Dũng Virgo
Một đoạn video ghi lại cảnh nữ vũ công tóc ướt mồ hôi, gương mặt lộ rõ vẻ mệt mỏi nhưng vẫn tiếp tục nhảy đã gây chú ý trên các nền tảng quốc tế. Với người xem bên ngoài Trung Quốc, hình ảnh này giống một màn biểu diễn bất thường kéo dài không có điểm dừng.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tình trạng kiệt sức của người biểu diễn. Đằng sau những phòng livestream như vậy là tuanbo, mô hình phát trực tiếp theo nhóm đang phát triển nhanh tại Trung Quốc. Quy mô ngành được ước tính đã vượt 15 tỷ nhân dân tệ trong năm 2025 và có thể đạt 40 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 5,8 tỷ USD, trong năm 2026.
Đây không đơn thuần là một nhóm nhảy biểu diễn trước máy quay. Tuanbo kết hợp livestream, bảng xếp hạng, đấu PK, quà ảo và cơ chế tương tác tức thời để biến mỗi phòng phát thành một hệ thống giải trí có doanh thu liên tục.
Vì sao các vũ công phải lặp lại một bài nhảy?
Cảm giác “nhảy vô tận” thực chất bắt nguồn từ cách các phòng phát phục vụ luồng người xem luôn thay đổi. Khán giả không vào cùng một thời điểm. Vì vậy, nhóm biểu diễn thường lặp lại một bài hoặc một chuỗi động tác để người mới truy cập vẫn có thể xem được phần hấp dẫn nhất, thay vì phải chờ đến lượt trình diễn tiếp theo.
Trong logic này, nhóm nhảy không biểu diễn cho một khán phòng cố định. Họ đang phục vụ một dòng người xem liên tục ra vào. Mỗi lượt khán giả mới được xem như một khán giả tiềm năng cần nhanh chóng hiểu phòng live đang diễn ra điều gì.
Cấu trúc một buổi phát thường gồm nhiều lớp:
- Dẫn lưu lượng: cả nhóm cùng biểu diễn để thu hút người xem và tăng cơ hội được thuật toán đề xuất.
- Đấu PK: các cá nhân hoặc nhóm thi đấu trực tiếp dựa trên số điểm quy đổi từ quà tặng của khán giả.
- Biểu diễn cá nhân: người xem có thể dùng quà ảo để yêu cầu một thành viên thực hiện động tác, bài nhảy hoặc lời gọi tên cụ thể.
Thành viên giành chiến thắng trong các lượt PK thường được đứng ở vị trí trung tâm, nhận nhiều ánh sáng và có thời lượng xuất hiện cao hơn. Như vậy, thứ được bán không chỉ là màn trình diễn mà còn là quyền tác động đến nội dung đang diễn ra.
Quà ảo biến livestream thành trò chơi trả phí
Ở các phòng live quy mô nhỏ, người xem có thể dùng một món quà giá trị thấp để yêu cầu một vũ công thực hiện động tác. Với những khoản chi lớn hơn, cả nhóm có thể đồng thanh gọi tên người tặng hoặc thực hiện một màn tương tác riêng.
Cơ chế này tạo ra vòng lặp khá rõ ràng: người xem tặng quà, người biểu diễn phản hồi, bảng xếp hạng thay đổi và những người khác được kích thích tham gia để không bị bỏ lại. Điệu nhảy vì thế trở thành giao diện trực quan cho một trò chơi tương tác thời gian thực.
Doanh thu ở tầng cao nhất cho thấy quy mô của dòng tiền. Theo các số liệu được dẫn lại, một trận PK của công hội hàng đầu có thể tạo ra hơn 10 triệu nhân dân tệ trong một buổi. Một trường hợp khác ghi nhận người hâm mộ đã tặng 903 món quà Carnival, mỗi món có giá 3.000 nhân dân tệ, để giúp một chủ phát giành chiến thắng trong giải đấu nội bộ. Tổng giá trị quà vượt 2,7 triệu nhân dân tệ.
