Dũng Virgo
OpenAI đang thử nghiệm một cách tương tác mới giữa ChatGPT và ứng dụng Messages trên máy Mac. Thông qua plugin Apple Messages, trợ lý AI có thể đọc, tìm kiếm, tóm tắt nội dung cũng như soạn và gửi tin nhắn thay người dùng.
Tính năng này tạo ra sự thuận tiện đáng kể, đặc biệt với những người thường xuyên làm việc trên máy tính. Tuy vậy, nó cũng chạm vào một trong những nền tảng quan trọng nhất của Apple: khả năng bảo vệ dữ liệu liên lạc cá nhân. Khi một ứng dụng AI bên thứ ba được phép tiếp cận Messages, câu hỏi không chỉ nằm ở việc tính năng hoạt động ra sao, mà còn là dữ liệu được bảo vệ đến mức nào.
ChatGPT có thể làm gì với ứng dụng Messages?
Plugin được OpenAI giới thiệu ngày 20/8 cho ứng dụng ChatGPT trên macOS. Sau khi được cấp quyền, người dùng có thể yêu cầu ChatGPT thực hiện một số tác vụ liên quan đến tin nhắn, chẳng hạn:
- Tìm một cuộc trò chuyện hoặc nội dung cụ thể trong Messages.
- Đọc và tóm tắt các đoạn hội thoại dài.
- Tra cứu tin nhắn iMessage, SMS và RCS.
- Soạn nội dung trả lời dựa trên yêu cầu của người dùng.
- Gửi tin nhắn thông qua ứng dụng Messages.
Về trải nghiệm, cách làm này khá giống việc giao cho trợ lý AI quyền điều khiển một ứng dụng đang mở trên máy. Người dùng không cần tự cuộn qua hàng trăm tin nhắn để tìm thông tin, cũng không phải chuyển đổi liên tục giữa ChatGPT và Messages khi muốn viết phản hồi.
Đây cũng là điểm khác biệt so với những tính năng AI chỉ phân tích văn bản do người dùng chủ động sao chép và dán vào. Plugin có thể truy cập trực tiếp vào dữ liệu đang nằm trong ứng dụng nhắn tin, vì vậy phạm vi thông tin mà nó tiếp cận rộng hơn đáng kể.
Người dùng Mac có thể xem thêm thông tin về tính năng tương tự trong bài ChatGPT trên Mac có thể đọc và gửi iMessage thay bạn.
Cơ chế hoạt động dựa trên quyền có sẵn của macOS
Plugin không được mô tả như một thành phần thay đổi cấu trúc bảo mật của iMessage. Thay vào đó, nó sử dụng AppleScript và Accessibility, hai cơ chế vốn đã có mặt trên macOS để hỗ trợ tự động hóa và điều khiển ứng dụng.
Để plugin hoạt động, người dùng phải cấp một số quyền trong phần cài đặt hệ thống, gồm:
- Full Disk Access.
- Quyền truy cập danh bạ.
- Quyền Automation để điều khiển ứng dụng khác.
Đây là các quyền có phạm vi tương đối rộng. Đáng chú ý nhất là Full Disk Access không chỉ liên quan riêng đến Messages. Về nguyên tắc, quyền này có thể mở đường cho ứng dụng tiếp cận nhiều dữ liệu được lưu trữ trên máy, trong đó có thư điện tử, lịch sử duyệt web Safari và các bản sao lưu Time Machine.
Điều đó không đồng nghĩa plugin chắc chắn đọc toàn bộ những dữ liệu này. Tuy nhiên, việc một công cụ xử lý tin nhắn yêu cầu quyền ở cấp độ rộng khiến người dùng cần cân nhắc kỹ trước khi bật tính năng. Quyền được cấp cho ứng dụng có thể lớn hơn nhiều so với phạm vi công việc mà người dùng thực sự muốn giao cho ChatGPT.
Mã hóa iMessage không bao phủ toàn bộ quá trình
iMessage được biết đến với cơ chế mã hóa đầu cuối khi dữ liệu truyền qua mạng. Trong quá trình trao đổi, nội dung được bảo vệ để bên trung gian khó có thể đọc được tin nhắn khi dữ liệu đang di chuyển giữa các thiết bị.
