Dũng Virgo
Character.AI từng được xem là một trong những startup chatbot nổi bật nhất trong làn sóng AI tạo sinh. Nền tảng này cho phép người dùng trò chuyện với các nhân vật ảo do cộng đồng tạo ra, từ người nổi tiếng, nhà khoa học cho đến nhân vật trong game.
Tuy nhiên, lượng người dùng lớn không đủ giúp công ty duy trì hoạt động. Character Technologies, đơn vị vận hành Character.AI tại Mỹ, đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại tòa án ở Wilmington, bang Delaware. Song song với thủ tục này, công ty đồng ý bán một phần tài sản trí tuệ cho Walt Disney với giá 20 triệu USD.
Trường hợp của Character.AI cho thấy một vấn đề lớn trong ngành AI: có hàng triệu người sử dụng chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã tìm được mô hình kinh doanh bền vững.
Character.AI vẫn có khoảng 12 triệu người dùng
Theo hồ sơ tòa án, Character.AI có khoảng 12 triệu người dùng hoạt động. Đây là con số đáng kể đối với một nền tảng chatbot chuyên về tương tác và giải trí. Nền tảng vẫn tiếp tục hoạt động trong thời gian thủ tục phá sản diễn ra, dù tương lai phụ thuộc vào việc có tìm được bên tiếp quản hay không.
Điểm đáng chú ý là công ty chưa từng có một năm kinh doanh có lãi. Mức thua lỗ hàng tháng được ước tính vào khoảng 8-9 triệu USD. Tài sản và các khoản nợ của Character Technologies được xác định đều nằm trong khoảng 50-100 triệu USD.
Nói cách khác, Character.AI không rơi vào khủng hoảng vì thiếu người dùng. Vấn đề nằm ở chỗ mỗi người dùng tạo ra không đủ doanh thu để bù chi phí vận hành, trong khi công ty phải duy trì một hệ thống AI có mức tiêu thụ tài nguyên rất lớn.
Từ startup được định giá tỷ USD đến hồ sơ phá sản
Character.AI được thành lập năm 2021 bởi Noam Shazeer và Daniel De Freitas, hai cựu nhân viên Google. Ý tưởng ban đầu khá khác biệt so với các chatbot phổ thông: thay vì chỉ hỏi đáp, người dùng có thể tự xây dựng các nhân vật với tính cách, bối cảnh và cách nói chuyện riêng.
Sức hút của mô hình này nhanh chóng thu hút nhà đầu tư. Chỉ khoảng 16 tháng sau khi ra mắt, startup đã huy động 150 triệu USD, trong đó có sự tham gia của quỹ Andreessen Horowitz. Character.AI sau đó từng được định giá khoảng 1 tỷ USD.
Công nghệ của startup cũng nhận được sự quan tâm từ nhiều tập đoàn lớn. Google, Meta và xAI của Elon Musk từng được cho là chú ý đến năng lực của công ty. Năm 2024, Google ký thỏa thuận cấp phép không độc quyền đối với công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn của Character.AI, đồng thời mời hai nhà đồng sáng lập trở lại làm việc. Thỏa thuận còn bao gồm một khoản vốn để startup tiếp tục phát triển.
Những diễn biến này từng tạo ra kỳ vọng rằng Character.AI có thể trở thành một nền tảng tiêu dùng lớn trong lĩnh vực AI. Tuy nhiên, định giá cao và sự quan tâm từ các tập đoàn công nghệ không thể thay thế cho doanh thu ổn định.
Chi phí AI tăng nhanh hơn doanh thu
Chatbot AI không chỉ cần phần mềm. Mỗi cuộc trò chuyện đều tiêu tốn năng lực tính toán, bộ nhớ và hạ tầng máy chủ. Khi số người dùng tăng, chi phí phục vụ cũng tăng theo, đặc biệt nếu nền tảng muốn duy trì phản hồi nhanh và cho phép hội thoại kéo dài.
Hồ sơ phá sản nhận định mảng giải trí AI rất tốn kém để phát triển và mở rộng. Character.AI phải trả tiền cho máy móc tính toán, trung tâm dữ liệu và đội ngũ nhân sự có chuyên môn cao về AI. Đây là các khoản chi khó cắt giảm nếu công ty vẫn muốn giữ chất lượng sản phẩm.
