Dũng Virgo
Thị trường ô tô Trung Quốc đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: lượng xe bán ra suy giảm, nhưng số vụ khiếu nại của người dùng lại tăng nhanh. Đây không còn là câu chuyện xoay quanh một mẫu xe hay một đợt triệu hồi riêng lẻ, mà phản ánh áp lực ngày càng lớn lên toàn bộ ngành.
Trong tháng 7/2026, thị trường xe con Trung Quốc tiêu thụ khoảng 558.000 chiếc, giảm hơn 33% so với cùng kỳ năm trước. Trái lại, số vụ khiếu nại trong cùng giai đoạn tăng gần 69%. Việc hai chỉ số đi theo hai hướng trái ngược kéo dài nhiều tháng khiến các hiệp hội trong nước phải lên tiếng cảnh báo.
Khiếu nại tăng nhanh hơn lượng xe bán ra
Số liệu từ nền tảng tiếp nhận khiếu nại ô tô 12365auto cho thấy vấn đề đã bắt đầu rõ rệt từ năm 2025. Nền tảng này ghi nhận 227.803 vụ khiếu nại hợp lệ, tăng 31,6% so với năm trước. Trong khi đó, doanh số bán lẻ xe con chỉ tăng 3,9%.
Nếu chỉ nhìn vào tổng số vụ việc, quy mô thị trường lớn có thể khiến con số này trở nên khó đánh giá. Chỉ số đáng quan tâm hơn là số khiếu nại trên mỗi 10.000 xe bán ra. Năm 2024, trung bình có 45,1 vụ khiếu nại trên mỗi 10.000 xe đến tay khách hàng. Một năm sau, tỷ lệ này tăng lên 58,4 vụ, cao nhất trong 5 năm gần đây.
| Chỉ số | Năm 2024 | Năm 2025 |
|---|---|---|
| Khiếu nại trên 10.000 xe | 45,1 vụ | 58,4 vụ |
| Tăng trưởng khiếu nại | Thấp hơn năm sau | 31,6% |
| Tăng trưởng bán lẻ xe con | – | 3,9% |
Sang năm 2026, khoảng cách tiếp tục nới rộng. Trong tháng 6, số khiếu nại ở nhóm xe con tăng 158,3% so với cùng kỳ, còn doanh số giảm 34,4%. Đến tháng 8, khiếu nại vẫn tăng 62,7% trong lúc doanh số giảm hơn 33%.
Với các nhà sản xuất, đây là tín hiệu đặc biệt bất lợi. Khi bán được nhiều xe hơn, số lượng phản ánh tăng có thể một phần bắt nguồn từ quy mô đội xe. Nhưng khi thị trường thu hẹp mà khiếu nại vẫn tăng, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở chất lượng sản phẩm, trải nghiệm sở hữu và năng lực phục vụ sau bán hàng.
Chiến tranh giá gây sức ép lên chuỗi cung ứng
Cạnh tranh về giá được xem là một trong những nguyên nhân nền tảng. An Tiecheng, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc, cho biết giá mua linh kiện đã giảm khoảng 10-15% mỗi năm do các hãng liên tục tìm cách hạ chi phí.
Giá linh kiện thấp không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều kém chất lượng. Tuy nhiên, khi lợi nhuận của nhà cung cấp bị thu hẹp quá mức, họ sẽ khó duy trì đầy đủ tiêu chuẩn kiểm tra, vật liệu và quy trình sản xuất. Zhang Jinhua, lãnh đạo Hội Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc, cũng cảnh báo cuộc chiến giá có thể khiến một số doanh nghiệp đánh đổi chất lượng để giữ sản lượng.
Áp lực không chỉ nằm ở giá mua. Thời hạn thanh toán kéo dài cũng làm suy yếu dòng tiền của các nhà cung cấp. Thống kê trên 16 hãng xe niêm yết cho thấy thời gian thanh toán trung bình lên tới 182 ngày, gần gấp đôi thông lệ của các tập đoàn quốc tế.
