Dũng Virgo
Ba thanh niên tại bang California, Mỹ, đã phải nhờ lực lượng cứu hộ hỗ trợ sau khi bị lạc và mắc kẹt trên núi Mount Shasta. Nhóm này sử dụng Google Gemini để tham khảo hành trình, nhưng kế hoạch do AI đưa ra bị đánh giá là không phù hợp với điều kiện thực tế.
Sự việc là lời cảnh báo rõ ràng về giới hạn của các công cụ trí tuệ nhân tạo khi được dùng cho những hoạt động ngoài trời có mức độ rủi ro cao. AI có thể hỗ trợ tổng hợp thông tin, nhưng không phải nguồn thay thế cho kiểm lâm, bản đồ địa hình chính thức hay kinh nghiệm thực địa.
Chuyến leo núi nhanh chóng trở thành sự cố kéo dài nhiều ngày
Theo thông tin từ Văn phòng Cảnh sát trưởng quận Siskiyou, ba người đã dựng trại ở độ cao khoảng 2.560 m trên Mount Shasta vào ngày 29/8. Rạng sáng hôm sau, khoảng 3h, họ bắt đầu hành trình hướng tới đỉnh núi.
Mount Shasta là một núi lửa dạng tầng ở California, cao hơn 4.200 m. Lần phun trào gần nhất của ngọn núi này được cho là xảy ra khoảng 3.200 năm trước. Địa hình cao, thay đổi nhanh và nhiều khu vực nguy hiểm khiến việc chuẩn bị trước chuyến đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Nhóm leo núi lên tới đỉnh vào khoảng 19h cùng ngày. Thời gian này muộn hơn đáng kể so với khoảng 12 giờ thường được xem là cần thiết cho hành trình lên núi trong điều kiện phù hợp. Sau khi đạt đỉnh, cả ba bắt đầu quay xuống khi trời đã tối.
Khoảng một giờ sau khi xuống núi, nhóm gọi cho tổng đài của Văn phòng Cảnh sát trưởng quận Siskiyou để xin chỉ dẫn. Tuy nhiên, họ vẫn đi chệch hướng và rơi vào khu vực hẻm núi Mud Creek, nơi có địa hình phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.
Thông tin từ AI không phản ánh đầy đủ rủi ro
Sau khi sự việc được giải quyết, cơ quan chức năng biết rằng ba thanh niên đã sử dụng Google Gemini để tìm thông tin về tuyến đường cũng như các vật dụng cần mang theo. Vấn đề không chỉ nằm ở việc chọn sai hướng, mà còn ở cách nhóm đánh giá thời lượng và nhu cầu thiết yếu của chuyến đi.
Nhà chức trách cho biết Gemini đã khuyến nghị lượng thức ăn và nước uống thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế. Ban đầu, chuyến đi được dự kiến kéo dài khoảng 8 giờ, nhưng sự cố khiến hành trình bị kéo dài sang nhiều ngày. Khi kế hoạch dự phòng không có, một sai lệch nhỏ về thời gian cũng có thể nhanh chóng biến thành tình huống nguy hiểm.
AI thường tạo câu trả lời dựa trên dữ liệu đã được huấn luyện hoặc thông tin mà hệ thống có thể truy xuất. Tuy nhiên, công cụ này không trực tiếp quan sát thời tiết, tuyết, đá lở, tình trạng đường mòn hay thể trạng của người leo núi tại thời điểm chuyến đi diễn ra. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu, cũ hoặc không phù hợp, câu trả lời có thể nghe hợp lý nhưng vẫn dẫn tới quyết định sai.
Đây cũng là lý do người dùng cần nhìn nhận thận trọng trước những câu trả lời quá cụ thể từ chatbot. Các phân tích về giới hạn giám sát và khả năng kiểm chứng của hệ thống AI từng được đề cập trong bài viết về khả năng khó giám sát suy luận của AI. Trong những tình huống liên quan đến an toàn, việc AI đưa ra câu trả lời tự tin không đồng nghĩa với việc câu trả lời đó đã được xác thực.
Một thành viên bị thương khi xuống núi trong đêm
Trong lúc tìm đường xuống, một thành viên trong nhóm bị ngã và bị thương ở đầu gối. Khi đang ở giữa hẻm núi Mud Creek, cả ba không còn lựa chọn an toàn nào khác ngoài việc tạm thời dựng trại và chờ lực lượng cứu hộ.
Lực lượng Kiểm lâm Leo núi thuộc Cục Lâm nghiệp Mỹ đã tiếp cận nhóm vào sáng hôm sau. Các nạn nhân được sơ cứu y tế, trong khi đội tìm kiếm cứu nạn của Văn phòng Cảnh sát trưởng cũng được huy động để hỗ trợ. Sau đó, cả ba được đưa trở lại điểm xuất phát an toàn.
Việc nhóm có thể gọi điện xin trợ giúp đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý. Tuy vậy, cảnh sát trưởng nhấn mạnh rằng điện thoại di động và thiết bị định vị không nên được xem là phương án bảo đảm duy nhất. Ở vùng núi, tín hiệu có thể không ổn định, pin có thể cạn hoặc thiết bị có thể không thể hiện chính xác các lối đi nguy hiểm.
Vì sao không nên giao toàn bộ kế hoạch cho chatbot?