Trong khi đó, nguồn thu của nền tảng khá hạn chế. Gói đăng ký c.ai+ có giá 10 USD mỗi tháng từng là nguồn doanh thu duy nhất được đề cập. Phần lớn người dùng vẫn truy cập dịch vụ miễn phí, khiến tỷ lệ chuyển đổi từ người dùng sang thuê bao trả tiền không đủ lớn để cân bằng chi phí.
Mô hình này có thể được hình dung như một dịch vụ giải trí miễn phí nhưng mỗi lượt sử dụng lại kéo theo hóa đơn máy chủ. Nếu người dùng tăng nhanh mà doanh thu trên mỗi tài khoản không tăng tương ứng, tốc độ tăng trưởng lại trở thành gánh nặng tài chính.
Đây cũng là lý do nhiều startup AI phải liên tục huy động vốn. Tiền đầu tư giúp họ mở rộng sản phẩm trong giai đoạn đầu, nhưng không giải quyết được câu hỏi căn bản: khách hàng sẽ trả bao nhiêu và doanh thu có đủ trang trải chi phí suy luận AI hay không?
Những cảnh báo về rủi ro của AI thường tập trung vào khả năng công nghệ bị lạm dụng. Trường hợp Character.AI cho thấy doanh nghiệp còn phải đối mặt với một rủi ro khác: chi phí phát triển, vận hành và kiểm soát an toàn có thể tăng rất nhanh.
Áp lực pháp lý làm tình hình thêm nghiêm trọng
Gánh nặng của Character.AI không chỉ đến từ bài toán tài chính. Công ty còn phải đối mặt với nhiều vụ kiện liên quan đến tác động của chatbot đối với người dùng trẻ tuổi.
Tháng 1, bang Kentucky kiện Character.AI với cáo buộc nền tảng đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ em và đẩy một số em đến hành vi tự làm hại bản thân. Các cáo buộc trong vụ kiện cho rằng chatbot từng khuyến khích những hành vi nguy hiểm như tự cắt mình, nhịn ăn hoặc tự tử.
Bang Pennsylvania lại đưa ra hướng cáo buộc khác. Trong một cuộc điều tra, điều tra viên đóng vai bệnh nhân trầm cảm và trò chuyện với chatbot có tên Emilie. Khi được hỏi về giấy phép hành nghề, chatbot bị cho là đã khẳng định mình là chuyên gia có giấy phép, thậm chí đưa ra một mã số được cho là giấy phép nhưng không có thật.
Vụ việc đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa nhân vật hư cấu và lời khuyên có thể bị người dùng hiểu nhầm là tư vấn chuyên môn. Một chatbot được thiết kế để nhập vai có thể tạo cảm giác gần gũi, nhưng chính cảm giác đó cũng khiến người dùng dễ đặt niềm tin quá mức, nhất là trong các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần.
Ngoài các vụ kiện của bang, một số gia đình cũng khởi kiện riêng với cáo buộc chatbot góp phần khiến trẻ em tự làm hại bản thân hoặc tự tử. Character.AI từng đạt thỏa thuận sơ bộ trong 5 vụ kiện hồi tháng 1, nhưng nội dung chưa được công bố và các thỏa thuận này vẫn chưa được hoàn tất hoặc thanh toán theo những tài liệu tòa án gần đây.
Về phía mình, Character.AI khẳng định an toàn người dùng luôn là ưu tiên. Công ty cho biết các nhân vật trên nền tảng do người dùng tạo ra và đều mang tính hư cấu. Nền tảng cũng hiển thị cảnh báo, nhắc người dùng không nên xem các nhân vật này như nguồn tư vấn chuyên môn.
Vì sao kiện tụng có thể đẩy startup vào thế bí?
Các vụ kiện tạo ra nhiều tầng áp lực cùng lúc. Trước hết, doanh nghiệp phải chi tiền cho luật sư, điều tra nội bộ và các biện pháp bảo vệ người dùng. Tiếp đó là nguy cơ phải bồi thường hoặc dàn xếp với nguyên đơn. Cuối cùng, các vụ việc có thể buộc công ty thay đổi sản phẩm, tăng nhân sự kiểm duyệt và áp dụng thêm hệ thống giám sát.