Giữa năm 2025, một nhóm doanh nghiệp lớn cam kết rút thời hạn thanh toán xuống không quá 60 ngày sau khi cơ quan quản lý can thiệp. Tuy vậy, đến cuối tháng 8/2026, nhiều nhà cung cấp vẫn được cho là chưa nhận đủ tiền. Trong bối cảnh tỷ suất lợi nhuận toàn ngành chỉ còn 3,2% trong quý I/2026, việc vừa giảm giá bán, vừa cải thiện kiểm soát chất lượng trở thành bài toán rất khó.
Phần mềm trở thành nguồn khiếu nại mới
Những phản ánh gia tăng nhanh không chỉ liên quan đến động cơ, hệ thống treo hay thân vỏ. Khi ô tô ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, máy chủ và cập nhật từ xa, trải nghiệm sử dụng có thể thay đổi ngay cả khi xe không được đưa đến xưởng.
Trong tháng 3/2026, hệ thống tiếp nhận phản ánh tiêu dùng quốc gia Trung Quốc nhận hơn 12.000 vụ việc liên quan đến hiện tượng dung lượng pin bị giới hạn sau một bản cập nhật phần mềm, tăng khoảng 273% so với cùng kỳ. Một số chủ xe cho biết quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc bị rút ngắn đáng kể, trong khi đại lý cho rằng pin vẫn hoạt động bình thường.
Tranh chấp cũng phát sinh với các tính năng hỗ trợ lái. Một bản cập nhật có thể điều chỉnh cách hệ thống nhận diện vật cản, cảnh báo người lái hoặc vận hành các tính năng hỗ trợ mà chủ xe không có nhiều khả năng can thiệp. Điều này khiến ranh giới giữa “nâng cấp tính năng” và “thay đổi khả năng vận hành” trở nên nhạy cảm hơn.
Trong một tháng của năm 2026, khiếu nại về việc xe không đúng như quảng cáo tăng 95,1%. Sau đó, cơ quan quản lý yêu cầu các hãng khai báo mọi đợt cập nhật từ xa và cấm sử dụng phần mềm để che giấu khuyết tật của sản phẩm.
Không phải mọi vấn đề đều đến từ thương hiệu nội địa
Cần phân biệt giữa chất lượng thương hiệu và những vấn đề chung của hoạt động sản xuất, lắp ráp tại Trung Quốc. Hai nhóm khiếu nại phần cứng gây chú ý đầu năm 2026, gồm nứt lốp và gỉ sét thân vỏ, chủ yếu tập trung ở các mẫu xe liên doanh lắp ráp tại nước này.
Khảo sát chất lượng xe mới của J.D. Power giữa năm 2026 còn cho thấy các thương hiệu nội địa sử dụng động cơ xăng ghi nhận 218 lỗi trên mỗi 100 xe. Con số này tốt hơn nhóm thương hiệu quốc tế phổ thông trong cùng khảo sát.
Tuy nhiên, các hãng nội địa đang gặp một nhóm vấn đề khác khó đo bằng những bài kiểm tra độ bền truyền thống. Nhiều mẫu xe mới được tung ra với tốc độ cao, khiến người mua trước có thể cảm thấy sản phẩm nhanh chóng bị thay thế hoặc mất giá. Bên cạnh đó là chất lượng dịch vụ hậu mãi, thời gian cung ứng phụ tùng và khoảng cách giữa lời quảng cáo với trải nghiệm thực tế.
Với người dùng, những yếu tố này thường quan trọng không kém khả năng vận hành. Một chiếc xe có thể không gặp lỗi cơ khí nghiêm trọng nhưng vẫn tạo trải nghiệm tiêu cực nếu phần mềm hoạt động thiếu ổn định, đại lý không giải thích rõ hoặc việc sửa chữa kéo dài.
