Dũng Virgo
Trước khi rời vị trí CEO Apple, Tim Cook đã đưa ra cảnh báo đặc biệt về thị trường chip nhớ. Ông mô tả biến động hiện nay là một “cơn lũ 100 năm có một”, bắt nguồn từ nhu cầu khổng lồ của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhận định này không chỉ liên quan đến Apple. Khi bộ nhớ và linh kiện lưu trữ trở nên đắt đỏ, chi phí có thể lan sang máy tính, máy chơi game, smartphone, điện năng và nhiều sản phẩm công nghệ khác. Elon Musk cũng đồng tình với đánh giá của Tim Cook, cho rằng đây là đợt tăng giá lớn nhất ông từng chứng kiến đối với một mặt hàng.
Tim Cook khép lại 15 năm lãnh đạo Apple
Ngày 1/9, Tim Cook rời ghế CEO Apple sau 15 năm điều hành công ty công nghệ có giá trị hàng đầu thế giới. Người tiếp quản vị trí này là John Ternus, lãnh đạo lâu năm của mảng phần cứng Apple. Dù không còn trực tiếp giữ chức CEO, Tim Cook vẫn tiếp tục làm việc tại Apple với vai trò chủ tịch điều hành.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh cuối cùng trên cương vị CEO, ông dành sự chú ý đáng kể cho tình trạng giá chip nhớ và lưu trữ. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm với Apple, bởi công ty bán nhiều dòng thiết bị sử dụng bộ nhớ như iPhone, iPad, Mac và các sản phẩm điện tử khác.
Tim Cook cho biết Apple đã cố gắng hạn chế tác động lên người tiêu dùng trong thời gian chi phí bộ nhớ tăng mạnh. Tuy nhiên, sức ép từ thị trường đã vượt quá khả năng hấp thụ của doanh nghiệp. Theo ông, việc tăng giá sản phẩm cuối cùng là điều khó tránh khỏi.
“Đây là một trận lũ 100 năm có một. Trong hơn 40 năm, tôi chưa từng chứng kiến điều gì tương tự trong bất kỳ lĩnh vực nào”, Tim Cook nhận định.
Phát biểu trên đáng chú ý bởi Tim Cook có nhiều thập kỷ làm việc với chuỗi cung ứng. Trước khi dẫn dắt Apple, ông nổi tiếng với khả năng tổ chức mạng lưới sản xuất và phân phối quy mô toàn cầu của công ty. Vì vậy, việc ông dùng cách diễn đạt mạnh như “cơn lũ 100 năm” cho thấy mức độ bất thường của biến động lần này.
Vì sao AI khiến chip nhớ khan hiếm?
Động lực chính phía sau làn sóng tăng giá đến từ sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu AI. Những hệ thống này cần khối lượng lớn bộ nhớ và lưu trữ để huấn luyện, vận hành mô hình, xử lý dữ liệu và cung cấp dịch vụ cho người dùng.
Khác với một thiết bị cá nhân, trung tâm dữ liệu AI vận hành ở quy mô rất lớn. Mỗi dự án có thể cần lượng phần cứng đáng kể, từ bộ xử lý, thiết bị lưu trữ cho tới các loại bộ nhớ tốc độ cao. Khi nhiều doanh nghiệp cùng lúc đầu tư vào hạ tầng AI, nhu cầu tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng của chuỗi cung ứng.
Hệ quả là các nhà sản xuất thiết bị phải cạnh tranh để mua linh kiện. Doanh nghiệp nào có quy mô và khả năng tài chính lớn có thể ưu tiên bảo đảm nguồn cung, trong khi các hãng khác phải chấp nhận giá cao hơn hoặc điều chỉnh kế hoạch sản xuất.
Đây cũng là một trong những lý do cuộc đua AI không chỉ ảnh hưởng đến ngành phần mềm. Sự phát triển của mô hình AI đang tác động trực tiếp tới phần cứng, năng lượng, trung tâm dữ liệu và giá bán thiết bị tiêu dùng.
