Dũng Virgo
Xe điện Trung Quốc đang phát triển nhanh, nhưng câu chuyện phụ tùng và sửa chữa vẫn là vấn đề khiến nhiều chủ xe lo ngại. Không ít bộ phận được thiết kế theo dạng liền khối, khiến một chi tiết nhỏ bị hỏng cũng có thể kéo theo yêu cầu thay cả cụm lớn với giá rất cao.
Hai trường hợp được ghi nhận tại Trung Quốc cho thấy rõ khoảng cách giữa giá của linh kiện riêng lẻ và chi phí sửa chữa theo quy trình chính hãng. Khi nguồn phụ tùng thay thế chưa đủ linh hoạt, người dùng có thể phải đối mặt với thời gian chờ dài, hóa đơn lớn, thậm chí nguy cơ chiếc xe bị xếp vào diện tổn thất toàn bộ.
Một chốt nhựa khiến chủ xe đứng trước hóa đơn gần nửa tỷ đồng
Vụ việc đầu tiên xảy ra tại Hàng Châu. Một chiếc SUV điện nội địa có giá hơn 200.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 730 triệu đồng, mới vận hành được khoảng một tháng thì cán phải viên gạch lát bị bật lên trên đường.
Va chạm làm gãy chốt nhựa nối phần vỏ bộ pin với vè bánh. Đây không phải một hư hỏng có vẻ nghiêm trọng nếu chỉ nhìn vào kích thước linh kiện. Tuy nhiên, chốt này nằm trong kết cấu liên quan đến hộp pin được thiết kế liền khối.
Nhà sản xuất cho biết không thể tháo riêng chốt để sửa hoặc thay thế. Do bộ pin phải duy trì khả năng kín nước theo chuẩn IP68, việc mở cụm pin sẽ khiến kết cấu kín không thể khôi phục theo quy trình thông thường. Phương án được đưa ra là thay toàn bộ cụm pin, với báo giá 130.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 475 triệu đồng.
Đáng chú ý, loại chốt nhựa cùng quy cách được bán riêng trên các sàn thương mại điện tử với giá khoảng 89 nhân dân tệ, tương đương khoảng 325.000 đồng. Sự chênh lệch này cho thấy chi phí lớn không nằm ở bản thân chiếc chốt, mà đến từ cách thiết kế, quy trình sửa chữa và yêu cầu bảo đảm an toàn cho hệ thống pin.
Chủ xe đề nghị hãng chịu trách nhiệm nhưng không được chấp nhận. Công ty bảo hiểm cũng không đồng ý bồi thường riêng cho khoản thay chốt. Cuối cùng, chiếc xe được xử lý theo diện tổn thất toàn bộ. Ngoài phần thiệt hại chính, chủ xe còn mất gần 10.000 nhân dân tệ cho tiền dán phim và một số khoản chi phí liên quan.
Hỏng gương nhưng phải thay cả cụm
Ngày 1/5/2026, một trường hợp khác tiếp tục làm dấy lên tranh luận về thiết kế phụ tùng xe điện. Một chủ xe họ Trịnh lùi xe trong khu dân cư và va vào cột trụ, khiến gương chiếu hậu bị hỏng.
Gương của mẫu xe này không chỉ có mặt kính đơn giản. Cụm gương tích hợp nhiều tính năng như điều chỉnh điện, gập tự động, sấy sương và giám sát điểm mù. Vì các bộ phận được tích hợp chung trong một cụm, đại lý không thể thay riêng mặt kính hoặc vỏ gương.
Chủ xe phải thay toàn bộ cụm gương với tổng chi phí vượt 5.700 nhân dân tệ, khoảng 21 triệu đồng. Thời gian chờ phụ tùng cũng gần một tuần. Với một va chạm nhẹ trong quá trình sử dụng hàng ngày, đây là khoản chi không nhỏ, đặc biệt khi người dùng không có lựa chọn sửa chữa độc lập.
Điểm cần lưu ý là các bản tin được dẫn lại không nêu tên thương hiệu hay mẫu xe cụ thể. Các phương tiện truyền thông chỉ gọi chung đây là những mẫu xe năng lượng mới.
Bộ pin chiếm gần một nửa giá trị xe
Chi phí thay pin cao không phải hiện tượng cá biệt. Nghiên cứu được Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc công bố ngày 31/12/2025 cho thấy bộ pin chiếm trung bình 49,59% giá trị của 70 mẫu xe thuần điện được khảo sát.
