Dũng Virgo
Quan điểm của Bill Gates về thuế và tài sản từng thu hút sự chú ý tại Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh đề xuất đánh thuế tài sản đối với giới siêu giàu được đưa ra tranh luận. Nhà đồng sáng lập Microsoft cho biết ông đã nộp hơn 10 tỷ USD tiền thuế, đồng thời nói rằng bản thân không phản đối việc đóng thêm nếu chính sách được áp dụng hợp lý.
Vài năm sau cuộc tranh luận đó, Bill Gates đưa ra một kế hoạch có quy mô lớn hơn nhiều: Quỹ Gates dự kiến giải ngân khoảng 200 tỷ USD trong 20 năm và đóng cửa vào cuối năm 2045. Ông cũng tuyên bố tài sản cá nhân sẽ giảm 99% vào thời điểm quỹ kết thúc hoạt động.
Phát biểu gây chú ý tại hội nghị DealBook
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2019, khi Bill Gates tham dự hội nghị DealBook do The New York Times tổ chức. Trong cuộc trò chuyện với người dẫn chương trình Andrew Ross Sorkin, ông được hỏi về đề xuất đánh thuế tài sản của Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren.
Bill Gates cho biết ông đã nộp hơn 10 tỷ USD tiền thuế, nhiều hơn bất kỳ cá nhân nào khác, theo nội dung được dẫn lại. Ông nói nếu phải đóng tổng cộng 20 tỷ USD thì điều đó cũng không phải vấn đề lớn. Tuy nhiên, khi đề cập đến kịch bản phải nộp 100 tỷ USD, Gates cho rằng mình sẽ phải tính toán xem còn lại bao nhiêu tài sản.
“Tôi đã nộp hơn 10 tỷ USD tiền thuế. Nếu phải nộp 20 tỷ USD thì cũng không sao. Nhưng nếu là 100 tỷ USD, tôi sẽ phải xem mình còn lại bao nhiêu.”
Ngay sau đó, ông nói thêm rằng mình chỉ đang đùa. Dù vậy, phát biểu này nhanh chóng trở thành tâm điểm bởi nó cho thấy sự chênh lệch rất lớn giữa quy mô tài sản của một tỷ phú công nghệ và số tiền thuế mà các chính sách mới có thể yêu cầu.
Đề xuất thuế tài sản của Elizabeth Warren
Thời điểm đó, Elizabeth Warren đang vận động tranh cử tổng thống Mỹ với kế hoạch đánh thuế tài sản hằng năm đối với những hộ gia đình có giá trị tài sản ròng từ 50 triệu USD trở lên.
Theo đề xuất được nêu trong bài phát biểu, nhóm tài sản vượt ngưỡng 50 triệu USD sẽ chịu mức thuế 2% mỗi năm. Đối với tài sản trên 1 tỷ USD, mức thuế cao nhất có thể lên tới 6%. Nguồn thu dự kiến được sử dụng để tài trợ cho các chương trình xã hội, trong đó có kế hoạch chăm sóc sức khỏe toàn dân Medicare for All.
Bill Gates khi đó tránh đưa ra một lập trường chính trị trực tiếp. Tuy nhiên, ông bày tỏ nghi ngờ về khả năng Elizabeth Warren sẵn sàng trao đổi với những người sở hữu tài sản lớn. Vị tỷ phú cho rằng việc thiết kế chính sách thuế cần đi kèm đối thoại cụ thể với các nhóm bị tác động, thay vì chỉ dựa trên những con số gây chú ý.
Ngày hôm sau, Elizabeth Warren phản hồi trên Twitter rằng bà luôn sẵn sàng gặp những người có quan điểm khác biệt. Bà cũng đề nghị giải thích trực tiếp cho Bill Gates số thuế mà ông có thể phải nộp, đồng thời nhấn mạnh con số đó không phải 100 tỷ USD.
Vì sao con số 100 tỷ USD không phản ánh phép tính thực tế?