Diễn biến cạnh tranh chip AI tại các thị trường lớn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của năng lực tính toán và nguồn cung phần cứng. Độc giả có thể xem thêm thông tin về DeepSeek đặt 160.000 chip Huawei để hiểu rõ hơn cách nhu cầu AI đang làm thay đổi cục diện ngành bán dẫn.
Elon Musk cũng lo ngại về làn sóng tăng giá
Tim Cook không phải lãnh đạo công nghệ duy nhất cảnh báo về áp lực chi phí. Elon Musk đã công khai đồng tình với nhận định của CEO Apple và chia sẻ một bài viết đề cập đến tác động lạm phát từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ.
Elon Musk mô tả đây là “đợt tăng giá lớn nhất mà tôi từng chứng kiến đối với bất kỳ thứ gì”. Nhận xét này phản ánh mức độ lan rộng của vấn đề: chi phí không dừng ở chip nhớ mà có thể ảnh hưởng tới nhiều nhóm sản phẩm và dịch vụ liên quan.
Theo nội dung được dẫn lại, giá tiêu dùng đối với phần mềm và phụ kiện máy tính đã tăng khoảng 15% so với một năm trước. Apple sau đó tăng giá một số mẫu Mac và iPad. Các công ty khác như Microsoft, Hewlett-Packard, Dell và Nintendo cũng được cho là đã điều chỉnh giá sản phẩm trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng.
Với người mua, tác động có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức. Một mẫu máy tính mới có thể đắt hơn, dung lượng lưu trữ ở cùng tầm giá có thể bị cắt giảm, hoặc thời gian nâng cấp thiết bị kéo dài hơn. Các nhà sản xuất cũng có thể ưu tiên những sản phẩm có biên lợi nhuận cao, thay vì duy trì đầy đủ lựa chọn giá rẻ.
Xu hướng này tương đồng với cảnh báo rằng AI khiến smartphone giá rẻ đứng trước nguy cơ biến mất. Khi chi phí linh kiện và yêu cầu phần cứng tăng lên, phân khúc bình dân sẽ chịu áp lực lớn hơn các sản phẩm cao cấp.
Từ giá chip nhớ đến áp lực lên người tiêu dùng
Giá linh kiện tăng thường không được giữ lại hoàn toàn ở khâu sản xuất. Doanh nghiệp có thể tiết kiệm bằng cách tối ưu thiết kế, thương lượng với nhà cung cấp hoặc giảm một phần lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu biến động kéo dài và đủ lớn, một phần chi phí sẽ được chuyển sang giá bán.
Vấn đề này có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Giá thiết bị tăng làm người tiêu dùng phải chi nhiều hơn cho cùng một nhu cầu. Các doanh nghiệp sử dụng máy chủ, máy tính và dịch vụ đám mây cũng đối mặt với chi phí cao hơn. Sau đó, mức tăng này có khả năng tiếp tục được phản ánh trong giá phần mềm, dịch vụ trực tuyến hoặc sản phẩm số.
Điện năng là một mắt xích khác trong chuỗi tác động. Trung tâm dữ liệu AI cần nhiều năng lượng để vận hành và làm mát. Khi hạ tầng được mở rộng, nhu cầu điện tăng có thể gây thêm áp lực lên chi phí vận hành. Như vậy, ảnh hưởng của AI không chỉ nằm trong bảng giá chip mà còn liên quan đến toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Dù lạm phát tại Mỹ đã giảm so với đỉnh năm 2022, giá cả vẫn có thể tăng cục bộ ở những nhóm hàng chịu ảnh hưởng từ chuỗi cung ứng. Một sản phẩm có thể trở nên đắt hơn không phải vì nhu cầu tiêu dùng trực tiếp tăng, mà do chi phí nguyên vật liệu, vận chuyển, năng lượng hoặc linh kiện đầu vào thay đổi.