Những con số này dễ khiến người ngoài ngành nghĩ rằng mọi người xuất hiện trên sóng đều có thu nhập rất cao. Thực tế lại phân hóa mạnh giữa nhóm dẫn đầu và phần đông người mới.
Doanh thu hàng triệu, nhưng thu nhập không chia đều
Một số chủ phát ở nhóm cao nhất được cho là có thể đạt khoảng 500.000 nhân dân tệ mỗi tháng. Các nhóm chất lượng cao phổ biến hơn có mức doanh thu khoảng 80.000-100.000 nhân dân tệ. Đây là những con số nổi bật, nhưng chỉ phản ánh phần đỉnh rất nhỏ của thị trường.
Tỷ lệ giữ chân người mới trong ngành được ghi nhận chỉ khoảng 10%. Nói cách khác, cứ đào tạo 10 người thì có thể chỉ còn một người trụ lại. Một số phóng sự cũng mô tả thực tế trái ngược với hình ảnh “đổi đời” trên mạng: nhiều người chỉ nhận mức lương cố định khoảng 3.000 nhân dân tệ, hoặc khoảng 8.000 nhân dân tệ cộng thêm phần chia từ tiền quà.
Khoản tiền người xem chi ra cũng không chuyển nguyên vẹn tới người biểu diễn. Theo thông tin được công bố, nền tảng có thể giữ lại 50% giá trị quà trước khi phần còn lại được phân bổ giữa công ty và chủ phát. Tỷ lệ chia thường tăng theo các mốc doanh thu. Muốn đạt bậc cao hơn, người hâm mộ phải chi một khoản lớn hơn đáng kể so với số tiền cuối cùng người biểu diễn nhận được.
Đây là điểm cần phân biệt khi đọc các con số doanh thu của tuanbo. Giá trị quà tặng, doanh thu của công hội và thu nhập thực nhận của vũ công là ba khái niệm khác nhau. Khoảng cách giữa chúng có thể rất lớn.
Đằng sau màn hình là cường độ làm việc khắc nghiệt
Những đoạn video gây sốc trên mạng xã hội phản ánh một phần chi phí vận hành mà khán giả thường không nhìn thấy. Người biểu diễn được cho là làm việc trung bình 8-10 tiếng mỗi ngày và lên sóng trên 26 ngày mỗi tháng. Riêng việc trang điểm có thể mất 1-1,5 tiếng do ánh sáng trong studio mạnh, khiến lớp trang điểm thông thường lên hình bị nhợt nhạt.
Một phóng sự mô tả cường độ có thể lên tới 180 lượt nhảy trong một giờ. Con số này không nhất thiết có nghĩa là 180 bài hoàn chỉnh, mà phản ánh việc liên tục lặp lại các đoạn hoặc động tác ngắn trong quy trình livestream. Dù hiểu theo cách nào, đây vẫn là áp lực lớn lên cơ thể nếu kéo dài nhiều giờ.
Nhiều người mới được cho là giảm 7,5-10 kg trong ba tháng đầu. Ngành cũng có tiêu chuẩn tuyển chọn đáng kể: hàng trăm ứng viên có thể chỉ chọn ra một số ít, nữ ứng viên thường phải cao tối thiểu 155 cm, còn đội hình có thể thay đổi liên tục. Việc quá nửa thành viên bị thay sau vài tuần hoặc vài tháng không phải điều bất thường.
Trường hợp được ghi nhận tại Trùng Khánh cho thấy một vũ công 30 tuổi phải dùng vải đen che phần băng dán giảm đau ở đầu gối để không bị lộ trên hình. Cô khóc trong phòng trang điểm vì lo không thể tiếp tục nhảy, nhưng vẫn trở lại livestream vào ngày hôm sau. Một thành viên khác nói rằng sau buổi phát đầu tiên kéo dài liên tục một giờ, cô gần như mất cảm giác ở chân.
Trong mô hình này, thời gian nghỉ không chỉ ảnh hưởng đến thể lực của người biểu diễn mà còn có thể làm gián đoạn doanh thu, thứ hạng và dòng tương tác của cả phòng live.