Với xe sử dụng pin tam nguyên, tỷ lệ này là 54,25%. Đối với pin lithium sắt phosphate, con số là 47,89%. Nói cách khác, riêng bộ pin có thể tương đương gần một nửa giá trị của cả chiếc xe.
| Hạng mục | Tỷ lệ hoặc chi phí được ghi nhận |
|---|---|
| Bộ pin trên 70 mẫu xe thuần điện | 49,59% giá trị xe |
| Pin tam nguyên | 54,25% giá trị xe |
| Pin lithium sắt phosphate | 47,89% giá trị xe |
| Cụm pin trong vụ việc tại Hàng Châu | 130.000 nhân dân tệ |
| Chốt nhựa bán riêng | 89 nhân dân tệ |
Vì vậy, báo giá khoảng 475 triệu đồng cho cụm pin trên một chiếc xe trị giá khoảng 730 triệu đồng đã đủ để đẩy vụ việc sang hướng tổn thất toàn bộ. Đây cũng là lý do việc sửa chữa theo mô-đun, thay đúng phần bị hỏng thay vì thay cả cụm, có ý nghĩa đặc biệt với xe điện.
Bảo hiểm xe năng lượng mới cũng chịu áp lực
Gánh nặng từ chi phí sửa chữa không chỉ rơi vào chủ xe. Dữ liệu do Hiệp hội Actuary Trung Quốc và Trung tâm Thông tin Ngân hàng Bảo hiểm Trung Quốc công bố ngày 31/3/2026 cho biết năm 2025, ngành bảo hiểm Trung Quốc nhận bảo hiểm cho 43,58 triệu xe năng lượng mới, tạo ra 190 tỷ nhân dân tệ doanh thu phí.
Tuy nhiên, riêng khâu bảo lãnh vẫn lỗ 5,6 tỷ nhân dân tệ. Có 143 dòng xe ghi nhận tỷ lệ bồi thường vượt 100%, tăng thêm 6 dòng so với năm trước.
Chi phí linh kiện cao, mạng lưới sửa chữa hạn chế và thời gian xử lý kéo dài đều có thể làm tăng số tiền bồi thường. Khi một chi tiết nhỏ dẫn đến việc thay cả bộ pin hoặc nguyên cụm điện tử, mức độ rủi ro đối với doanh nghiệp bảo hiểm cũng tăng theo.
Thiếu xưởng và kỹ thuật viên đủ năng lực
Quy mô xe năng lượng mới tại Trung Quốc đã rất lớn. Theo Bộ Công an Trung Quốc, đến cuối năm 2025, cả nước có 43,97 triệu xe năng lượng mới, chiếm 12,01% tổng số phương tiện.
Thế nhưng số lượng cơ sở đủ khả năng sửa chữa lại chưa theo kịp. Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô tô Trung Quốc ước tính có khoảng 20.000-30.000 doanh nghiệp đủ năng lực sửa xe năng lượng mới, trong khi số tiệm sửa xe xăng vào khoảng 400.000.
Đáng chú ý hơn, chỉ 2-3% trong số các cơ sở nói trên có thể sửa sâu hệ thống ba điện, gồm pin, mô-tơ điện và hệ thống điều khiển điện. Số kỹ thuật viên có chứng chỉ thao tác với hệ thống điện áp cao cũng chưa tới 100.000 người.
Thực trạng này khiến nhiều chủ xe gần như phải phụ thuộc vào đại lý chính hãng. Nếu nhà sản xuất không cung cấp phụ tùng cấp thấp hơn, tài liệu kỹ thuật hoặc quyền sửa chữa phù hợp, các xưởng độc lập khó xử lý những lỗi vốn chỉ liên quan đến một mô-đun nhỏ.
Trung Quốc bắt đầu thúc đẩy sửa chữa thay vì thay mới
Cơ quan quản lý Trung Quốc đã đưa ra một số động thái nhằm giải quyết bài toán hậu mãi. Ngày 16/1/2026, sáu bộ ngành ban hành biện pháp tạm thời về quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026.
Trong đó, Điều 25 cho phép doanh nghiệp sửa chữa truy vấn thông tin kỹ thuật tháo lắp pin thông qua nền tảng của nhà nước. Đây là bước quan trọng vì việc thiếu dữ liệu kỹ thuật có thể khiến xưởng sửa chữa không dám hoặc không được phép can thiệp vào cụm pin.
Ngày 23/6/2026, chín bộ ngành do Bộ Thương mại chủ trì tiếp tục ban hành thông tư về thị trường hậu mãi ô tô. Văn bản này định hướng các hãng mở rộng ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và khuyến khích nguyên tắc sửa thay vì thay mới.
