Dũng Virgo
Thị trường xe điện Thái Lan đang bước vào giai đoạn kiểm soát chặt hơn khi cơ quan bảo vệ người tiêu dùng mở rộng hoạt động thanh tra từ Bangkok ra các tỉnh. Động thái này diễn ra sau khi tổng số khiếu nại liên quan xe điện đạt 1.348 vụ trong giai đoạn 2024-2026, với số tiền yêu cầu bồi thường vượt 103 triệu baht.
Song song với các cuộc kiểm tra tại đại lý và phòng trưng bày, dự luật về trách nhiệm đối với hàng hóa khuyết tật đã chuyển sang giai đoạn lấy ý kiến và xem xét từng điều khoản tại ủy ban của Quốc hội Thái Lan. Hai diễn biến cho thấy vấn đề của thị trường không còn chỉ nằm ở doanh số hay giá bán, mà đã chuyển sang khả năng bảo đảm dịch vụ sau khi xe được giao tới khách hàng.
Kiểm tra xe điện trên toàn quốc
Ngày 12/5/2026, bà Suphamas Isarabhakdi, Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng Thái Lan phụ trách cơ quan bảo vệ người tiêu dùng, đã dẫn đoàn kiểm tra các phòng trưng bày xe điện. Trọng tâm của đợt kiểm tra là những thông tin mà bên bán phải công khai cho khách hàng trước khi ký hợp đồng.
Mỗi xe được yêu cầu dán nhãn thể hiện quãng đường di chuyển thực tế và thông tin về khối pin. Từ ngày 21/3/2026, xe điện đã được đưa vào nhóm hàng hóa chịu kiểm soát về nhãn tại Thái Lan. Bên bán cũng phải công bố nguồn gốc pin, điều kiện bảo hành và tình trạng sẵn có của phụ tùng.
Quy định hiện hành cho phép xử phạt hành vi vi phạm với mức tối đa 6 tháng tù hoặc 100.000 baht, tương đương khoảng 80 triệu đồng. Đây là mức chế tài cho thấy nhà chức trách muốn biến thông tin trên nhãn và cam kết hậu mãi thành trách nhiệm pháp lý cụ thể, thay vì chỉ là nội dung quảng cáo.
Đến ngày 11/7/2026, phạm vi kiểm tra được mở rộng trên toàn quốc. Hoạt động bắt đầu tại Bangkok và khu vực lân cận trước khi triển khai tới các tỉnh. Nhóm phụ trách được giao nhiệm vụ gồm ông Pradermchai Bunchuailua, bà Patcharin Samsiriphong và Tổng thư ký Ronnarong Poolpipat. Nguyên tắc được nêu là khi phát hiện vi phạm sẽ tiến hành khởi tố ngay.
Khiếu nại chủ yếu phát sinh sau khi mua xe
Số liệu tổng hợp từ hai cơ quan của Thái Lan cho thấy 1.348 vụ khiếu nại về xe điện đã được ghi nhận trong giai đoạn 2024-2026. Tổng giá trị thiệt hại được yêu cầu bồi thường vượt 103 triệu baht, tương đương khoảng 82 tỷ đồng. Trong số này, 402 vụ đã được hòa giải.
Riêng Hội đồng Người tiêu dùng tiếp nhận 792 vụ. Các vấn đề liên quan đến dịch vụ sau bán hàng chiếm 451 vụ, tương đương 56%. Đây là dấu hiệu đáng chú ý bởi người mua không chỉ phản ánh về chất lượng vận hành, mà còn gặp khó khăn khi cần bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay linh kiện.
- 329 vụ liên quan đến trung tâm dịch vụ đóng cửa hoặc phục vụ không đúng như quảng cáo.
- 94 vụ phát sinh do khách hàng phải chờ phụ tùng.
- Nhiều xe bị bỏ không quá 60 ngày vì thiếu linh kiện thay thế.
Với ô tô điện, một trục trặc nhỏ cũng có thể khiến xe không thể sử dụng nếu linh kiện đặc thù chưa sẵn có. Vì vậy, quy mô mạng lưới dịch vụ và khả năng duy trì kho phụ tùng trở thành yếu tố quan trọng không kém phạm vi hoạt động của showroom.
NETA đứng đầu danh sách bị khiếu nại
NETA là thương hiệu nhận nhiều khiếu nại nhất, với 667 vụ. Số đơn phản ánh tăng mạnh theo thời gian: từ 2 trường hợp trong năm 2024 lên hơn 220 người vào cuối tháng 6/2025.
