Dũng Virgo
Điện ảnh tạo sinh bằng trí tuệ nhân tạo đang bước vào giai đoạn được chú ý mạnh mẽ. Nhiều dự án mới xuất hiện trên nền tảng trực tuyến, tham gia liên hoan phim hoặc hoàn tất thủ tục phát hành, khiến AI được xem như một hướng đi mới của ngành sản xuất nội dung.
Tuy nhiên, việc tạo ra một bộ phim bằng AI không đơn giản là nhập câu lệnh rồi chờ hệ thống xuất video. Đằng sau mỗi cảnh quay là quá trình xây dựng thế giới, thử nghiệm hình ảnh, kiểm soát nhân vật, sửa lỗi và hậu kỳ kéo dài. Khi chi phí mô hình tăng nhanh, lợi thế “làm phim giá rẻ” mà nhiều người kỳ vọng cũng trở nên kém rõ ràng hơn.
Điện ảnh AI tăng tốc tại Trung Quốc và quốc tế
Tại Trung Quốc, hạng mục dành cho tác phẩm AIGC tại giải thưởng điện ảnh Bách Hoa thu hút hơn 2.000 bài dự thi chỉ sau một tháng mở đăng ký. Một số dự án như Kỳ Tám: Chỉ Nhẫn Độ Hoang Khư và Nhiệt Huyết Đại Trần Đảo đã được đưa lên các nền tảng trực tuyến lớn.
Ở mảng phát hành thương mại, Tam Tinh Đôi: Vị Lai Vãng Sự do Hãng phim Bác Nạp sản xuất đã được cấp phép và chờ lịch ra rạp. Trên thị trường quốc tế, phim ngắn Hell Grind xuất hiện tại Liên hoan phim Cannes, còn Odysseus: The Fall gây chú ý khi ra mắt sau thời điểm bộ phim Odyssey của đạo diễn Nolan công chiếu.
Những ví dụ này cho thấy AI đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm trong phạm vi nhỏ. Công nghệ bắt đầu được đưa vào các dự án có tham vọng phát hành và quảng bá chính thức. Dù vậy, sự hiện diện trên màn ảnh không đồng nghĩa với việc quy trình sản xuất đã trở nên dễ dàng.
Với những ai muốn tìm hiểu sâu hơn về quy trình thực tế, bài viết Video AI: Quy trình, chi phí và thời điểm nên sử dụng cũng cung cấp góc nhìn hữu ích về cách công nghệ này được triển khai.
Chi phí mô hình đang làm thay đổi bài toán kinh tế
Rào cản lớn nhất của phim AI hiện nay là chi phí tạo nội dung. Nhà sáng tác Lý Mộ Dương, người có tác phẩm Đạo Mộng Đặc Công lọt vào danh sách đề cử tại Liên hoan phim quốc tế Bắc Kinh, cho biết chi phí sử dụng mô hình AI đã tăng hơn 20 lần.
Trước đây, việc tạo một đoạn video dài 15 giây trên Sora chỉ tiêu tốn vài nhân dân tệ. Với Seedance 2.5, mức giá được nêu là 39 nhân dân tệ cho video 15 giây ở độ phân giải 720p, tương đương khoảng 2 nhân dân tệ mỗi giây. Các mô hình như HappyHorse-1.0 hay Kling 3.0 cũng góp phần khiến ngân sách thử nghiệm tăng lên.
Vấn đề nằm ở chỗ một cảnh đạt yêu cầu thường không xuất hiện ngay ở lần tạo đầu tiên. Nếu nhà làm phim cần thử hàng chục hoặc hàng trăm biến thể cho cùng một góc máy, tổng chi phí sẽ nhanh chóng vượt xa hình dung ban đầu. Với các nhóm độc lập, phương pháp “tạo thật nhiều rồi chọn” có thể trở thành gánh nặng tài chính.
Điều này làm suy yếu một trong những kỳ vọng phổ biến nhất về AI: sản xuất phim với ngân sách thấp hơn đáng kể so với điện ảnh truyền thống. AI có thể giảm nhu cầu về một số khâu quay dựng, nhưng lại tạo ra các khoản chi mới liên quan đến mô hình, lưu trữ, kiểm duyệt và hậu kỳ.