CATL cũng triển khai hệ thống dịch vụ Ninh Gia. Ngày 10/8/2026, doanh nghiệp này khai trương 10 điểm dịch vụ trên toàn cầu và đưa ra gói hỗ trợ 10 tỷ nhân dân tệ. Mô hình sửa theo cụm cho phép thay riêng mô-đun bị lỗi thay vì thay toàn bộ bộ pin.
Theo ông Lý Vĩ, Tổng giám đốc khối chất lượng và hậu mãi của CATL, tỷ lệ mẫu xe có thể sửa chữa đã tăng từ 47% lên 76,8%. Dù đây mới là một hướng triển khai trong ngành, nó cho thấy thị trường đang phải thay đổi để giảm chi phí hậu mãi.
Việt Nam cũng từng gặp vấn đề tương tự
Những bất cập này không chỉ xuất hiện tại Trung Quốc. Đầu tháng 10/2025, một chiếc SUV Trung Quốc có giá khoảng 2 tỷ đồng tại Thái Nguyên bị ngập nước. Xe được đưa vào xưởng chính hãng và nằm lại tới đầu tháng 2/2026, tức khoảng bốn tháng.
Chủ xe không mua bảo hiểm nên không phải chờ thêm thời gian giám định. Dù vậy, quá trình xử lý vẫn kéo dài bốn tháng. Báo giá thay phụ tùng khi đó là 400 triệu đồng, trong khi linh kiện chỉ được nhập gấp sau khi khách hàng công khai phản ánh.
Một trường hợp khác liên quan đến mạng lưới dịch vụ. Anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, cho biết ba cơ sở tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang lần lượt đóng cửa trong thời gian xe vẫn còn hạn bảo hành. Khi hỏi liệu sửa chữa bên ngoài có ảnh hưởng đến bảo hành hay không, anh được trả lời rằng việc làm ngoài sẽ không được áp dụng bảo hành.
Những trường hợp như vậy cho thấy bài toán hậu mãi cần được đánh giá cùng với giá bán, công nghệ và trang bị khi người dùng chọn xe. Độc giả có thể tham khảo thêm phân tích về bài toán hậu mãi của xe điện Trung Quốc để có góc nhìn rộng hơn.
Người mua cần kiểm tra gì trước khi chọn xe?
Giá bán và thông số vận hành thường là những yếu tố được chú ý nhất, nhưng chi phí sử dụng dài hạn cũng quan trọng không kém. Với xe điện, người mua nên tìm hiểu rõ hãng có cung cấp linh kiện theo từng mô-đun hay chỉ bán nguyên cụm.
- Hỏi trước giá thay các bộ phận dễ hư hỏng như gương, đèn, cản, cảm biến và cụm pin.
- Kiểm tra thời gian nhập phụ tùng trong trường hợp đại lý không có sẵn linh kiện.
- Tìm hiểu số lượng trung tâm dịch vụ thực tế và phạm vi hoạt động của mạng lưới này.
- Đọc kỹ điều khoản bảo hành khi sửa chữa tại xưởng bên ngoài.
- Kiểm tra phạm vi bảo hiểm đối với pin, hệ thống điện áp cao và tổn thất toàn bộ.
- Hỏi xem hãng có chương trình sửa chữa mô-đun hoặc thay từng phần hay không.
Thiết kế liền khối có thể giúp tối ưu không gian, độ cứng hoặc khả năng bảo vệ trong quá trình vận hành. Tuy nhiên, nếu thiếu phương án sửa chữa tương ứng, lợi ích kỹ thuật đó có thể chuyển thành chi phí lớn cho người dùng khi xe gặp sự cố.
Vấn đề phụ tùng xe Trung Quốc vì thế không chỉ là câu chuyện của một chốt nhựa 89 nhân dân tệ hay một chiếc gương hơn 5.700 nhân dân tệ. Đó là bài toán tổng thể về thiết kế, khả năng sửa chữa, nguồn cung linh kiện, nhân lực kỹ thuật, bảo hiểm và trách nhiệm hậu mãi. Khi xe điện tiếp tục phổ biến, khả năng sửa đúng phần hỏng sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng không kém giá bán hay quãng đường di chuyển.
Ba ý tưởng công nghệ lạ biến nhu cầu đời thường thành trải nghiệm mới
Solve for Tomorrow 2024 đặt mục tiêu 2.200 bài dự thi
Lịch sử công nghệ thông tin: Từ quan sát đến kỷ nguyên AI
Netflix cấm chia sẻ mật khẩu, vì sao đăng ký mới tăng mạnh?
Lenovo Legion Y700 Infinite: tablet gaming OLED 165Hz có 5G
Galaxy S27 Pro lộ diện với thiết kế giống bản Ultra
Xe vẫn chạy, hãng đã phá sản: Bài toán hậu mãi xe điện Trung Quốc