Nhưng khi tin nhắn tới máy Mac và được giải mã để hiển thị cho người dùng, nội dung đó tồn tại dưới dạng văn bản có thể đọc được trong cơ sở dữ liệu cục bộ. Plugin Apple Messages được cho là đọc dữ liệu từ chính khu vực lưu trữ này khi nhận yêu cầu.
Vì vậy, lớp mã hóa của iMessage không còn là hàng rào bảo vệ ở thời điểm dữ liệu đã được giải mã trên thiết bị. Đây là điểm thường bị bỏ qua khi người dùng cho rằng một ứng dụng có mã hóa đầu cuối thì mọi hoạt động tiếp cận dữ liệu về sau đều được bảo vệ tương tự.
Nói cách khác, rủi ro không nhất thiết xuất hiện trong lúc tin nhắn được truyền đi. Nó có thể nằm ở giai đoạn dữ liệu đã hiện diện trên máy, khi một ứng dụng khác được cấp quyền đọc hoặc điều khiển Messages.
Người dùng vẫn phải duyệt trước khi gửi tin
Theo mô tả của OpenAI, ChatGPT mặc định phải chờ người dùng xác nhận trước khi gửi tin nhắn thật. Cơ chế này nhằm ngăn AI tự động thực hiện một hành động có thể gây hậu quả ngoài ý muốn, chẳng hạn gửi nhầm người, dùng sai giọng điệu hoặc chia sẻ thông tin nhạy cảm.
Tuy nhiên, có một ngoại lệ đáng chú ý. Nếu tác vụ được đặt ở chế độ “Full access” hoặc người dùng tắt bước phê duyệt, ChatGPT có thể gửi tin nhắn mà không cần hỏi lại mỗi lần. Khi đó, mức độ tự động hóa tăng lên nhưng khả năng kiểm soát trực tiếp của người dùng giảm xuống.
Trong thực tế, các tin nhắn công việc, mã xác thực, địa chỉ, thông tin tài chính hoặc nội dung riêng tư có thể xuất hiện trong cùng một hộp thư. Một yêu cầu tưởng như đơn giản như “trả lời các tin nhắn chưa đọc” có thể trở nên rủi ro nếu hệ thống không phân biệt chính xác bối cảnh hoặc người nhận.
Do đó, chế độ yêu cầu duyệt trước vẫn là lựa chọn an toàn hơn, đặc biệt với người dùng cá nhân và những ai sử dụng cùng một tài khoản Messages cho cả công việc lẫn liên lạc riêng.
Phạm vi phát hành chưa hoàn toàn thống nhất
Thông tin về nhóm người dùng được tiếp cận plugin hiện chưa đồng nhất giữa các nguồn. Một số mô tả cho rằng tính năng có thể xuất hiện trên các gói của ứng dụng ChatGPT dành cho macOS. Trong khi đó, Bloomberg và Engadget cho biết plugin trước mắt chỉ được mở cho ChatGPT Work và Codex, chưa phổ biến tới các gói Plus hoặc miễn phí thông thường.
Điểm chắc chắn hơn là plugin được cung cấp từ mục Plugins, khu vực Public trong ứng dụng ChatGPT trên Mac. Ngoài điều kiện về tài khoản, tính năng còn giới hạn theo phần cứng: chỉ những máy Mac sử dụng chip Apple Silicon mới có thể chạy. Các mẫu Mac dùng chip Intel không được hỗ trợ.
Với người dùng tại Việt Nam, nhóm sử dụng Mac Apple Silicon cho sáng tạo nội dung, thiết kế hoặc lập trình có thể là những người dễ tiếp cận tính năng này hơn. RCS cũng đã được các nhà mạng lớn trong nước hỗ trợ, nên khả năng tương tác không bị giới hạn theo khu vực như một số tính năng khác của hệ sinh thái Apple.
Vấn đề pháp lý và sự đồng ý của người dùng
Việc xử lý dữ liệu ngay trên máy không tự động loại bỏ các câu hỏi về quyền riêng tư. Tin nhắn, danh bạ và thông tin của người liên lạc vẫn là dữ liệu cá nhân. Trong một cuộc trò chuyện, người dùng không phải lúc nào cũng là chủ thể duy nhất của toàn bộ nội dung được lưu trữ.