Hàng nghìn lần thử cho một số cảnh đạt chuẩn
Chi phí cao càng đáng lo khi tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn vẫn thấp. Để hoàn thiện 22 phút đầu tiên của Hell Grind, ê-kíp đã tạo hơn 10.000 hình ảnh và 16.000 đoạn video. Sau quá trình sàng lọc, chỉ 253 cảnh được lựa chọn.
Tính trung bình, mỗi cảnh thành công cần khoảng 60 lần thử. Các câu lệnh sử dụng trong quá trình này có thể dài tới hàng nghìn từ, bởi đội ngũ phải mô tả nhân vật, bối cảnh, ánh sáng, chuyển động máy quay và nhiều chi tiết khác.
Con số trên phản ánh một thực tế quan trọng: AI không loại bỏ công việc sáng tạo mà phân bổ lại công việc. Thay vì dành nhiều thời gian cho trường quay, ê-kíp phải dành nguồn lực cho việc viết yêu cầu, tạo biến thể, đánh giá kết quả và sửa những sai lệch phát sinh.
Với một video ngắn trên mạng xã hội, vài lỗi nhỏ có thể được bỏ qua. Nhưng trong một bộ phim dài, sự thiếu ổn định giữa các cảnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khán giả. Một khuôn mặt thay đổi, đạo cụ biến dạng hoặc hướng di chuyển không nhất quán đều có thể phá vỡ cảm giác liền mạch.
Nhân vật, không gian và cảnh hành động vẫn là điểm yếu
Các đạo diễn làm phim AI cho rằng công nghệ hiện chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng ở diễn xuất, kỹ xảo và cảnh hành động. Những hạn chế này đặc biệt rõ khi câu chuyện yêu cầu nhiều nhân vật cùng xuất hiện hoặc có tương tác phức tạp.
Tính nhất quán về không gian cũng là bài toán khó. Trong bối cảnh ngoài trời, một số sai lệch có thể ít bị chú ý hơn. Ngược lại, ở không gian trong nhà, các vật thể cố định như cửa, bàn ghế, cửa sổ hay vị trí nguồn sáng trở thành điểm tham chiếu để khán giả đối chiếu giữa các khung hình.
Chỉ một thay đổi nhỏ về hình dạng căn phòng, vị trí đạo cụ hoặc tỷ lệ nhân vật cũng đủ khiến cảnh quay mất tính liên tục. Với cảnh nhiều người, hệ thống còn phải duy trì đồng thời khuôn mặt, trang phục, tư thế, quan hệ vị trí và hướng nhìn của từng nhân vật.
Hậu quả là phần hậu kỳ không hề nhẹ hơn. Con người phải chỉnh sửa, che lỗi hoặc thay thế từng khung hình, đôi khi kết hợp chất liệu từ nhiều lần tạo khác nhau. AI có thể cung cấp nguyên liệu ban đầu, nhưng để biến nguyên liệu đó thành một phân đoạn có thể sử dụng vẫn cần nhiều thao tác thủ công.
Công nghệ nâng cấp nhanh cũng tạo thêm rủi ro
Một nghịch lý khác của sản xuất phim AI là công nghệ càng phát triển nhanh, quy trình càng khó ổn định. Kinh nghiệm xây dựng câu lệnh, lựa chọn thông số hoặc kiểm soát phong cách hình ảnh từ phiên bản cũ có thể không còn phù hợp khi mô hình được cập nhật.
Việc kết hợp các cảnh tạo ra từ nhiều phiên bản mô hình như Sora và Kling dễ dẫn đến chênh lệch về chất lượng, màu sắc hoặc phong cách. Nếu không có quy trình kiểm soát chặt chẽ, bộ phim sẽ trở nên rời rạc và phát sinh thêm thời gian chỉnh sửa.
Ba biến số chính đang gây áp lực cho các dự án gồm chi phí mô hình tăng mạnh, tiến độ khó dự đoán vì tỷ lệ cảnh đạt chuẩn thấp và nguy cơ kinh nghiệm sản xuất bị mất giá sau mỗi lần công nghệ thay đổi. Đây là lý do phim AI không thể chỉ được quản lý bằng cảm hứng sáng tạo hoặc vài công cụ riêng lẻ.
