Dũng Virgo
Những bức ảnh mang màu sắc hoài niệm, mô phỏng phong cách thập niên 80 đang được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Chỉ với một tấm ảnh chân dung và vài thao tác đơn giản, người dùng có thể tạo ra hình ảnh mới bằng các ứng dụng AI rồi đăng lên Facebook, Instagram, Threads hoặc những nền tảng khác.
Tuy nhiên, Công an Quảng Ninh cảnh báo người dùng không nên xem đây chỉ là một trào lưu giải trí vô hại. Việc tải ảnh cá nhân lên các ứng dụng AI không rõ nguồn gốc có thể kéo theo nguy cơ lộ dữ liệu khuôn mặt, thông tin nhận dạng và nhiều chi tiết xuất hiện trong bối cảnh bức ảnh.
Trào lưu tạo ảnh AI thập niên 80 hoạt động ra sao?
Các công cụ tạo ảnh bằng AI thường yêu cầu người dùng tải lên một hoặc nhiều ảnh chân dung. Hệ thống sau đó phân tích khuôn mặt, kiểu tóc, biểu cảm và một số đặc điểm hình thể để tạo ra phiên bản mới theo phong cách được chọn. Với trào lưu hiện nay, hình ảnh thường được xử lý theo hướng hoài cổ, gợi không khí của thập niên 80.
Sự thuận tiện và kết quả bắt mắt khiến nhiều người nhanh chóng tham gia. Người dùng có thể muốn thử diện mạo khác, tạo ảnh đại diện hoặc chia sẻ một phiên bản mang tính kỷ niệm với bạn bè. Vấn đề nằm ở chỗ không phải ứng dụng nào cũng công khai rõ dữ liệu được thu thập, thời gian lưu trữ hay mục đích sử dụng ảnh sau khi quá trình tạo ảnh hoàn tất.
Trong nhiều trường hợp, người dùng chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà bỏ qua các bước như đọc điều khoản dịch vụ, kiểm tra nhà phát triển và xem xét quyền truy cập mà ứng dụng yêu cầu. Đây là khoảng trống có thể khiến dữ liệu cá nhân bị sử dụng ngoài dự kiến.
Vì sao dữ liệu khuôn mặt cần được bảo vệ?
Ảnh chân dung không chỉ là một tệp hình ảnh thông thường. Khi được đưa vào hệ thống AI, ảnh có thể được phân tích để nhận diện các đặc điểm trên khuôn mặt. Những thông tin này liên quan đến dữ liệu sinh trắc học, thuộc nhóm dữ liệu nhạy cảm và cần được người dùng đặc biệt thận trọng khi chia sẻ.
Nếu dữ liệu bị thu thập hoặc lưu trữ bởi một bên thứ ba mà người dùng không kiểm soát được, việc yêu cầu xóa hoàn toàn có thể trở nên khó khăn. Người dùng cũng không dễ biết ảnh đã được lưu ở đâu, tiếp cận bởi những ai hoặc có được dùng để cải thiện mô hình, quảng cáo và các mục đích khác hay không.
Rủi ro không chỉ dừng ở việc mất quyền kiểm soát một bức ảnh. Hình ảnh cá nhân có thể bị chỉnh sửa, ghép vào bối cảnh khác hoặc sử dụng để tạo nội dung giả mạo danh tính. Trong tay kẻ xấu, những nội dung này có thể hỗ trợ các hoạt động lừa đảo, mạo danh hoặc gây ảnh hưởng đến uy tín của người bị sử dụng hình ảnh.
Đặc biệt, người dùng không nên đánh đồng một ứng dụng có giao diện đẹp với một dịch vụ đáng tin cậy. Một nền tảng phổ biến trên mạng xã hội vẫn cần được kiểm tra về nhà cung cấp, chính sách bảo mật, quyền truy cập và cách xử lý dữ liệu trước khi sử dụng.
Thông tin vô tình lọt vào khung ảnh cũng là mối nguy
Nhiều người chỉ tập trung vào khuôn mặt mà quên rằng ảnh tải lên có thể chứa thêm rất nhiều thông tin nhận dạng. Một góc chụp trong nhà, bảng tên, giấy tờ, biển số xe hay phông nền tại nơi làm việc đều có thể cung cấp manh mối về danh tính và đời sống của chủ nhân.
Căn cước công dân, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, trường học, nơi làm việc hoặc biển số phương tiện là những dữ liệu không nên xuất hiện công khai trong ảnh đăng tải lên các nền tảng trực tuyến. Khi được kết hợp với tên tài khoản, số điện thoại hoặc thông tin từ các bài đăng khác, chúng có thể giúp kẻ xấu xây dựng hồ sơ về một cá nhân.
Chẳng hạn, một bức ảnh chụp trước nhà có thể để lộ địa chỉ hoặc đặc điểm nhận diện nơi ở. Ảnh chụp tại văn phòng có thể cho thấy tên công ty và vị trí làm việc. Nếu người dùng tiếp tục công khai lịch trình, số điện thoại và các mối quan hệ, nguy cơ bị nhắm đến bởi những kịch bản lừa đảo được cá nhân hóa sẽ tăng lên.
Người dùng có thể tham khảo thêm các khuyến cáo về việc chia sẻ thông tin trên mạng xã hội trong bài Công an cảnh báo đăng dữ liệu cá nhân lên mạng xã hội để chủ động rà soát thói quen đăng tải của mình.
