Thị trường PC giảm sâu khi giá linh kiện tăng mạnh

Thị trường máy tính cá nhân toàn cầu đang bước vào giai đoạn khó khăn khi sức mua suy yếu cùng lúc với chi phí linh kiện tăng mạnh. Theo báo cáo của Omdia công bố ngày 9/10, tổng lượng máy tính để bàn, laptop và máy trạm xuất xưởng trong quý III/2026 chỉ đạt khoảng 58,1 triệu chiếc, giảm 21,2% so với cùng kỳ năm trước.

Đây không chỉ là một đợt giảm nhu cầu thông thường. Giá bán tăng, hàng tồn kho cần được xử lý và sự cạnh tranh nguồn cung với các hệ thống phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang cùng gây sức ép lên toàn bộ chuỗi giá trị máy tính cá nhân.

Thị trường PC giảm trên cả máy bàn lẫn laptop

Số liệu quý III cho thấy mức suy giảm xuất hiện ở hầu hết phân khúc. Lượng máy tính để bàn và máy trạm để bàn xuất xưởng giảm 23,5% so với cùng kỳ năm trước, còn 11,7 triệu chiếc. Máy tính xách tay và máy trạm di động đạt 46,4 triệu chiếc, giảm 20,6%.

Như vậy, laptop vẫn chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu nhưng cũng không tránh khỏi xu hướng đi xuống. Máy tính để bàn giảm mạnh hơn do đây là nhóm sản phẩm thường được doanh nghiệp và người dùng cá nhân thay thế theo chu kỳ, trong khi chi phí đầu tư đang khiến nhiều kế hoạch mua sắm bị xem xét lại.

Làn sóng mua sớm khiến quý III hụt nhu cầu

Một nguyên nhân quan trọng nằm ở diễn biến mua sắm trong nửa đầu năm. Trước dự báo giá bộ nhớ và thiết bị lưu trữ tiếp tục tăng, nhà sản xuất, nhà phân phối, doanh nghiệp và người dùng đã đẩy nhanh kế hoạch mua máy để tránh phải trả mức giá cao hơn.

Cách phản ứng này giúp nhu cầu trong những tháng đầu năm tăng lên, nhưng đồng thời làm suy yếu sức mua ở quý III. Các kênh bán hàng phải xử lý lượng hàng đã nhập trước đó, còn người tiêu dùng có xu hướng chờ đợi thay vì tiếp tục nâng cấp khi thiết bị hiện tại vẫn đáp ứng được nhu cầu cơ bản.

Với doanh nghiệp, việc thay mới hàng loạt máy tính cũng trở nên khó khăn hơn. Khi chi phí đầu tư tăng, kéo dài vòng đời thiết bị có thể là lựa chọn hợp lý hơn so với mua mới ngay lập tức. Điều này đặc biệt rõ ở các hệ thống văn phòng không yêu cầu cấu hình quá cao.

DRAM và SSD làm chi phí máy tính tăng vọt

Áp lực lớn nhất đến từ bộ nhớ DRAM và ổ cứng thể rắn SSD. Hai nhóm linh kiện này trước đây thường chiếm khoảng 15% tổng chi phí vật liệu của một máy tính cá nhân. Sau khi giá tăng hơn bốn lần, tỷ trọng này đã tiến gần 40%.

Mức tăng không chỉ ảnh hưởng đến những mẫu máy cao cấp. Chi phí vật liệu của các dòng máy phổ thông có giá dưới 500 USD tăng từ 275 USD trong quý I/2025 lên 471 USD trong quý III/2026, tương đương khoảng 71%.

Ở phân khúc trung cấp, chi phí vật liệu tăng từ 435 USD lên 699 USD, tăng khoảng 61%. Các mẫu cao cấp cũng chịu tác động đáng kể: chi phí tăng từ 774 USD lên 1.242 USD. Với nhóm cao cấp nhất, con số này tăng từ 1.234 USD lên 1.898 USD.

Cần lưu ý, đây là chi phí vật liệu chứ không phải giá bán cuối cùng. Giá sản phẩm đến tay người dùng còn bao gồm chi phí sản xuất, vận chuyển, phân phối, marketing và các khoản liên quan khác. Tuy nhiên, khi chi phí đầu vào tăng mạnh, giá bán lẻ gần như không thể duy trì ở mức cũ.

AI cạnh tranh nguồn cung với máy tính tiêu dùng

Sự bùng nổ đầu tư vào hạ tầng AI đang làm thay đổi cán cân cung cầu của ngành bán dẫn. Các trung tâm dữ liệu AI cần lượng lớn bộ nhớ hiệu năng cao, thiết bị lưu trữ và nhiều linh kiện chuyên dụng. Vì vậy, nhà sản xuất phải phân bổ năng lực giữa khách hàng doanh nghiệp, trung tâm dữ liệu và thị trường điện tử tiêu dùng.

Tác động không chỉ dừng ở DRAM và SSD. Nguồn cung bộ xử lý, card đồ họa cùng nhiều linh kiện mạch tích hợp cũng gặp khó khăn. Khi nhiều nhóm linh kiện cùng biến động, các hãng máy tính khó lập kế hoạch sản xuất và kiểm soát tồn kho như trước.

Đây là một trong những điểm khác biệt của chu kỳ hiện tại. Thị trường PC không chỉ chịu ảnh hưởng bởi sức mua của hộ gia đình hay doanh nghiệp, mà còn bị tác động bởi nhu cầu đầu tư vào AI. Những dự án AI quy mô lớn có khả năng hút nguồn lực sản xuất và đẩy các sản phẩm tiêu dùng vào thế phải cạnh tranh về giá lẫn khả năng tiếp cận linh kiện.