Các cuộc thi được thiết kế để thúc đẩy người xem chi tiền
Các công ty vận hành thường tổ chức giải theo ngày, tuần hoặc theo công hội. Bảng xếp hạng tạo ra cảm giác cạnh tranh giữa các thành viên và giữa những nhóm người hâm mộ. Người xem không chỉ theo dõi nội dung mà còn được khuyến khích “đầu tư” để đưa người mình thích lên vị trí cao hơn.
Phần thưởng dành cho người đứng đầu đôi khi khá khiêm tốn so với số tiền quà đã được tạo ra. Quán quân bảng ngày có thể nhận một ngày nghỉ có lương, còn người thắng bảng tuần được cộng thêm 1.888 nhân dân tệ. Giữa các phần thi, người biểu diễn thường dành 3-5 phút kêu gọi ủng hộ. Một người trong ngành mô tả hoạt động này giống như đi xin tiền trước máy quay.
Cách vận hành ấy có nhiều điểm tương đồng với cơ chế của game trực tuyến: có nhiệm vụ, điểm số, thứ hạng, phần thưởng và phản hồi tức thời. Người xem có thể bỏ tiền để tác động trực tiếp tới kết quả, thay vì chỉ ngồi xem một chương trình đã được dựng sẵn.
Vì sao người trẻ vẫn tìm đến tuanbo?
Triển vọng thu nhập là một lý do quan trọng. Tuanbo gần như không yêu cầu bằng cấp chuyên môn, cho phép ứng viên tham gia sau một thời gian đào tạo ngắn và về lý thuyết có thể kiếm nhiều lần mức lương văn phòng. Trong bối cảnh thị trường việc làm cạnh tranh, lời hứa này có sức hút đặc biệt với người trẻ.
Dữ liệu được dẫn lại cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của nhóm 16-24 tuổi tại Trung Quốc là 16,9% vào tháng 3/2026. Cùng năm, khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp bước vào thị trường lao động. Khi cơ hội việc làm ổn định bị thu hẹp, một công việc dựa trên ngoại hình, khả năng biểu diễn và mức độ tương tác có thể trở thành lựa chọn dễ tiếp cận hơn.
Mô hình này cũng lấp một khoảng trống do ngành giải trí để lại. Năm 2021, Trung Quốc cấm các chương trình tuyển chọn thần tượng sau nhiều tranh cãi liên quan đến mua phiếu và văn hóa người hâm mộ. Giấc mơ được đứng trên sân khấu không biến mất, nhưng chuyển dần sang các phòng phát trực tiếp.
Với người hâm mộ, tuanbo mang lại cảm giác tác động tức thì. Họ có thể chọn bài, gọi tên người biểu diễn hoặc quyết định ai xuất hiện ở trung tâm. Một số phân tích gọi người phát trong mô hình này là “thú cưng điện tử”, bởi mối quan hệ giữa khán giả và chủ phát được xây dựng qua những yêu cầu nhỏ, phản hồi nhanh và các khoản chi lặp lại.
Đáng chú ý, khán giả của những phòng live lớn không chỉ là nam giới. Các nguồn tin trong ngành cho biết phần lớn người xem ở một số nhóm dẫn đầu là phụ nữ trẻ. Điều đó cho thấy tuanbo đang khai thác nhu cầu kết nối và cảm giác được đáp lại, thay vì chỉ bán nội dung nhảy.
Các nền tảng bắt đầu siết hoạt động
Tốc độ tăng trưởng nhanh kéo theo nhiều rủi ro về kiểm soát nội dung, chi tiêu quá mức và bảo vệ người chưa thành niên. Từ đầu năm 2026, Douyin cho biết đã xử lý hơn 30.000 lượt vi phạm liên quan đến tuanbo, hạn chế rút doanh thu, đóng chức năng nhận quà hoặc PK. Nền tảng này cũng thu hồi quyền phát sóng của 4.025 tài khoản và thanh lọc 34 công hội.
Trước nguy cơ trẻ vị thành niên sử dụng tài khoản người lớn để tặng quà, hơn 61.000 tài khoản bị dừng chức năng nạp tiền. Ngoài ra, 73 người bị bắt vì các hành vi lừa đảo liên quan đến tiền thưởng.
