Dũng Virgo
Xe điện thường được đánh giá cao nhờ hiệu suất năng lượng và chi phí bảo dưỡng thấp hơn xe sử dụng động cơ đốt trong. Tuy nhiên, khi đến thời điểm bán lại, lợi thế đó không phải lúc nào cũng chuyển thành giá trị tài sản tốt. Dữ liệu tại nhiều thị trường cho thấy yếu tố quyết định có thể nằm ở một câu hỏi khác: nhà sản xuất còn đủ năng lực đồng hành với chủ xe trong những năm tới hay không.
Điều này tạo ra một nghịch lý đáng chú ý. Hai mẫu xe có thể đều vận hành bình thường, không gặp lỗi nghiêm trọng, nhưng mức mất giá lại cách xa nhau nếu một thương hiệu bị phá sản, rút khỏi thị trường hoặc liên tục giảm giá xe mới.
Xe điện có lợi thế rõ ràng về chi phí sử dụng
Theo số liệu được Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada dẫn lại, xe điện có thể chuyển đổi khoảng 87% đến 91% năng lượng nạp vào thành lực kéo. Trong khi đó, xe chạy xăng chỉ đạt khoảng 16% đến 25%. Phần năng lượng thất thoát ở động cơ đốt trong lớn hơn khiến chi phí nhiên liệu trở thành gánh nặng đáng kể trong suốt vòng đời xe.
Khảo sát của Consumer Reports cũng cho thấy chủ xe điện thường chi cho bảo dưỡng và sửa chữa bằng khoảng một nửa so với chủ xe xăng. Nếu tính toàn bộ vòng đời, khoản tiết kiệm được ước tính vào khoảng 158-263 triệu đồng. Đáng chú ý, tổ chức này cho rằng phần lợi ích lớn từ chi phí vận hành thấp sẽ thuộc về người mua xe đã qua sử dụng, bởi họ có thể tiếp cận một phương tiện ít tốn bảo dưỡng hơn với mức giá ban đầu thấp hơn.
Những con số trên cho thấy nhu cầu đối với xe điện cũ có nền tảng kinh tế thực tế. Song, nhu cầu đó không thể bảo đảm giá bán lại cho mọi mẫu xe. Người mua xe cũ còn phải tính đến khả năng sửa chữa, nguồn phụ tùng, cập nhật phần mềm, bảo hành pin và sự tồn tại của hệ thống dịch vụ.
Fisker Ocean cho thấy rủi ro khi hãng rời cuộc chơi
Trường hợp Fisker Ocean là ví dụ rõ về việc sức khỏe của nhà sản xuất có thể tác động trực tiếp đến tài sản của khách hàng. Tháng 5/2024, Cap HPI, đơn vị định giá xe cũ tại Anh, giảm giá trị dự kiến của dòng Ocean 48% chỉ trong một tháng. Đây là mức điều chỉnh lớn nhất mà công ty từng ghi nhận trong khoảng thời gian này.
Ngày 17/6/2024, Fisker nộp đơn xin bảo hộ phá sản. Sau đó, Cap HPI tiếp tục hạ trung bình 31% dự báo giá trị còn lại sau ba năm cho toàn bộ dòng xe. Ocean Extreme từng được bán với giá quy đổi khoảng 1,81 tỷ đồng vào năm 2023, nhưng giá niêm yết đã giảm còn khoảng 985 triệu đồng vào tháng 3/2024.
Sau khi hãng phá sản, khoảng 3.300 xe tồn kho được bán sỉ với giá trung bình khoảng 368 triệu đồng mỗi chiếc. Mặt bằng này nhanh chóng tác động đến thị trường xe cũ. Tháng 7/2026, một chiếc Ocean One đời 2023 đã qua 17.042 dặm được bán đấu giá với giá tương đương khoảng 415 triệu đồng, thấp hơn 77% so với giá ban đầu sau ba năm.
Điểm đáng nói là mức mất giá không nhất thiết phản ánh tình trạng kỹ thuật của từng chiếc xe. Chủ xe có thể vẫn sử dụng phương tiện bình thường, nhưng người mua sau sẽ tính thêm chi phí và rủi ro liên quan đến việc hãng không còn hoạt động. Khi không chắc chắn về phụ tùng, phần mềm chẩn đoán hay khả năng sửa chữa pin, thị trường sẽ tự động trừ phần rủi ro đó vào giá mua.
Xe điện thiếu “lớp đệm” khi thương hiệu biến mất
Xe xăng của một thương hiệu đã rút khỏi thị trường vẫn có thể giữ giá tương đối nhờ mức độ tiêu chuẩn hóa cao của động cơ đốt trong. Nhiều xưởng độc lập có thể sửa chữa các hệ thống cơ khí quen thuộc, đồng thời linh kiện thay thế thường dễ tìm hơn.
