu bằng thông báo khẩn cấp. Sản phẩm được cho là nằm trong lô hàng bị lỗi, chứa thành phần không an toàn hoặc không đủ điều kiện lưu thông. Nạn nhân được yêu cầu phối hợp thu hồi ngay, nếu không có thể phát sinh trách nhiệm hoặc mất quyền được hoàn tiền.
Sự kết hợp giữa thông tin đơn hàng thật và nội dung cảnh báo nghiêm trọng khiến người nghe mất cảnh giác. Thay vì tự kiểm tra trên ứng dụng đã đặt hàng, họ có thể làm theo hướng dẫn của người gọi và chuyển sang một quy trình hoàn tiền không tồn tại.
Biết chính xác tên sản phẩm hoặc thời điểm giao hàng không phải bằng chứng cho thấy cuộc gọi là hợp pháp. Dữ liệu giao dịch có thể bị thu thập, chia sẻ trái phép hoặc rò rỉ từ nhiều nguồn khác nhau.
Kịch bản lừa đảo thường diễn ra như thế nào?
Giả danh đơn vị có liên quan đến đơn hàng
Đối tượng có thể tự nhận là nhân viên của thương hiệu, sàn thương mại điện tử, kho hàng hoặc công ty giao nhận. Cách xưng danh thay đổi tùy theo thông tin mà chúng có được, nhưng mục tiêu chung là tạo cảm giác đây là một quy trình xử lý đơn hàng chính thức.
Trong cuộc gọi, kẻ gian thường nhấn mạnh tính cấp bách của việc thu hồi. Nạn nhân có thể được yêu cầu xác nhận số điện thoại, tài khoản nhận tiền hoặc thông tin đơn hàng. Việc cung cấp một phần dữ liệu ban đầu khiến người mua càng tin rằng người gọi đã nắm hồ sơ giao dịch.
Dẫn nạn nhân sang kênh liên lạc khác
Sau bước tạo lòng tin, đối tượng thường đề nghị tiếp tục trao đổi qua Facebook, Zalo, Telegram hoặc một nền tảng khác thay vì ứng dụng mua sắm. Lý do được đưa ra có thể là bộ phận hoàn tiền làm việc riêng, cần gửi biểu mẫu hoặc phải tạo mã thu hồi hàng.
Đây là dấu hiệu bất thường cần đặc biệt lưu ý. Khi cuộc trao đổi rời khỏi ứng dụng chính thức, người mua khó xác định danh tính đối phương và không còn được bảo vệ bởi quy trình hỗ trợ, lịch sử giao dịch của sàn.
Gửi liên kết hoặc mã QR giả
Ở bước tiếp theo, kẻ gian gửi một đường link, mã QR hoặc trang web có giao diện giống ngân hàng và sàn thương mại điện tử. Nạn nhân được hướng dẫn bấm vào mục “xác nhận nhận tiền”, “kích hoạt hoàn tiền” hoặc “xác minh tài khoản”.
Những trang giả mạo này có thể yêu cầu nhập tên đăng nhập, mật khẩu, số thẻ, mã xác thực một lần (OTP) hoặc các thông tin bảo mật khác. Một số trường hợp còn yêu cầu chuyển trước phí vận chuyển, phí thu hồi hay khoản tiền xác minh với lời hứa sẽ hoàn lại sau.
Những dấu hiệu cần nhận biết ngay
- Người lạ gọi điện yêu cầu thu hồi sản phẩm nhưng thông tin này không xuất hiện trên ứng dụng mua hàng.
- Đối phương thúc giục xử lý ngay, dọa phát sinh trách nhiệm hoặc mất quyền hoàn tiền nếu chậm trễ.
- Người gọi yêu cầu trao đổi qua tài khoản cá nhân trên Zalo, Facebook, Telegram hoặc nền tảng không chính thức.
- Đường link, mã QR được gửi để đăng nhập, xác nhận hoàn tiền hoặc “kích hoạt” giao dịch.
- Nạn nhân bị yêu cầu đọc mã OTP, mật khẩu ngân hàng, mã PIN hoặc thông tin thẻ.
- Phải chuyển trước một khoản phí mới được nhận tiền hoàn.
- Người gọi yêu cầu tự gửi hàng đến một địa chỉ không có trên thông báo chính thức của sàn.
Trong các quy trình hoàn tiền thông thường, người mua không cần cung cấp mật khẩu ngân hàng hay mã OTP cho người khác. OTP được tạo để xác nhận giao dịch của chính chủ, không phải công cụ để nhận tiền hoàn.