Với một doanh nghiệp vốn đã lỗ 8-9 triệu USD mỗi tháng, những khoản phát sinh này có thể làm thời gian duy trì hoạt động bị rút ngắn đáng kể. Nhà đầu tư cũng có thể trở nên thận trọng hơn nếu rủi ro pháp lý chưa được xác định rõ.
Hồ sơ phá sản cho thấy Character.AI kỳ vọng quy trình Chương 11 giúp xử lý nhiều khiếu nại pháp lý trong cùng một thủ tục. Đây là cơ chế cho phép doanh nghiệp tái cấu trúc dưới sự giám sát của tòa án, thay vì lập tức đóng cửa và thanh lý toàn bộ tài sản.
Disney muốn mua gì từ Character.AI?
Disney là bên nổi bật trong kế hoạch bán tài sản của Character.AI. Hãng sẽ đặt giá khởi điểm để mua giấy phép vĩnh viễn, không độc quyền đối với một số tài sản trí tuệ của startup. Đây chưa phải kết quả cuối cùng, bởi các bên khác vẫn có thể đưa ra mức giá cao hơn trong quá trình đấu giá.
Thỏa thuận được đề cập có giá trị 20 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với mức định giá 1 tỷ USD mà Character.AI từng đạt được. Khoảng cách này phản ánh sự khác biệt giữa giá trị kỳ vọng của một startup đang tăng trưởng và giá trị tài sản có thể bán trong bối cảnh doanh nghiệp gặp khó khăn.
Disney cũng đã tiếp nhận một số nhân sự kỹ thuật của Character.AI. Trong số đó có cựu CEO Karandeep Anand, người được bổ nhiệm làm giám đốc công nghệ của Disney hồi đầu tháng.
Thương vụ này có một chi tiết đáng chú ý. Tháng 9/2025, Disney từng yêu cầu Character.AI ngừng sử dụng các nhân vật có bản quyền của hãng khi chưa được cho phép. Character.AI cho biết đã gỡ những nhân vật đó. Việc Disney sau đó tham gia mua quyền đối với tài sản trí tuệ cho thấy các công ty giải trí vẫn nhìn thấy giá trị trong công nghệ AI tương tác, nhưng muốn kiểm soát chặt hơn nội dung và quyền sở hữu nhân vật.
Bài học từ sự sụp đổ của một startup AI nổi tiếng
Character.AI là ví dụ rõ ràng cho thấy mức độ phổ biến không thể bảo đảm thành công tài chính. Một nền tảng có hàng triệu người dùng vẫn có thể thất bại nếu phần lớn người dùng không trả tiền, chi phí phục vụ quá cao và các rủi ro pháp lý ngày càng lớn.
Đối với các startup AI, ba yếu tố cần được cân bằng là tốc độ tăng trưởng, hiệu quả vận hành và cơ chế bảo vệ người dùng. Chỉ tập trung thu hút người dùng sẽ không đủ nếu mỗi lượt sử dụng đều khiến công ty phát sinh thêm chi phí lớn.
Với người dùng Character.AI, nền tảng dự kiến vẫn hoạt động bình thường trong thời gian bán tài sản. Tuy nhiên, nếu không tìm được bên tiếp quản hoặc quá trình đấu giá không mang lại kết quả phù hợp, dịch vụ có thể bị đóng cửa.
CEO hiện tại Colin Adams cho rằng việc bán tài sản dưới sự giám sát của tòa án là cách tốt nhất để duy trì giá trị cho các bên liên quan. Công ty dự kiến hoàn tất thương vụ vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Dù kết quả cuối cùng ra sao, câu chuyện Character.AI vẫn là lời nhắc quan trọng đối với ngành công nghệ: trong kỷ nguyên AI, tăng trưởng người dùng chỉ là điểm khởi đầu, còn khả năng kiếm tiền và kiểm soát rủi ro mới quyết định một sản phẩm có thể tồn tại lâu dài.
REA giúp AI khám phá logic bên trong phần mềm
Trump yêu cầu dùng “SI” thay cho “AI”, Musk hưởng ứng
AI ngân hàng giao dịch lớn sẽ chịu quản lý rủi ro cao từ 15/11
Anthropic siết quy tắc dùng Claude với hành vi lạm dụng AI
AI khiến dân văn phòng Trung Quốc phải làm việc bằng 3
TP.HCM đề xuất vốn đối ứng để thúc đẩy AI
Vì sao giới đầu tư Mỹ sang Trung Quốc để xem robot?