Ủy ban bảo vệ người tiêu dùng của Hạ viện Thái Lan, do ông Kantaphong Prayoonsak đứng đầu, cho biết hơn 100 người bị thiệt hại trực tiếp. Ngoài ra, hơn 25.000 người sử dụng được cho là bị ảnh hưởng bởi các vấn đề liên quan tới thương hiệu này.
Diễn biến trên cũng làm nổi bật rủi ro khi khách hàng mua một sản phẩm có giá trị lớn nhưng phụ thuộc vào hệ thống đại lý do nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối duy trì. Nếu đại lý thay đổi hoạt động, đóng cửa hoặc không còn phụ tùng, người dùng có thể phải chờ đợi trong thời gian dài dù xe vẫn còn thời hạn bảo hành.
Doanh số tăng nhanh, mạng lưới đại lý lại thu hẹp
Theo Cục Giao thông đường bộ Thái Lan, năm 2025 có 147.571 xe thuần điện đăng ký mới, cao hơn gấp đôi năm 2024. Tổng số xe thuần điện đang lưu hành đạt 372.703 chiếc, trong đó phần lớn thuộc các thương hiệu Trung Quốc.
Tuy nhiên, đà tăng của số lượng xe không đi cùng sự ổn định của mạng lưới dịch vụ. Hệ thống đại lý NETA tại Thái Lan giảm từ hơn 60 xuống còn khoảng 40 sau khi công ty mẹ tại Trung Quốc phá sản.
Tháng 5/2026, một đại lý Deepal tại Bangkok thông báo chấm dứt tư cách đại lý với Changan Thái Lan, có hiệu lực từ ngày 30/4/2026. Trước đó, đầu năm 2026, một số trung tâm dịch vụ GAC AION tại Bangkok đóng cửa hoặc chuyển sang kinh doanh thương hiệu khác. Những thông tin này từng dẫn tới tin đồn hãng rút khỏi thị trường, nhưng sau đó đã được bác bỏ.
Việc một thương hiệu vẫn tiếp tục hoạt động nhưng từng điểm dịch vụ thay đổi chủ hoặc thu hẹp quy mô khiến người mua khó đánh giá đầy đủ rủi ro dài hạn. Đây cũng là lý do các yêu cầu công khai về phụ tùng, bảo hành và nguồn gốc pin được đặt ở vị trí trung tâm trong đợt kiểm tra mới.
Dự luật mới có thể thay đổi cán cân giữa người mua và bên bán
Dự luật trách nhiệm đối với hàng hóa khuyết tật từng nằm chờ hơn 10 năm trước khi được thúc đẩy trở lại. Chỉ trong chưa đầy hai tháng, dự luật đã đi qua bốn mốc quan trọng.
- Ngày 12/5, nội các quyết định trình dự luật trở lại Quốc hội.
- Ngày 16/6, nội các chọn bản do cơ quan bảo vệ người tiêu dùng soạn thảo làm bản chính thức.
- Ngày 24/6, Hạ viện thông qua nguyên tắc của cả 6 dự thảo.
- Ngày 1/7, ủy ban thẩm tra họp phiên đầu tiên và bầu ông Supachai Jaisamut làm chủ tịch.
Điểm đáng chú ý nhất của dự luật là thay đổi gánh nặng chứng minh. Thay vì người mua phải tự chứng minh sản phẩm đã có lỗi từ thời điểm giao nhận, bên bán sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc giải thích và xử lý khi sản phẩm phát sinh vấn đề.
Đối với hàng hóa thông thường, lỗi xuất hiện trong 6 tháng đầu được mặc định là đã tồn tại từ đầu. Với ô tô, thời hạn dự kiến là 1 năm hoặc 10.000 km. Bên bán phải hoàn tất việc sửa chữa trong 90 ngày. Nếu người mua đang trả góp, họ có quyền hoãn thanh toán trong thời gian xe chờ sửa hoặc chờ đổi.
Những quy định này, nếu được thông qua, sẽ tạo áp lực đáng kể lên nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và đại lý. Doanh nghiệp không chỉ cần bán được xe, mà còn phải chứng minh năng lực xử lý lỗi, cung cấp linh kiện và duy trì dịch vụ trong suốt vòng đời sản phẩm.