Vào tháng 11/2019, Forbes ước tính tài sản của Bill Gates vào khoảng 107 tỷ USD. Nếu áp dụng mức thuế cao nhất 6% lên toàn bộ khối tài sản theo cách tính đơn giản, số tiền trong năm đầu tiên sẽ vào khoảng 6,4 tỷ USD.
Con số này thấp hơn đáng kể so với 100 tỷ USD được Gates nhắc đến trong cuộc trò chuyện. Tuy nhiên, đây chỉ là phép tính minh họa dựa trên giả định đơn giản. Cách một sắc thuế tài sản được thiết kế trong thực tế có thể phụ thuộc vào ngưỡng chịu thuế, loại tài sản, cách định giá và các khoản miễn trừ.
| Nội dung | Số liệu được đề cập |
|---|---|
| Tài sản ước tính của Bill Gates vào tháng 11/2019 | Khoảng 107 tỷ USD |
| Mức thuế cao nhất trong đề xuất | 6% với tài sản trên 1 tỷ USD |
| Khoản thuế giả định trong năm đầu | Khoảng 6,4 tỷ USD |
| Thời điểm công bố kế hoạch mới của Quỹ Gates | Ngày 8/5/2025 |
Điểm quan trọng là đề xuất thuế tài sản của Elizabeth Warren chưa bao giờ trở thành luật. Vì vậy, không thể xem khoản 6,4 tỷ USD là số tiền Bill Gates thực tế phải nộp. Đây chỉ là cách ước tính để hình dung tác động tiềm tàng của chính sách.
Bill Gates từng ủng hộ việc người giàu đóng thuế nhiều hơn
Dù từng đặt câu hỏi về quy mô của thuế tài sản, Bill Gates không hoàn toàn phản đối việc tăng nghĩa vụ thuế đối với người giàu. Cuối năm 2019, ông thừa nhận bản thân có thể nên đóng thuế nhiều hơn.
Ông cũng từng ủng hộ việc đánh thuế thu nhập từ chuyển nhượng vốn tương đương với thu nhập thông thường. Bên cạnh đó, Gates bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng thuế thừa kế. Những quan điểm này cho thấy ông phân biệt giữa mục tiêu tăng đóng góp của người giàu và cách thức cụ thể để thực hiện mục tiêu đó.
Tranh luận về thuế tài sản tại Mỹ xoay quanh nhiều vấn đề: liệu tài sản chưa bán có thể được định giá chính xác hay không, chính phủ có đủ công cụ để thu thuế xuyên biên giới hay không, và người giàu có thể phản ứng thế nào trước chính sách mới.
Cuộc tranh luận cũng không chỉ diễn ra quanh Bill Gates. Brian Armstrong, Giám đốc điều hành Coinbase, từng chỉ trích các đề xuất thuế nhắm vào tỷ phú tại California và cho biết ông có thể rời bang nếu chính sách này được áp dụng.
Kế hoạch 200 tỷ USD của Quỹ Gates
Ngày 8/5/2025, Bill Gates đăng bài viết có tên “Chương cuối trong sự nghiệp của tôi” trên blog Gates Notes. Trong bài viết, ông thông báo Quỹ Gates sẽ chi khoảng 200 tỷ USD trong 20 năm tiếp theo và chính thức đóng cửa vào ngày 31/12/2045.
Thông báo này tạo ra sự liên hệ tự nhiên với cuộc tranh luận về thuế trước đó. Nếu năm 2019, công chúng tập trung vào khả năng Bill Gates phải nộp thêm vài tỷ USD mỗi năm, thì kế hoạch năm 2025 cho thấy ông muốn chuyển một phần rất lớn nguồn lực sang các hoạt động xã hội trong thời gian dài.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa ngân sách dự kiến của quỹ và tài sản cá nhân của Bill Gates. Con số 200 tỷ USD là tổng nguồn lực mà Quỹ Gates dự kiến chi trong hai thập kỷ. Điều đó không có nghĩa toàn bộ số tiền sẽ được trích trực tiếp từ khối tài sản cá nhân hiện tại của ông.