Sức mua của tiền mặt cũng là vấn đề dài hạn
Cảnh báo của Tim Cook tập trung vào cú sốc đang diễn ra trong chuỗi cung ứng công nghệ. Tuy nhiên, bài toán rộng hơn là sức mua của tiền mặt. Theo số liệu được dẫn từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang Minneapolis, 100 USD vào năm 2026 chỉ có sức mua tương đương 11,61 USD vào năm 1970.
Con số này cho thấy sự suy giảm sức mua không phải hiện tượng chỉ xuất hiện cùng AI. Trong nhiều thập kỷ, người tiết kiệm đã phải đối mặt với việc giá hàng hóa và dịch vụ tăng nhanh hơn giá trị thực của khoản tiền nắm giữ.
Điểm đáng chú ý là hai vấn đề có thể cộng hưởng. Khi chi phí công nghệ tăng, người dùng phải trả nhiều hơn cho điện thoại, máy tính hoặc dịch vụ trực tuyến. Nếu thu nhập và số dư tiền mặt không tăng tương ứng, khả năng chi tiêu thực tế sẽ giảm.
Đối với người tiêu dùng, cách ứng phó thực tế là cân nhắc kỹ thời điểm nâng cấp thiết bị, so sánh tổng chi phí thay vì chỉ nhìn giá niêm yết và ưu tiên sản phẩm có thời gian sử dụng dài. Doanh nghiệp cũng cần đánh giá lại kế hoạch mua sắm phần cứng, dự trữ linh kiện và mức độ phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.
AI sẽ tiếp tục định hình giá công nghệ
Những phát biểu của Tim Cook và Elon Musk cho thấy cuộc đua AI đang bước sang giai đoạn có ảnh hưởng rõ rệt hơn tới đời sống kinh tế. AI không còn chỉ là câu chuyện về mô hình, ứng dụng hay chatbot. Nó đang kéo theo nhu cầu lớn đối với chip, bộ nhớ, máy chủ, điện năng và hạ tầng mạng.
Trong ngắn hạn, người dùng có thể phải chấp nhận giá thiết bị cao hơn hoặc tốc độ giảm giá chậm hơn. Các hãng công nghệ sẽ phải cân bằng giữa việc bảo vệ doanh số, duy trì lợi nhuận và bảo đảm nguồn cung linh kiện.
Về dài hạn, thị trường có thể phản ứng bằng cách mở rộng năng lực sản xuất, phát triển công nghệ bộ nhớ mới và tối ưu hóa mô hình AI để giảm nhu cầu tài nguyên. Dù vậy, Tim Cook cho rằng quy mô biến động hiện tại là chưa từng thấy trong kinh nghiệm của ông. Vì thế, “cơn lũ 100 năm” có thể còn tiếp tục ảnh hưởng đến giá sản phẩm công nghệ trước khi chuỗi cung ứng tìm được trạng thái cân bằng mới.
Những dự báo khác của Elon Musk về sự mở rộng của công nghệ cũng cho thấy nhu cầu phần cứng sẽ khó giảm nhanh. Xem thêm dự báo của Elon Musk về 1 tỷ robot hình người để thấy cách các tham vọng công nghệ quy mô lớn có thể tiếp tục tạo áp lực lên năng lực sản xuất trong tương lai.
Dự thảo mới: Trẻ dưới 13 tuổi có thể bị khóa tương tác trên mạng xã hội
VNeID: Khi nào được tra cứu lý lịch tư pháp miễn phí?
YouTube tiếp cận 93% người dùng Internet Việt Nam mỗi ngày
OCB giảm phí giao dịch nước ngoài cho thẻ Mastercard World 2in1
Cho thuê tài khoản ngân hàng: Vì sao có thể bị phạt nặng?
iPhone 18 Pro Max gặp lỗi app ngân hàng: Cách xử lý
Lenovo IdeaPad Slim Gen 11: Laptop AI cho học tập và công việc