Xe điện lại phụ thuộc nhiều vào cấu trúc riêng của từng nền tảng. Bộ pin, bộ điều khiển, hệ thống quản lý năng lượng và phần mềm chẩn đoán có thể được thiết kế độc quyền. Khi hãng đóng cửa, chủ xe không chỉ lo thiếu linh kiện mà còn có thể gặp khó khăn trong việc truy cập công cụ chẩn đoán hoặc cập nhật hệ thống.
Trái lại, việc một thương hiệu bị khai tử không đồng nghĩa mọi xe của thương hiệu đó sẽ mất giá nghiêm trọng. General Motors từng đóng cửa thương hiệu Holden tại Australia vào cuối năm 2020 nhưng cam kết cung cấp phụ tùng và dịch vụ ít nhất 10 năm. Khoảng 2 triệu xe Holden vẫn tiếp tục lưu thông và được mua bán bình thường. Sự khác biệt nằm ở cam kết hậu mãi và niềm tin rằng vẫn có một đơn vị chịu trách nhiệm cho chiếc xe.
Đây cũng là lý do người mua nên quan tâm đến khả năng hậu mãi của thương hiệu, thay vì chỉ so sánh tầm hoạt động, công suất hoặc trang bị trên bảng thông số.
Giá xe mới giảm mạnh cũng làm xe cũ mất giá
Phá sản không phải nguyên nhân duy nhất khiến xe điện giảm giá nhanh. Tesla Model Y bản dẫn động cầu sau đời 2022 tại Australia đã mất 48,93% giá trị. Một phần nguyên nhân đến từ việc Tesla nhiều lần điều chỉnh giá xe mới.
Khi giá niêm yết của xe mới giảm, mức tham chiếu của xe đã qua sử dụng cũng bị kéo xuống. Chiếc xe cũ không cần hỏng hóc thêm, nhưng chủ xe vẫn chịu thiệt vì sản phẩm tương đương mới đã rẻ hơn. Những đợt khuyến mại lớn để giải phóng hàng tồn cũng tạo ra tác động tương tự.
| Trường hợp | Tác động đến xe cũ |
|---|---|
| Hãng phá sản hoặc rời thị trường | Người mua trừ thêm rủi ro về phụ tùng, phần mềm và bảo hành |
| Hãng liên tục giảm giá xe mới | Giá tham chiếu của xe đã qua sử dụng giảm theo |
| Mạng lưới dịch vụ mỏng | Chi phí và thời gian sửa chữa tăng, thanh khoản giảm |
| Doanh số lớn, hậu mãi ổn định | Thị trường dễ tìm người mua và định giá hơn |
Thương hiệu Trung Quốc đứng trước rủi ro kép
Thị trường xe điện Trung Quốc có sự cạnh tranh rất mạnh, với số lượng thương hiệu cùng tham gia lớn và các đợt giảm giá diễn ra liên tục. Theo EVBoosters, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn 2018-2025. Yicai Global cũng ghi nhận gần 160.000 chủ xe mất bảo hành và nguồn phụ tùng sau những biến động này.
Neta, thương hiệu thuộc tập đoàn Hozon, từng bán gần 500.000 xe trong giai đoạn 2018-2024 nhưng sau đó vẫn phải nộp đơn phá sản. Trường hợp này cho thấy doanh số quá khứ chưa đủ để bảo đảm an toàn dài hạn cho người mua. Một thương hiệu có thể tăng trưởng nhanh nhưng vẫn gặp vấn đề về dòng tiền, dịch vụ và khả năng duy trì sản phẩm.
Dữ liệu của Deutsche Automobil Treuhand công bố tháng 5/2026 cho thấy xe điện và xe lai sạc điện Trung Quốc tại Đức mất giá nhanh gấp đôi mức trung bình toàn ngành. Khi người mua lo ngại về khả năng hỗ trợ sau bán hàng, giá xe cũ sẽ phản ánh nỗi lo đó ngay cả khi chiếc xe chưa phát sinh lỗi lớn.
Chủ xe Trung Quốc tại các thị trường ngoài nước cũng có thể phải di chuyển xa hơn để bảo dưỡng nếu đại lý đóng cửa. Đây là vấn đề đã được phản ánh qua tình trạng chủ xe phải đi xa khi mạng lưới đại lý thu hẹp.