Trong các chuyến đi thông thường, chatbot có thể giúp gợi ý danh sách đồ dùng, giải thích khái niệm hoặc hỗ trợ người dùng lập khung kế hoạch ban đầu. Nhưng với leo núi, đặc biệt là những tuyến có độ cao lớn, các yếu tố an toàn cần được xác minh từ nhiều nguồn chuyên môn.
- Thông tin địa hình thay đổi: đường mòn, tuyết, đá lở và điều kiện mặt đất có thể khác với dữ liệu mà AI tham khảo.
- Thời tiết ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình: gió mạnh, nhiệt độ thấp hoặc tầm nhìn kém có thể khiến thời gian di chuyển tăng lên đáng kể.
- Khả năng của mỗi người không giống nhau: một lịch trình phù hợp với người có kinh nghiệm chưa chắc an toàn với người mới leo núi.
- AI có thể bỏ sót tình huống khẩn cấp: chatbot không thể tự đánh giá chấn thương, mức độ mất nước hay nguy cơ hạ thân nhiệt như nhân viên cứu hộ.
- Câu trả lời có thể thiếu nguồn kiểm chứng: nếu người dùng không kiểm tra lại, thông tin sai sẽ được biến thành quyết định thực tế.
Vấn đề không nằm ở việc tuyệt đối cấm sử dụng AI, mà là đặt công cụ này đúng vị trí. AI nên đóng vai trò trợ lý tham khảo, không phải người quyết định cuối cùng trong các hoạt động đòi hỏi kiến thức chuyên môn và khả năng ứng phó tại chỗ.
Những bước cần làm trước khi leo núi
Nhà chức trách khuyến nghị người leo núi liên hệ trước với trạm kiểm lâm USFS Mount Shasta để cập nhật thông tin chính xác về tuyến đường và điều kiện tại địa phương. Đây là bước mà nhóm ba thanh niên đã không thực hiện đầy đủ trước khi khởi hành.
Một kế hoạch an toàn nên được xây dựng từ nguồn chính thức và có phương án dự phòng. Người tham gia cần xác định rõ điểm xuất phát, thời gian quay đầu, vị trí có thể dựng trại, cách liên lạc khi gặp sự cố và thông tin liên hệ của lực lượng cứu hộ.
- Kiểm tra cảnh báo thời tiết và tình trạng tuyến đường với cơ quan quản lý địa phương.
- Đối chiếu lịch trình từ bản đồ địa hình, hướng dẫn viên hoặc người có kinh nghiệm.
- Chuẩn bị đủ nước, thức ăn, quần áo bảo hộ, đèn, bộ sơ cứu và thiết bị định hướng dự phòng.
- Thông báo lịch trình cho người thân, bao gồm thời gian dự kiến trở về và phương án liên lạc.
- Không cố tiếp tục khi trời tối, thời tiết xấu hoặc tuyến đường thực tế khác với kế hoạch ban đầu.
- Giữ pin cho điện thoại, thiết bị định vị và gọi cứu hộ sớm khi nhận thấy nguy cơ không thể tự xử lý.
Cảnh sát quận Siskiyou cũng cảnh báo rằng nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng, thậm chí tử vong, từng xảy ra trên tuyến Clear Creek khi người leo núi bị lạc và đi vào địa hình nguy hiểm hơn, trong đó có khu vực Mud Creek.
Bài học rộng hơn về cách sử dụng AI
Sự cố trên Mount Shasta cho thấy sự tiện lợi của AI có thể tạo ra cảm giác an tâm không đúng lúc. Một kế hoạch được trình bày mạch lạc, có thời gian và danh sách vật dụng cụ thể dễ khiến người dùng nghĩ rằng mọi rủi ro đã được tính đến. Trên thực tế, chatbot không chịu trách nhiệm cho quyết định của người sử dụng và cũng không thể thay thế các kênh thông tin tại địa phương.
Trong kỷ nguyên AI, niềm tin vào công nghệ cần đi kèm khả năng kiểm chứng. Những cuộc thảo luận về việc giữ niềm tin trong môi trường số, chẳng hạn nội dung tại KOL Summit 2026, cũng đặt ra câu hỏi tương tự: người dùng nên tin vào công cụ đến đâu và dựa vào đâu để xác nhận thông tin.
Đối với các hoạt động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, nguyên tắc an toàn cần được ưu tiên hơn sự nhanh chóng. AI có thể giúp bắt đầu quá trình chuẩn bị, nhưng quyết định cuối cùng phải dựa trên nguồn chính thức, đánh giá thực tế và sự chuẩn bị đủ rộng cho những tình huống bất ngờ.
Không nên chỉ dựa vào AI khi lên kế hoạch leo núi. Người tham gia cần trao đổi trước với trạm kiểm lâm địa phương và thường xuyên kiểm tra hướng đi trong suốt hành trình.
Kimi bị cáo buộc chuyển dữ liệu người dùng sang Claude AI
Cựu nghiên cứu viên cảnh báo AI có thể vượt tầm kiểm soát
OpenAI nói 10.000 AI Agent giải bài toán Navier–Stokes
Lập trình viên tương lai sẽ làm gì khi AI tự viết code?
Trung Quốc xây “trường học” cho robot hình người
AI Agent biến wiki cũ thành bộ nhớ chung, tạo 13.000 chỉnh sửa
OpenAI cam kết 1 tỷ USD tăng cường an ninh mạng bằng AI