Tại Việt Nam, Nghị định 13/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân đặt ra yêu cầu về sự đồng ý rõ ràng khi xử lý dữ liệu cá nhân trong nhiều trường hợp. Điều này làm phát sinh câu hỏi: người bật plugin có đang đồng ý xử lý cả nội dung do người khác gửi hay không, và cơ chế thông báo cho những người tham gia cuộc trò chuyện sẽ được thực hiện như thế nào?
Đây là chủ đề cần được làm rõ hơn, nhất là khi công cụ có thể đọc nội dung trò chuyện và tạo ra hành động gửi tin thay người dùng. Người quan tâm có thể tham khảo thêm bài Nghị định mới: Vi phạm dữ liệu cá nhân có thể bị phạt đến 70 triệu đồng để hiểu thêm về bối cảnh bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Apple và OpenAI vẫn hợp tác dù tranh chấp
Tính năng được giới thiệu trong bối cảnh quan hệ giữa Apple và OpenAI có nhiều diễn biến phức tạp. Apple đã khởi kiện OpenAI tại tòa án liên bang vào ngày 10/7, cáo buộc công ty này chiếm đoạt bí mật công nghiệp liên quan đến kỹ thuật hoàn thiện kim loại và dữ liệu chuỗi cung ứng để phục vụ một thiết bị phần cứng AI đang phát triển.
OpenAI nộp đơn đề nghị bác đơn kiện vào ngày 6/8, cho rằng các cáo buộc không có cơ sở. Dù vậy, tranh chấp này không bao phủ thỏa thuận đưa ChatGPT vào Siri và Apple Intelligence. Hai công ty vẫn duy trì hợp tác thương mại trong mảng tích hợp AI, đồng thời đối đầu pháp lý ở một lĩnh vực khác.
Việc plugin Messages xuất hiện trong giai đoạn này càng khiến vấn đề được chú ý. Apple từ lâu xây dựng hình ảnh xoay quanh quyền riêng tư, còn OpenAI đang mở rộng ChatGPT từ một công cụ hỏi đáp sang trợ lý có khả năng thực hiện tác vụ trên máy tính.
Người dùng nên làm gì trước khi bật plugin?
- Đọc kỹ danh sách quyền mà ChatGPT yêu cầu, đặc biệt là Full Disk Access và Automation.
- Giữ chế độ xác nhận trước khi gửi tin, không bật toàn quyền nếu chưa thực sự cần thiết.
- Không yêu cầu AI xử lý các cuộc trò chuyện chứa mã xác thực, thông tin tài chính hoặc dữ liệu nhạy cảm.
- Kiểm tra lại người nhận và nội dung trước khi xác nhận gửi.
- Tắt hoặc thu hồi quyền của plugin khi không còn sử dụng.
OpenAI cho biết plugin không tạo bản sao lưu hoặc lập chỉ mục toàn bộ tin nhắn. Hệ thống chỉ đọc dữ liệu khi người dùng đưa ra yêu cầu cụ thể. Dù đây là một biện pháp hạn chế phạm vi truy cập, hiện vẫn chưa có đơn vị bảo mật độc lập nào công bố kết quả đánh giá plugin này.
Vì vậy, người dùng nên xem đây là một công cụ tiện ích cần được cấp quyền có kiểm soát, thay vì mặc định coi nó an toàn chỉ vì dữ liệu được xử lý cục bộ. Khả năng đọc và gửi tin nhắn giúp ChatGPT hữu dụng hơn trên Mac, nhưng cũng buộc người dùng phải cân bằng giữa sự tiện lợi, quyền tự động hóa và mức độ riêng tư có thể chấp nhận.
NVIDIA được cho là chi 12,9 tỷ USD thâu tóm Hugging Face
Google dùng hệ sinh thái để cạnh tranh với ChatGPT và Claude
Vì sao token Claude tại Trung Quốc rẻ hơn tới 90%?
Google đưa BTS vào Gemini để giúp người dùng học cách dùng AI
AI trả lời rất hay nhưng chưa chắc đúng: Cách tránh “ảo giác biết tuốt”
TeamViewer đẩy mạnh vận hành IT chủ động tại Việt Nam
DeepSeek bổ sung khả năng đọc ảnh cho API, theo kịp cuộc đua AI đa phương thức