Ở cấp quản lý rộng hơn, chiến dịch chấn chỉnh tuanbo đã xử lý hàng nghìn phòng live và tài khoản vi phạm tính đến ngày 24/8/2026. Một số nền tảng cũng thay đổi cơ chế khuyến khích: Bilibili gỡ điểm nhân hệ số và tính năng đua bảng, Xiaohongshu hạn chế lưu lượng đối với phòng PK thiếu nội dung thực chất, còn Kênh video WeChat bổ sung xác minh danh tính trong các trường hợp nghi có người chưa thành niên.
Những thay đổi này cho thấy nền tảng không còn chỉ quan tâm tới số giờ xem và doanh thu quà tặng. Họ phải cân bằng giữa tăng trưởng, an toàn người dùng và yêu cầu quản lý nội dung.
Mô hình dễ nhân bản nhưng khó duy trì lâu dài
Tuanbo có ưu điểm là dễ mở rộng. Một studio có thể tổ chức đạo diễn hình ảnh, biên đạo, kỹ thuật ánh sáng, trang điểm và vận hành theo quy trình gần giống một chương trình giải trí thu nhỏ. Mô hình không phụ thuộc hoàn toàn vào một ngôi sao; khi một thành viên rời đi, người khác có thể thay thế để phòng live tiếp tục hoạt động.
Công thức này thậm chí đã được đưa ra nước ngoài. Một doanh nhân Trung Quốc được cho là đã triển khai mô hình tại Mỹ từ năm 2024, thu hồi vốn trong ba tháng, có buổi phát thu hút tới 5.000 người xem và tạo doanh thu khoảng 6.000 USD.
Dù vậy, hơn 90% doanh thu của ngành được cho là đến từ tiền tặng thưởng. Khi quảng cáo và thương mại điện tử chưa đóng vai trò đáng kể, hoạt động kinh doanh phụ thuộc quá lớn vào cảm xúc nhất thời của người xem. Chỉ cần thời lượng xem giảm, người dùng thận trọng hơn với chi tiêu hoặc quy định được siết chặt, biên lợi nhuận có thể suy giảm nhanh.
Vì vậy, mục tiêu 40 tỷ nhân dân tệ trong năm 2026 vẫn đi kèm nhiều bất định. Một số chuyên gia nhận định hiệu ứng tiêu dùng cảm xúc đang chậm lại và thời lượng xem trung bình của toàn ngành bắt đầu giảm.
Nhìn từ bên ngoài, những vũ công trong phòng live dường như chỉ đang cố giữ chân khán giả bằng các động tác lặp lại. Nhưng bên trong là một cỗ máy được lập trình để không ngừng tạo tương tác, cạnh tranh và doanh thu. Câu hỏi lớn nhất không phải vì sao họ có thể nhảy lâu đến vậy, mà là điều gì sẽ xảy ra với những người trẻ ấy khi khán giả không còn muốn xem và tiếng nhạc cuối cùng dừng lại.
Những thay đổi trong hành vi người dùng cũng đang khiến vai trò của người sáng tạo nội dung được chú ý hơn, đặc biệt là trách nhiệm xây dựng niềm tin trong môi trường số. Bạn có thể đọc thêm về chủ đề này qua bài KOL và trách nhiệm kiến tạo niềm tin số tại Việt Nam.
Google Maps miễn phí nhưng kiếm tiền ra sao?
Starlink đưa Internet miễn phí tới đảo xa ở Hải Phòng
Từ iPhone 15 Pro Max xuống iPhone 17: Vì sao dùng thích hơn?
Vụ rò rỉ dữ liệu Đan Mạch: Mật khẩu 123456 bị nghi lộ gần 9 triệu hồ sơ
MoMo xây dựng niềm tin từ từng giao dịch số
Hiếu PC cảnh báo rủi ro AIoT, FPT ra mắt chương trình thạc sĩ mới
Máy pha cà phê khiến Wi-Fi ngốn 1 TB dữ liệu trong 10 ngày
