Dũng Virgo
Trong nhiều năm, smartphone giá rẻ là nơi các hãng chứng minh khả năng đưa công nghệ mới đến đông đảo người dùng. Những tính năng từng chỉ xuất hiện trên điện thoại cao cấp như màn hình tần số quét cao, camera độ phân giải lớn, pin dung lượng cao hay bộ nhớ 256 GB dần được đưa xuống nhóm sản phẩm khoảng 5 triệu đồng.
Tuy nhiên, quy luật này đang chịu tác động từ một yếu tố mới: cơn sốt trí tuệ nhân tạo. Khi các trung tâm dữ liệu mở rộng quy mô để phục vụ AI, nhu cầu đối với DRAM và NAND tăng mạnh. Đây là hai nhóm linh kiện có ảnh hưởng trực tiếp đến RAM và bộ nhớ lưu trữ trên smartphone.
Hệ quả là điện thoại cao cấp vẫn có khả năng duy trì sức bán, còn các mẫu máy giá thấp lại phải đối mặt với bài toán khó hơn nhiều: tăng giá, cắt giảm cấu hình hoặc thu hẹp danh mục sản phẩm.
Chi phí bộ nhớ đang thay đổi bài toán smartphone
Theo TrendForce, với cấu hình phổ biến gồm 8 GB RAM và 256 GB bộ nhớ trong, giá hợp đồng linh kiện bộ nhớ trong quý I/2026 đã tăng gần 200% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng bộ nhớ trong tổng chi phí linh kiện của một chiếc smartphone cũng tăng từ khoảng 10-15% lên 30-40%.
Mức tăng này tạo ra ảnh hưởng rất khác nhau giữa các phân khúc. Với một mẫu flagship có giá khoảng 30 triệu đồng, nhà sản xuất có thể lựa chọn giảm khuyến mại, điều chỉnh giá bán hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn. Khoản chi phí phát sinh vẫn đáng kể nhưng chưa chắc làm thay đổi hoàn toàn quyết định mua của khách hàng.
Ở một chiếc điện thoại khoảng 4-5 triệu đồng, tình hình ngược lại. Chỉ cần chi phí tăng thêm một triệu đồng, giá bán có thể tăng tương đương 20-25%. Đây là mức chênh lệch đủ lớn để người mua chuyển sang thương hiệu khác, chọn máy cũ hoặc tiếp tục sử dụng thiết bị hiện tại.
Vấn đề người dùng nhìn thấy không phải là giá RAM hay NAND tăng, mà là một chiếc điện thoại cùng tầm giá có thể sở hữu ít RAM và dung lượng lưu trữ thấp hơn thế hệ trước.
Người mua 5 triệu đồng có thể nhận được gì?
Trước đây, ngân sách khoảng 5 triệu đồng có thể mở ra lựa chọn với 8 GB RAM, 256 GB bộ nhớ, màn hình chất lượng tốt và pin lớn. Khi chi phí linh kiện tăng, cùng số tiền đó có thể chỉ đủ cho phiên bản 6 GB RAM hoặc 128 GB bộ nhớ.
Điều này tạo ra cảm giác giá điện thoại không nhất thiết tăng rõ rệt, nhưng giá trị nhận được lại giảm. Người mua vẫn trả số tiền tương đương, song phải chấp nhận cấu hình thấp hơn hoặc bỏ thêm tiền để đạt trải nghiệm quen thuộc.
TrendForce cho biết trong quý II/2026, 12 GB RAM trở thành cấu hình phổ biến hơn ở nhóm cao cấp, trong khi 8 GB vẫn là mức chủ đạo của phân khúc trung cấp. Với các mẫu máy giá thấp, 4 GB RAM vẫn phổ biến. Khoảng cách về bộ nhớ giữa các phân khúc vì thế có thể tiếp tục mở rộng.
Nghịch lý nằm ở chỗ AI được kỳ vọng khiến smartphone cần nhiều tài nguyên hơn. Các tính năng xử lý ảnh, trợ lý thông minh, dịch thuật hay tạo nội dung ngay trên thiết bị đều có thể cần thêm bộ nhớ. Nhưng cùng lúc, giá linh kiện tăng lại buộc nhà sản xuất phải tiết kiệm từng GB RAM và dung lượng lưu trữ.