Các nhóm sản xuất cần theo dõi định lượng chi phí, số lần thử, tỷ lệ đạt chuẩn của từng câu lệnh và thời gian hậu kỳ. Cách làm này giúp họ biết khâu nào đang tiêu tốn nhiều nguồn lực nhất, đồng thời hạn chế việc thử nghiệm không kiểm soát.
Con người vẫn là trung tâm của quy trình
Trước những biến số trên, mô hình phối hợp giữa đạo diễn truyền thống và đạo diễn AI đang trở thành hướng tiếp cận thực tế. Đạo diễn truyền thống phụ trách tư duy nghệ thuật, cảm xúc, diễn xuất và cách kể chuyện. Đạo diễn AI đảm nhiệm việc chuyển hóa ý tưởng thành yêu cầu kỹ thuật phù hợp với mô hình.
Trong quy trình được chia sẻ từ dự án Kỳ Tám, con người cần hoàn tất thế giới quan, kịch bản và thiết kế nhân vật trước khi AI tham gia tạo hình ảnh. Sau đó, đội ngũ tiếp tục kiểm tra và sửa lỗi thủ công ở từng khung hình.
Cách phân công này cho thấy AI phù hợp hơn với vai trò công cụ mở rộng năng lực sáng tạo thay vì thay thế toàn bộ ê-kíp. Người làm phim vẫn phải quyết định cảnh nào cần giữ, chi tiết nào cần sửa và cảm xúc nào phải được ưu tiên.
AI có thể cung cấp công cụ và nguyên liệu hình ảnh, nhưng chất lượng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào năng lực kể chuyện, thẩm mỹ và khả năng kiểm soát quy trình của con người.
Xu hướng tuyển dụng trong lĩnh vực này cũng phản ánh sự thay đổi đó. Các dự án cần cả nhân sự nghệ thuật lẫn nhân sự kỹ thuật, từ người xây dựng kịch bản và nhân vật đến người viết câu lệnh, kiểm soát dữ liệu, dựng phim và xử lý hậu kỳ. Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài Trung Quốc bùng nổ việc làm trong ngành phim AI để thấy rõ hơn nhu cầu nhân lực mới đang hình thành.
Phim AI sẽ phải cạnh tranh bằng chất lượng điện ảnh
Ở giai đoạn đầu, sự tò mò về công nghệ có thể giúp một tác phẩm AI thu hút chú ý. Khán giả sẵn sàng xem để tìm hiểu hình ảnh được tạo ra như thế nào hoặc mức độ khác biệt so với phim truyền thống.
Nhưng lợi thế này khó duy trì lâu dài. Khi AI trở nên phổ biến, người xem sẽ khắt khe hơn với biểu cảm gượng gạo, chuyển động bất thường, bối cảnh lỗi và những cảnh thiếu cảm xúc. Phim AI cũng không mặc nhiên có sức hút từ thương hiệu hay ngôi sao bảo chứng.
Về lâu dài, tác phẩm tạo bằng AI phải cạnh tranh trên những tiêu chí quen thuộc của điện ảnh: kịch bản có sức thuyết phục, nhân vật có chiều sâu, hình ảnh nhất quán và khả năng chạm tới cảm xúc. Công nghệ chỉ tạo ra cơ hội mới; nó không thể tự đảm bảo một câu chuyện hay.
Cơn sốt điện ảnh AI vì vậy cần được nhìn nhận tỉnh táo. Đây là lĩnh vực giàu tiềm năng, nhưng không phải con đường tắt để làm phim nhanh, rẻ và không cần nhân lực. Thành công sẽ thuộc về những ê-kíp biết kết hợp tư duy điện ảnh với năng lực công nghệ, đồng thời kiểm soát chặt chi phí và chất lượng ở từng công đoạn.
40 tuổi bắt đầu tập gym có còn kịp thay đổi cơ thể?
“Ngựa hydro” giá rẻ gây sốt tại Trung Quốc
Zurich thử nghiệm túi khí bên ngoài cho tàu điện
Những thiết bị điện tử thất bại nhưng nay được săn lùng
SpaceX đề xuất xây Starbase Louisiana trị giá 100 tỷ USD
51 chén rượu trong mộ Tào Tháo và khoảng lặng quyền lực
Mỹ thử tuabin thủy triều, mở hướng khai thác điện từ biển