Thị trường Việt Nam cần quan sát cả thương hiệu lẫn thanh khoản
Trong nửa đầu năm 2026, thị trường ô tô Việt Nam tiêu thụ 328.818 xe, tăng 29% so với cùng kỳ. Cùng với tốc độ tăng trưởng, nhiều thương hiệu mới xuất hiện và các chương trình giảm giá được triển khai dồn dập. Điều này giúp người mua xe mới có thêm lựa chọn, nhưng cũng khiến việc định giá xe cũ trở nên khó đoán hơn.
Wuling Mini EV mở bán tại Việt Nam từ ngày 29/6/2023. Từ tháng 8/2024, giá niêm yết bản LV2 giảm còn 197 triệu đồng, sau đó tiếp tục được điều chỉnh qua nhiều đợt. Đầu năm 2026, phiên bản này dừng bán để chờ mẫu mới. Mỗi lần giá xe mới thay đổi, những người mua trước đó đều phải đối mặt với mức giá tham chiếu thấp hơn khi muốn bán lại.
Rủi ro cũng nằm ở đơn vị phân phối và năng lực vận hành mạng lưới. TMT Motors, doanh nghiệp phân phối Wuling tại Việt Nam, ghi nhận khoản lỗ hơn 315 tỷ đồng trong năm 2024. Đơn vị kiểm toán khi đó nêu nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp.
MG4 từng được đại lý giảm tới 300 triệu đồng để xử lý hàng tồn. Trên các nền tảng mua bán xe cũ, MG HS đời 2022 được ghi nhận mất khoảng 33% giá trị, trong khi Hyundai Tucson cùng phân khúc mất khoảng 17%. Các con số này không phải bảng xếp hạng tuyệt đối cho mọi trường hợp, nhưng cho thấy chính sách giá và sức mạnh thương hiệu có thể tạo ra khác biệt đáng kể.
Ở chiều ngược lại, một mẫu xe điện cỡ nhỏ của VinFast bán hơn 25.000 xe trong năm 2024 và gần 45.000 xe trong năm 2025. Quy mô lưu hành lớn giúp tạo thanh khoản tốt hơn, đồng thời mạng lưới xưởng dịch vụ và trạm sạc do hãng đầu tư có thể củng cố niềm tin của người mua xe cũ.
Người mua cần kiểm tra gì trước khi chọn xe điện?
Giá bán và phạm vi di chuyển vẫn quan trọng, nhưng chưa đủ để đánh giá tổng chi phí sở hữu. Trước khi mua xe điện, người dùng nên xem xét các yếu tố sau:
- Khả năng tồn tại của thương hiệu: kiểm tra quy mô doanh số, tình hình phân phối và kế hoạch hoạt động dài hạn thay vì chỉ nhìn vào chương trình giảm giá.
- Mạng lưới hậu mãi thực tế: số xưởng đang vận hành, thời gian cung cấp phụ tùng và chính sách bảo hành pin cần được xác minh rõ.
- Lịch sử giá xe mới: thương hiệu thường xuyên giảm giá mạnh có thể khiến giá trị xe đã qua sử dụng biến động lớn.
- Thanh khoản: mẫu xe có lượng xe lưu hành đủ lớn thường dễ tìm người mua, dễ tham khảo giá và dễ tiếp cận dịch vụ hơn.
- Phần mềm và pin: cần hỏi rõ quy trình chẩn đoán, cập nhật, sửa chữa và thay thế các bộ phận quan trọng sau thời gian bảo hành.
Giá trị bán lại của xe điện không chỉ là phép đo chất lượng sản phẩm. Đó còn là mức độ tin tưởng của thị trường vào trách nhiệm dài hạn của nhà sản xuất.
Xe điện vẫn có lợi thế rõ ràng về hiệu suất và chi phí bảo dưỡng. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ phát huy đầy đủ khi thương hiệu duy trì được dịch vụ, phụ tùng, phần mềm và chính sách giá ổn định. Với người mua tại Việt Nam, lựa chọn an toàn hơn không nhất thiết là mẫu xe rẻ nhất, mà là mẫu xe có hệ sinh thái đủ lớn để tiếp tục được hỗ trợ và giao dịch trong nhiều năm.
YADEA mở rộng đầu tư xe điện, đặt mục tiêu nội địa hóa 90%
Ô tô Trung Quốc trước bước ngoặt: Công nghệ phải nhường chỗ cho an toàn
Vespa Sprint Tech 180cc: Mạnh hơn, an toàn hơn
Khi nào lùi xe trên cao tốc không bị phạt nguội?
Tesla Cybercab bắt đầu chở khách, mở màn cuộc đua robotaxi
Xe Trung Quốc cắt giảm chi phí và những rủi ro người mua gánh chịu
Xe Trung Quốc tại Nga bị cảnh báo về chi phí sử dụng 5 năm