Quốc hội Thái Lan chưa ấn định thời điểm thông qua
Ủy ban thẩm tra hiện đã thống nhất khung làm việc, trước mắt lấy ý kiến từ các bên liên quan rồi mới xem xét dự luật theo từng điều khoản. Một trong các bản dự luật được trình do chính ông Kantaphong Prayoonsak cùng 20 nghị sĩ đứng tên.
Hội đồng Người tiêu dùng cũng thúc đẩy hai cơ chế bổ sung gồm quyền được sửa chữa và cơ chế triệu hồi có hiệu lực thực thi. Đây là các công cụ có thể giúp người dùng tiếp cận dịch vụ và yêu cầu doanh nghiệp xử lý lỗi trên diện rộng, thay vì chỉ giải quyết từng trường hợp riêng lẻ.
Tính tới giữa tháng 9/2026, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng Thái Lan chưa công bố kết quả cuối cùng của đợt kiểm tra toàn quốc, danh sách doanh nghiệp bị xử lý hay thời điểm dự kiến để Quốc hội thông qua dự luật.
Bài học đối với người mua xe điện
Diễn biến tại Thái Lan mang đến một số lưu ý thực tế cho người đang cân nhắc xe điện, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thương hiệu cùng mở rộng sang các thị trường Đông Nam Á.
- Không chỉ xem thông số vận hành: phạm vi di chuyển và dung lượng pin cần được đối chiếu với điều kiện sử dụng thực tế, không nên chỉ dựa vào con số quảng cáo.
- Kiểm tra mạng lưới dịch vụ: người mua nên xác định trung tâm bảo hành gần nhất, thời gian cung ứng phụ tùng và phương án hỗ trợ khi đại lý thay đổi hoạt động.
- Đọc kỹ điều kiện bảo hành: cần làm rõ phần pin, hệ thống điện, bộ sạc, linh kiện hao mòn và các trường hợp bị loại trừ.
- Lưu giữ hồ sơ giao dịch: hợp đồng, phiếu bảo hành, cam kết thời gian sửa chữa và trao đổi với đại lý có thể là căn cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp.
- Quan tâm tới khả năng triệu hồi: với lỗi có tính hệ thống, một cơ chế triệu hồi rõ ràng sẽ bảo vệ người dùng hiệu quả hơn việc sửa chữa riêng lẻ.
Thị trường xe điện phát triển nhanh giúp người dùng có thêm lựa chọn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch và trách nhiệm sau bán hàng. Những tranh luận tại Thái Lan cho thấy doanh số lớn chưa đủ để bảo đảm một thị trường bền vững nếu mạng lưới sửa chữa, phụ tùng và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng chưa theo kịp.
Tại Việt Nam, các hãng xe Trung Quốc hiện chưa thuộc diện bắt buộc phải công bố ba nhóm thông tin nói trên khi bán xe. Do nhiều thương hiệu hoạt động ở cả hai thị trường, quá trình kiểm tra và sửa đổi luật tại Thái Lan sẽ là diễn biến đáng theo dõi đối với người mua cũng như giới kinh doanh ô tô trong khu vực.
Những rủi ro từ việc mạng lưới dịch vụ thu hẹp cũng từng được phản ánh qua câu chuyện của nhiều thương hiệu xe điện Trung Quốc. Bạn đọc có thể xem thêm bài bốn hãng xe điện Trung Quốc sụp đổ và bài học cho người mua để có thêm góc nhìn khi đánh giá cam kết hậu mãi.
Bên cạnh đó, việc triệu hồi quy mô lớn cho thấy người dùng cần quan tâm không chỉ đến giá bán mà còn đến cách nhà sản xuất xử lý lỗi sau khi xe đã lưu hành. Một trường hợp liên quan tới thị trường Trung Quốc được phân tích trong bài Trung Quốc triệu hồi 4,3 triệu ô tô điện vì tay nắm cửa.
Gần 71% taxi tại Việt Nam đã chuyển sang chạy điện
Yamaha NEO’s: Người dùng nói gì về đặc quyền đổi pin miễn phí?
Trung Quốc triệu hồi 4,3 triệu ô tô điện vì tay nắm cửa
Honda SH Mode 2026: Giá từ 60,79 triệu, thêm nhiều nâng cấp
5 hướng đi nổi bật của xe máy điện Việt Nam
Bốn hãng xe điện Trung Quốc sụp đổ và bài học cho người mua
Xe điện Trung Quốc tại Thái Lan mất giá, thiếu phụ tùng ra sao?