AI có thể khiến điện thoại phụ thuộc nhiều hơn vào đám mây
Để giảm áp lực chi phí, các hãng smartphone đang phải phối hợp với nhà phát triển ứng dụng nhằm hạn chế mức tiêu thụ bộ nhớ. Một hướng khác là tăng sử dụng các dịch vụ xử lý dựa trên đám mây thay vì thực hiện toàn bộ tác vụ trực tiếp trên điện thoại.
Cách tiếp cận này có thể giúp những thiết bị cấu hình vừa phải tiếp tục chạy các tính năng AI, nhưng cũng tạo ra sự phụ thuộc lớn hơn vào kết nối Internet và dịch vụ trực tuyến. Với người dùng ở khu vực mạng yếu hoặc muốn sử dụng điện thoại lâu dài, đây không phải lúc nào cũng là giải pháp lý tưởng.
Về phía phần cứng, các nhà sản xuất có thể giữ lại những thông số đủ dùng thay vì liên tục nâng RAM và bộ nhớ. Số lượng model cũng có thể được rút gọn, trong khi vòng đời sản phẩm được kéo dài để giảm chi phí phát triển và quản lý tồn kho.
Phân khúc giá thấp đang thu hẹp trên toàn cầu
TrendForce dự báo sản lượng smartphone toàn cầu năm 2026 có thể giảm khoảng 10%, xuống gần 1,135 tỷ máy. Trong kịch bản tiêu cực, mức giảm có thể đạt 15% hoặc cao hơn. Những thương hiệu tập trung vào nhóm trung cấp và giá rẻ được cho là chịu tác động mạnh nhất.
Dữ liệu tại Đông Nam Á cũng cho thấy áp lực đang hiện rõ. Theo Counterpoint Research, smartphone dưới 150 USD chỉ chiếm 33,6% lượng máy xuất xưởng trong quý I/2026, mức thấp nhất kể từ quý III/2023. Giá linh kiện tăng, sức mua suy yếu và việc các hãng thu gọn danh mục sản phẩm cùng gây sức ép lên phân khúc này.
Tại Indonesia, lượng smartphone dưới 150 USD giảm 34% so với cùng kỳ. Một số mẫu phổ biến có giá tăng tới 24% so với thế hệ trước. Những con số này cho thấy tác động của chi phí phần cứng đã bắt đầu xuất hiện trực tiếp trên bảng giá, thay vì chỉ nằm trong chuỗi cung ứng.
Việt Nam có thể bước nhanh hơn vào giai đoạn premium hóa
Thay đổi trên thị trường quốc tế có thể ảnh hưởng rõ đến cách người Việt mua điện thoại. Một khách hàng có ngân sách 5 triệu đồng có thể được tư vấn chọn mẫu máy mới nhưng bộ nhớ thấp hơn trước, hoặc tăng thêm 1-2 triệu đồng để mua thiết bị thuộc phân khúc cao hơn.
Nếu ngày càng nhiều người chọn phương án thứ hai, thị trường sẽ dịch chuyển lên các mức giá cao hơn mà không cần hãng nào tuyên bố rời bỏ phân khúc giá rẻ. Đây là quá trình thường được gọi là “premium hóa”, trong đó tỷ trọng sản phẩm đắt tiền tăng lên còn lựa chọn giá thấp dần thu hẹp.
Số liệu từ Omdia cho thấy lượng smartphone xuất xưởng tại Việt Nam trong quý I/2026 giảm 12% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, nhóm máy dưới 200 USD giảm hơn 30%. Trước đó, Counterpoint Research từng ghi nhận phân khúc giá thấp tại Việt Nam giảm 50% trong quý I/2025.
Người dùng cũng có xu hướng mua điện thoại đắt hơn để sử dụng lâu hơn. Hỗ trợ phần mềm dài hạn, kết nối 5G, camera, hiệu năng và độ bền là những lý do khiến một bộ phận khách hàng chấp nhận vượt qua ngưỡng 5 triệu đồng.
Xu hướng lựa chọn thiết bị dùng trong ba hoặc bốn năm thay vì đổi máy giá rẻ sau mỗi hai năm có thể trở nên rõ hơn. Trong trường hợp đó, thị trường smartphone cũ cũng có cơ hội hưởng lợi khi người dùng trì hoãn việc mua máy mới.
Điện thoại cao cấp đang có lợi thế gì?