Tại thời điểm công bố kế hoạch, tài sản ròng của Bill Gates được ước tính khoảng 108 tỷ USD. Vì vậy, quy mô 200 tỷ USD cần được hiểu trong bối cảnh nguồn lực của quỹ, các khoản tài trợ, đầu tư và dòng tiền được phân bổ trong suốt 20 năm, thay vì xem đó là số tiền ông đang nắm giữ trong tài khoản cá nhân.
Tuyên bố muốn giảm 99% tài sản cá nhân
Trong kế hoạch mới, Bill Gates cho biết tài sản cá nhân của ông sẽ giảm 99% vào thời điểm Quỹ Gates kết thúc hoạt động. Ông cũng nói rằng mình không muốn được nhớ đến như một người qua đời trong khi vẫn sở hữu khối tài sản khổng lồ.
Tuyên bố này đặt trọng tâm vào cách một tỷ phú sử dụng tài sản trong suốt cuộc đời, thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản ròng tại một thời điểm. Với Gates, tiền được chuyển vào các hoạt động xã hội khi ông còn có thể định hướng ưu tiên và theo dõi tác động sẽ có ý nghĩa hơn việc để lại toàn bộ tài sản cho thế hệ sau.
Quỹ Gates là một trong những tổ chức từ thiện tư nhân lớn nhất thế giới. Dựa trên thông tin được nêu trong bài nguồn, kế hoạch đến năm 2045 sẽ kéo dài thêm hai thập kỷ hoạt động trước khi quỹ đóng cửa. Mốc thời gian cụ thể cũng cho thấy đây không phải một cam kết ngắn hạn, mà là chương trình phân bổ nguồn lực được lên kế hoạch cho cả một giai đoạn dài.
Hai câu chuyện cùng phản ánh một vấn đề lớn
Cuộc tranh luận năm 2019 và kế hoạch từ thiện công bố năm 2025 là hai sự kiện khác nhau, nhưng cùng xoay quanh một câu hỏi: xã hội nên xử lý khối tài sản khổng lồ của giới siêu giàu như thế nào?
- Thuế tài sản: Nhà nước tìm cách thu thêm nguồn lực để tài trợ cho các chương trình công cộng.
- Hoạt động từ thiện: Cá nhân giàu có tự phân bổ tài sản cho các lĩnh vực mà họ ưu tiên.
- Quyền quyết định: Thuế được điều hành theo chính sách công, còn hoạt động từ thiện phụ thuộc vào lựa chọn của người đóng góp.
- Tác động dài hạn: Cả hai hướng đều đặt ra yêu cầu minh bạch, đánh giá hiệu quả và bảo đảm tiền được sử dụng đúng mục tiêu.
Bill Gates từng thừa nhận mình có thể đóng thuế nhiều hơn, nhưng cũng đặt câu hỏi về mức độ hợp lý của những kịch bản cực đoan. Sau đó, ông công bố kế hoạch đưa phần lớn tài sản vào hoạt động của Quỹ Gates trước năm 2045.
Những diễn biến này không khép lại tranh luận về thuế tài sản tại Mỹ. Chúng chỉ cho thấy vấn đề không đơn giản là một tỷ phú phải nộp bao nhiêu tiền, mà còn liên quan đến cách định giá tài sản, quyền phân bổ nguồn lực và trách nhiệm xã hội của những người sở hữu tài sản lớn.
AI tạo hàng trăm kết quả toán học: Con người sẽ kiểm chứng ra sao?
Cảnh báo AI có thể đe dọa nhân loại trước năm 2030
Vì sao tua-bin gió gần như luôn dùng 3 cánh quạt?
AI giúp phát hiện ứng viên hành tinh từ dữ liệu 126.000 ngôi sao
Nga phát triển hợp kim có thể tự lấp đầy vết nứt
1 in 8 Billion: Khi AI mô phỏng cuộc đời không thể tự chọn
Tử tù Tennessee tỉnh lại sau sự cố tiêm thuốc độc