Cách xác minh khi nhận thông báo thu hồi hàng
Việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và không làm theo hướng dẫn ngay trong cuộc gọi. Người mua nên mở ứng dụng thương mại điện tử đã sử dụng để kiểm tra lịch sử đơn hàng, mục thông báo, tin nhắn từ người bán và chính sách đổi trả.
Nếu có vấn đề thật sự với sản phẩm, thông tin thu hồi hoặc đổi trả thường phải được thể hiện qua kênh chính thức. Người dùng cũng có thể tự tìm mục chăm sóc khách hàng trong ứng dụng và chủ động liên hệ, thay vì gọi lại số điện thoại hoặc truy cập liên kết do người lạ cung cấp.
- Ghi lại số điện thoại, thời gian gọi và nội dung trao đổi.
- Không bấm vào đường link hoặc quét mã QR chưa được xác minh.
- Không cung cấp thông tin đăng nhập, OTP, mã PIN và dữ liệu thẻ.
- Đối chiếu thông tin thu hồi trực tiếp trên ứng dụng mua hàng.
- Chỉ gửi hoặc trả hàng theo hướng dẫn hiển thị trong kênh chính thức.
- Chặn liên lạc nếu đối phương tiếp tục gây áp lực hoặc đe dọa.
Người dùng cũng nên chủ động bảo vệ tài khoản ngân hàng trong đời sống số. Việc cho người khác mượn hoặc thuê tài khoản có thể kéo theo nhiều rủi ro pháp lý và tài chính, như đã được phân tích trong bài cho thuê tài khoản ngân hàng có thể bị phạt nặng.
Lỡ cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền thì phải làm gì?
Nếu đã nhập thông tin ngân hàng vào một trang đáng ngờ, người dùng cần liên hệ ngay với ngân hàng qua số hotline hoặc ứng dụng chính thức. Hãy trình bày rõ những gì đã xảy ra để ngân hàng hỗ trợ khóa, kiểm tra hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp.
Trường hợp đã đọc OTP, cung cấp mật khẩu hoặc thông tin thẻ, người dùng nên yêu cầu ngân hàng khóa các dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng và đổi thông tin đăng nhập từ thiết bị an toàn. Không nên tiếp tục trao đổi với kẻ gian với hy vọng được hoàn lại tiền, bởi đối tượng có thể dựng thêm nhiều lý do để yêu cầu nộp phí.
Nếu đã chuyển khoản, cần thông báo cho ngân hàng càng sớm càng tốt. Thời gian phản ứng có thể ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ xử lý giao dịch. Người bị hại nên lưu giữ ảnh chụp màn hình, tin nhắn, số tài khoản nhận tiền, đường link, mã QR, số điện thoại và lịch sử giao dịch.
Những bằng chứng này có thể được sử dụng khi làm việc với ngân hàng hoặc trình báo cơ quan công an. Không nên xóa cuộc trò chuyện hay khôi phục cài đặt thiết bị trước khi sao lưu các dữ liệu liên quan.
Thói quen giúp mua sắm trực tuyến an toàn hơn
Người mua nên hạn chế công khai mã đơn hàng, số điện thoại, địa chỉ nhận hàng và ảnh chụp vận đơn trên mạng xã hội. Đây là những dữ liệu có thể bị lợi dụng để tạo một cuộc gọi giả mạo thuyết phục hơn.
Khi đặt hàng, hãy ưu tiên nền tảng có cơ chế bảo vệ người mua và kiểm tra kỹ tên miền trước khi đăng nhập. Không nên lưu mật khẩu ngân hàng trong trình duyệt dùng chung, đồng thời bật thông báo biến động số dư để phát hiện giao dịch bất thường nhanh hơn.
Điều quan trọng nhất là ghi nhớ nguyên tắc: mọi yêu cầu hoàn tiền đi kèm việc đọc OTP, nhập mật khẩu, quét mã QR lạ hoặc chuyển phí trước đều cần được xem là dấu hiệu nguy hiểm. Một cuộc gọi biết rõ đơn hàng chưa đủ để chứng minh danh tính người liên hệ. Chỉ xác minh qua ứng dụng và kênh hỗ trợ chính thức mới giúp giảm nguy cơ mất tiền.
Vụ lừa tình khiến doanh nghiệp Thái Lan mất gần 300 triệu USD
Người Việt xem video trên YouTube, TikTok nhiều hơn hẳn OTT
Wi-Fi sân bay tiềm ẩn rủi ro, hành khách cần làm gì?
KOL Summit 2026 phủ sóng với 25 triệu lượt xem
Áp lực cải tổ Meta tăng mạnh sau thỏa thuận 18 tỷ USD
Cảnh báo thủ đoạn giả danh người quen để lừa tiền qua Zalo
Công khai thông tin chưa đủ để tạo minh bạch trên mạng xã hội