Rủi ro hậu mãi đã xuất hiện ở thị trường xuất khẩu
Vấn đề không dừng lại trong lãnh thổ Trung Quốc. Tại Nga, một chuỗi sửa chữa lớn tiếp nhận 38.242 lượt xe Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026, tăng 51% so với cùng kỳ. Trong cùng thời gian, số xe Trung Quốc đang lưu hành tại Nga chỉ tăng khoảng 14%.
Điều đáng chú ý là hơn một nửa số xe đến xưởng có tuổi đời dưới 3 năm. Khoảng cách giữa tốc độ tăng lượt sửa chữa và tốc độ mở rộng đội xe cho thấy các hãng cần quan tâm hơn đến độ bền, khả năng cung ứng phụ tùng và chất lượng mạng lưới dịch vụ khi mở rộng ra nước ngoài.
Tại Thái Lan, hai cơ quan bảo vệ người tiêu dùng tiếp nhận tổng cộng 1.348 khiếu nại liên quan đến xe điện. Riêng thương hiệu NETA chiếm 667 vụ, tương đương khoảng một khiếu nại trên mỗi 34 xe đã đăng ký. Việc công ty mẹ phá sản khiến mạng lưới đại lý thu hẹp, đồng thời làm nhiều chủ xe phải chờ phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật.
Đây là rủi ro đặc trưng của những thương hiệu tăng trưởng quá nhanh. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, người mua không chỉ đối mặt với lỗi sản phẩm mà còn mất đi điểm liên hệ để bảo hành, cập nhật phần mềm và sửa chữa.
Uy tín sẽ quyết định giai đoạn tiếp theo
Ngành ô tô Trung Quốc từng tạo sức hút nhờ giá cạnh tranh, thiết kế mới và tốc độ phổ cập xe điện. Tuy nhiên, lợi thế giá sẽ khó duy trì nếu đi kèm chất lượng không ổn định hoặc dịch vụ hậu mãi thiếu nhất quán.
Đối với người mua, tỷ lệ khiếu nại trên mỗi 10.000 xe là chỉ dấu đáng theo dõi hơn tổng doanh số. Người dùng cũng nên kiểm tra chính sách cập nhật phần mềm, thời hạn bảo hành pin, khả năng cung ứng phụ tùng và độ phủ của hệ thống sửa chữa trước khi chọn xe.
Trong bối cảnh các mẫu xe liên tục được giới thiệu, việc đánh giá một sản phẩm không nên chỉ dựa trên thông số hoặc mức giảm giá. Các chương trình bình chọn như Car Choice Awards 2026 có thể cung cấp thêm góc nhìn về xu hướng thị trường, nhưng quyết định mua vẫn cần gắn với chi phí sử dụng và chất lượng hỗ trợ lâu dài.
Với các hãng xe, bài toán trước mắt không chỉ là bán được bao nhiêu xe. Họ cần chứng minh rằng tốc độ ra mắt sản phẩm, chiến lược giá và quá trình quốc tế hóa không làm suy giảm độ tin cậy. Nếu khiếu nại tiếp tục tăng nhanh hơn doanh số, uy tín thương hiệu sẽ bị bào mòn ngay cả khi sản phẩm vẫn duy trì sức hút ban đầu.
Trung Quốc triệu hồi 4,3 triệu ô tô điện vì tay nắm cửa
Honda SH Mode 2026: Giá từ 60,79 triệu, thêm nhiều nâng cấp
5 hướng đi nổi bật của xe máy điện Việt Nam
Bốn hãng xe điện Trung Quốc sụp đổ và bài học cho người mua
Xe điện Trung Quốc tại Thái Lan mất giá, thiếu phụ tùng ra sao?
Vì sao xe Skoda ở Nga 10 năm chưa gỉ, xe Trung Quốc gỉ sớm?
VinFast Grand Premia sắp ra mắt: Bản nâng cấp của Evo?