Những ai cần thận trọng hơn khi tham gia?
Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm cần được người lớn hướng dẫn khi sử dụng các công cụ tạo ảnh AI. Các em có thể chưa nhận thức đầy đủ về giá trị của dữ liệu khuôn mặt hoặc hậu quả khi một hình ảnh riêng tư bị phát tán. Phụ huynh không nên tùy tiện tải ảnh nhạy cảm của trẻ lên ứng dụng chỉ để chạy theo một trào lưu ngắn hạn.
Người thường xuyên đăng ảnh công việc, giấy tờ, chuyến đi hoặc sinh hoạt gia đình cũng cần kiểm tra kỹ bối cảnh trước khi tải ảnh lên. Một bức ảnh tưởng như bình thường đôi khi chứa nhiều dữ liệu hơn người đăng nhận ra.
Ngoài ra, những tài khoản có lượng người theo dõi lớn nên cân nhắc kỹ hơn trước khi quảng bá một ứng dụng tạo ảnh. Việc giới thiệu công cụ cho cộng đồng có thể khiến nhiều người khác tải lên dữ liệu cá nhân mà chưa hiểu rõ rủi ro đi kèm.
Cách sử dụng ứng dụng AI an toàn hơn
Không có biện pháp nào loại bỏ hoàn toàn rủi ro khi đưa dữ liệu lên một dịch vụ trực tuyến, nhưng người dùng có thể giảm đáng kể nguy cơ bằng một số bước kiểm tra cơ bản.
- Ưu tiên dịch vụ có nguồn gốc rõ ràng: Kiểm tra tên nhà phát triển, website chính thức, đánh giá của người dùng và thông tin liên hệ. Nên tránh các ứng dụng chỉ xuất hiện qua quảng cáo hoặc đường link chia sẻ không rõ nguồn.
- Đọc chính sách bảo mật: Chú ý nội dung liên quan đến việc thu thập, lưu trữ, chia sẻ và xóa ảnh. Nếu điều khoản quá mơ hồ hoặc yêu cầu quyền sử dụng dữ liệu rộng hơn nhu cầu tạo ảnh, người dùng nên cân nhắc không sử dụng.
- Giảm lượng thông tin trong ảnh: Chọn ảnh có phông nền đơn giản, che hoặc cắt bỏ giấy tờ, biển số xe, địa chỉ, bảng tên và các chi tiết nhận dạng khác trước khi tải lên.
- Kiểm tra quyền truy cập: Ứng dụng tạo ảnh thường cần quyền truy cập thư viện ảnh, nhưng không nhất thiết phải được cấp quyền đối với danh bạ, tin nhắn, vị trí hoặc micro. Chỉ bật những quyền thực sự cần thiết.
- Không dùng ảnh nhạy cảm: Hạn chế tải ảnh riêng tư, ảnh trẻ em hoặc ảnh thể hiện các thông tin có thể gây tổn hại nếu bị phát tán.
- Xem lại tài khoản sau khi sử dụng: Nếu ứng dụng cho phép, hãy xóa ảnh đã tải lên, thu hồi quyền truy cập và gỡ dịch vụ không còn nhu cầu sử dụng.
Đừng đánh đổi dữ liệu cá nhân để bắt kịp xu hướng
Các trào lưu trên mạng xã hội thường có vòng đời ngắn. Một bức ảnh theo xu hướng có thể mang lại vài lượt thích hoặc bình luận, nhưng dữ liệu khuôn mặt và thông tin nhận dạng có thể tồn tại lâu hơn nhiều trên môi trường internet.
Trước khi bấm nút tải ảnh, người dùng nên tự hỏi ứng dụng này là của ai, dữ liệu sẽ được xử lý thế nào và liệu mình có chấp nhận rủi ro nếu ảnh bị lưu trữ hoặc sử dụng ngoài dự kiến hay không. Chỉ một vài phút kiểm tra có thể giúp hạn chế hậu quả về sau.
Công an Quảng Ninh khuyến cáo người dân nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, không tùy tiện cung cấp ảnh chân dung cho ứng dụng AI không rõ nguồn gốc và không chia sẻ giấy tờ tùy thân lên mạng xã hội. Sự thận trọng này càng cần thiết khi công nghệ tạo ảnh ngày càng dễ tiếp cận và các nội dung giả mạo ngày càng khó nhận biết.
AI có thể giúp việc sáng tạo hình ảnh trở nên nhanh chóng, thú vị hơn, nhưng quyền riêng tư vẫn cần được đặt lên trước một trào lưu nhất thời. Người dùng nên lựa chọn nền tảng uy tín, kiểm soát quyền truy cập và cân nhắc kỹ mọi dữ liệu trước khi chia sẻ.
Character.AI phá sản dù có 12 triệu người dùng: Vì sao?
REA giúp AI khám phá logic bên trong phần mềm
Trump yêu cầu dùng “SI” thay cho “AI”, Musk hưởng ứng
AI ngân hàng giao dịch lớn sẽ chịu quản lý rủi ro cao từ 15/11
Anthropic siết quy tắc dùng Claude với hành vi lạm dụng AI
AI khiến dân văn phòng Trung Quốc phải làm việc bằng 3
TP.HCM đề xuất vốn đối ứng để thúc đẩy AI