Độc giả quan tâm đến sự phát triển của hệ sinh thái AI có thể xem thêm bài startup AI của Lê Viết Quốc nhắm định giá 50 tỷ USD để hiểu thêm về dòng vốn đang thúc đẩy lĩnh vực này.

Hãng máy tính sẽ tăng giá hay giảm cấu hình?

Trước áp lực đầu vào, nhà sản xuất có một số lựa chọn: tăng giá bán, cắt giảm khuyến mại hoặc điều chỉnh cấu hình. Trên thực tế, các giải pháp này có thể được áp dụng đồng thời.

• Tăng giá: giúp doanh nghiệp bù đắp một phần chi phí nhưng có thể khiến người dùng trì hoãn mua sắm.
• Giảm ưu đãi: giá niêm yết không nhất thiết thay đổi quá lớn, nhưng mức giảm thực tế tại cửa hàng sẽ thấp hơn.
• Điều chỉnh cấu hình: một số mẫu máy có thể giữ giá bằng cách thay đổi dung lượng bộ nhớ hoặc lưu trữ.

Vấn đề là những cách này đều có giới hạn. Nhà sản xuất khó hấp thụ toàn bộ mức tăng chi phí mà không ảnh hưởng đến lợi nhuận, nhưng tăng giá quá mạnh lại làm sức cầu yếu hơn. Với các mẫu máy giá rẻ, biên lợi nhuận vốn đã mỏng nên rủi ro càng lớn.

Người mua cũng cần thận trọng khi so sánh sản phẩm. Một chiếc máy có giá cao hơn chưa chắc sở hữu cấu hình vượt trội so với thế hệ trước. Trong một số trường hợp, phần tiền tăng thêm chỉ đủ để duy trì dung lượng RAM hoặc SSD tương đương, thay vì mang lại nâng cấp rõ rệt về hiệu năng.

Người dùng nên làm gì trước khi mua PC?

Trong bối cảnh giá linh kiện chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng, người dùng nên xác định nhu cầu trước khi quyết định nâng cấp. Nếu máy hiện tại vẫn đáp ứng tốt công việc văn phòng, học tập hoặc giải trí cơ bản, việc thay mới chỉ vì muốn sở hữu model mới có thể chưa thực sự cần thiết.

1. Kiểm tra mức sử dụng RAM, dung lượng lưu trữ và hiệu năng thực tế trước khi mua máy mới.
2. Ưu tiên cấu hình cân bằng thay vì trả thêm tiền cho những linh kiện không phục vụ nhu cầu chính.
3. So sánh giá giữa nhiều nhà bán lẻ và theo dõi tổng chi phí, không chỉ giá niêm yết.
4. Cân nhắc nâng cấp từng bộ phận nếu nền tảng máy hiện tại vẫn còn phù hợp.
5. Với doanh nghiệp, nên lập kế hoạch thay thế theo mức độ cần thiết thay vì đầu tư đồng loạt.

Đối với người cần máy phục vụ công việc chuyên môn, việc trì hoãn không phải lúc nào cũng có lợi. Nếu thiết bị cũ gây giảm năng suất hoặc không còn tương thích với phần mềm cần thiết, chi phí cơ hội có thể lớn hơn khoản tiết kiệm từ việc chờ đợi.

Triển vọng quý IV/2026 và năm 2027

Triển vọng ngắn hạn của thị trường vẫn khá ảm đạm. Dự báo cho thấy lượng PC xuất xưởng toàn cầu trong quý IV/2026 có thể giảm 24% so với cùng kỳ năm trước. Sang năm 2027, thị trường được dự báo tiếp tục giảm 7%.

Diễn biến này sẽ làm thay đổi cơ cấu ngành. Các nhà sản xuất tập trung vào phân khúc giá thấp có thể chịu áp lực lớn nhất vì khách hàng nhạy cảm với biến động giá, trong khi khả năng hấp thụ chi phí của doanh nghiệp cũng hạn chế. Ngược lại, khách hàng cao cấp và nhóm doanh nghiệp có nhu cầu chuyên biệt vẫn có thể tiếp tục mua sắm để đáp ứng công việc.

Tuy nhiên, dịch chuyển lên phân khúc cao hơn không đồng nghĩa toàn bộ người dùng sẽ nhận được giá trị tốt hơn. Nếu giá bộ nhớ và lưu trữ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vật liệu, ngân sách tăng thêm có thể chỉ giúp duy trì cấu hình tương đương.

Khả năng phục hồi của thị trường PC sẽ phụ thuộc chủ yếu vào giá bộ nhớ, nguồn cung linh kiện và mức độ chấp nhận mặt bằng giá mới của người mua.

Trong thời gian tới, ba yếu tố cần được theo dõi là tốc độ mở rộng hạ tầng AI, khả năng cân bằng lại nguồn cung DRAM và SSD, cùng phản ứng của doanh nghiệp trước chi phí thiết bị cao hơn. Khi những yếu tố này chưa cải thiện, thị trường máy tính cá nhân khó trở lại quỹ đạo tăng trưởng nhanh như trước.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết liên quan

‹ ›

Startup Việt tiết kiệm hơn 200 triệu nhờ gói hỗ trợ Anthropic

Nga hoàn tất nguyên mẫu máy quang khắc 130 nm đầu tiên

Sharp dẫn đầu bình chọn hệ sinh thái sống khỏe tại BCA 2026

Sun Holidays giảm 10%, tối đa 1 triệu đồng qua VietQR

Hacker làm nóng tủ lạnh tại hàng trăm siêu thị Pháp

VIS 2026: Kết nối vốn, công nghệ và thị trường cho Việt Nam

Getty Images đối mặt nguy cơ phá sản sau cú rơi 99% cổ phiếu

FPT và Pasqal muốn xây năng lực máy tính lượng tử tại Việt Nam