IDC dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu năm 2026 giảm 16,7%, trong khi giá bán trung bình tăng 27,6%, lên 581 USD. Con số này không có nghĩa mọi mẫu máy đều tăng giá cùng tỷ lệ. Một nguyên nhân quan trọng là các sản phẩm giá thấp biến mất nhanh hơn, khiến tỷ trọng điện thoại cao cấp trong tổng thị trường tăng lên.
Nhóm dưới 100 USD được đánh giá là chịu sức ép đặc biệt nghiêm trọng vì biên lợi nhuận vốn đã mỏng. Khi chi phí bộ nhớ tăng quá mạnh, việc duy trì mức giá cũ có thể khiến sản phẩm không còn hiệu quả về mặt kinh doanh.
Ngược lại, smartphone cao cấp có nhiều phương án xử lý hơn. Hãng có thể duy trì cấu hình lớn và tăng giá nhẹ, cắt giảm ưu đãi, hoặc xem chi phí bộ nhớ là một phần của chiến lược sản phẩm. Khách hàng ở phân khúc này cũng thường quan tâm đến camera, thiết kế, hệ sinh thái và hỗ trợ phần mềm bên cạnh thông số RAM hay bộ nhớ.
Những mẫu máy cận cao cấp như Galaxy S26 FE có thể trở thành lựa chọn đáng chú ý trong bối cảnh người dùng muốn trải nghiệm gần flagship nhưng vẫn cân nhắc ngân sách. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này đồng nghĩa ngưỡng giá để sở hữu một chiếc smartphone mới có trải nghiệm tốt sẽ ngày càng cao.
Smartphone giá rẻ chưa biến mất, nhưng sẽ khác trước
Chưa thể kết luận điện thoại giá rẻ sẽ biến mất hoàn toàn. Các hãng vẫn cần nhóm sản phẩm này để tiếp cận người dùng mới, đặc biệt tại những thị trường đang phát triển. Điều thay đổi trước tiên có thể là định nghĩa về “giá rẻ”.
Một mẫu máy từng có giá 4 triệu đồng có thể dần tiến lên 5 triệu đồng, còn thiết bị 5 triệu đồng có thể dịch chuyển lên khoảng 6 triệu đồng. Các hãng cũng có thể duy trì cấu hình ở mức vừa đủ, giảm số lượng phiên bản và kéo dài thời gian bán thay vì liên tục nâng thông số qua từng thế hệ.
- Người mua cần quan tâm đến thời gian hỗ trợ phần mềm, không chỉ dung lượng RAM.
- Dung lượng lưu trữ thực tế và khả năng mở rộng có thể quan trọng hơn camera nhiều megapixel.
- Một mẫu máy đắt hơn nhưng dùng được lâu có thể tiết kiệm hơn so với việc đổi điện thoại thường xuyên.
- Thị trường máy cũ có thể trở thành lựa chọn hấp dẫn khi giá máy mới tăng.
Trong nhiều năm, cuộc đua smartphone xoay quanh việc đưa tính năng cao cấp xuống mức giá thấp nhất. Cơn sốt AI đang đảo chiều bài toán đó. Câu hỏi quan trọng không còn chỉ là hãng nào cung cấp cấu hình mạnh nhất với giá rẻ nhất, mà là hãng nào có thể giữ cho một chiếc điện thoại phổ thông vẫn đủ tốt và còn nằm trong khả năng chi trả của người dùng.
Với người tiêu dùng, giai đoạn sắp tới có thể đòi hỏi cách mua điện thoại thực tế hơn: cân nhắc thời gian sử dụng, khả năng cập nhật, nhu cầu lưu trữ và tổng chi phí sở hữu thay vì chỉ nhìn vào giá bán ban đầu.
Đổi từ iPhone sang Galaxy Z Fold8: 5 điều bất ngờ sau một tháng
Galaxy Z Fold8 bán chạy: Vì sao Apple vẫn có thể hưởng lợi?
realme tiếp tục đồng hành Đấu Trường Danh Vọng Mùa Đông 2026
Galaxy S26 FE và định nghĩa mới về trải nghiệm flagship
Oukitel WP600: Điện thoại gaming 2 quạt, pin 10.000mAh
Android Pulse bất ngờ xuất hiện trên hàng triệu điện thoại Android
Xiaomi có thể bỏ qua máy Android 16 khi cập nhật HyperOS 4
