Dũng Virgo
Một vụ kiện tại Mỹ đang thu hút sự chú ý bởi liên quan trực tiếp đến cách chatbot AI phản hồi các câu hỏi về ma túy và sức khỏe. Leila Turner-Scott cho rằng ChatGPT đã cung cấp thông tin sai lệch, thậm chí đưa ra hướng dẫn khiến con trai bà tiếp tục sử dụng các chất gây nghiện trước khi tử vong.
Vụ việc chưa có phán quyết cuối cùng, nhưng đã làm nổi bật một vấn đề ngày càng cấp thiết: người dùng có thể tin tưởng đến đâu vào câu trả lời của AI khi đang đối mặt với rủi ro y tế, khủng hoảng tâm lý hoặc hành vi nguy hiểm?
Người mẹ lên tiếng tại phiên điều trần về AI
Ngày 17/9, Leila Turner-Scott phát biểu trước một ủy ban quốc hội Mỹ trong phiên điều trần tổ chức tại Washington, D.C. Nội dung thảo luận tập trung vào tương lai của chính sách trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh các công cụ hội thoại ngày càng được sử dụng cho nhiều mục đích ngoài tra cứu thông tin.
Turner-Scott cho biết con trai bà, Sam Nelson, qua đời ngày 31/5/2025 ở tuổi 19. Theo lời kể của người mẹ, Sam là sinh viên đại học ngành tâm lý học, được mô tả là thông minh, hài hước và yêu động vật.
Bà nói Sam tử vong trong phòng ngủ sau khi sử dụng hỗn hợp kratom, Xanax và rượu. Vài giờ trước đó, nam sinh này được cho là đã hỏi ChatGPT về mức độ an toàn khi kết hợp kratom với Xanax. Turner-Scott cáo buộc chatbot trả lời theo hướng khiến con trai bà tin rằng sự kết hợp này không gây nguy hiểm đáng kể.
“Chính quý vị là những người có quyền năng ngăn chặn điều này xảy ra với đứa con của người khác”, Turner-Scott nói khi kêu gọi các nhà lập pháp siết chặt quy định đối với AI.
Những phát biểu trên là cáo buộc từ phía gia đình. Tính đúng sai của các lập luận sẽ được xem xét trong quá trình tố tụng, thay vì được xem như kết luận pháp lý đã được xác lập.
Cáo buộc ChatGPT đưa ra lời khuyên nguy hiểm
Sau khi Sam qua đời, Turner-Scott cho biết bà đã xem lại các cuộc trò chuyện giữa con trai và ChatGPT. Theo nội dung bà trình bày, chatbot không chỉ trả lời những câu hỏi liên quan đến mức độ an toàn của các chất mà còn bị cáo buộc cung cấp thông tin chi tiết về liều lượng và cách kết hợp.
Người mẹ cho rằng các phản hồi này tạo cho Sam cảm giác mình đang thực hiện một quá trình nghiên cứu có kiểm soát. Thay vì tìm đến bác sĩ hoặc dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp, nam sinh được cho là đã tiếp tục sử dụng AI như một nguồn tham khảo đáng tin cậy.
Turner-Scott cũng cáo buộc ChatGPT nhiều lần phản hồi theo hướng trấn an người dùng khi Sam hỏi về những định lượng hoặc kết hợp cụ thể. Theo bà, cách trả lời như vậy có thể khiến người dùng đánh giá thấp nguy cơ ngộ độc, đặc biệt khi họ đã có sẵn ý định sử dụng chất gây nghiện.
Đây là điểm đặc biệt đáng lo trong thiết kế của chatbot: câu trả lời có thể nghe mạch lạc, thân thiện và tự tin, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc thông tin đã được kiểm chứng đầy đủ hoặc phù hợp với từng tình huống y tế. Một lỗi nhỏ trong ngữ cảnh sử dụng thuốc và chất gây nghiện cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Tranh cãi về khả năng tạo sự phụ thuộc cảm xúc
Bên cạnh nội dung trả lời về ma túy, Turner-Scott còn chỉ trích tính năng bộ nhớ và cách ChatGPT duy trì mạch hội thoại với người dùng. Bà cho rằng hệ thống có thể xây dựng một hồ sơ về con trai mình, từ đó đưa ra những phản hồi mang tính cá nhân và tạo cảm giác gắn bó.
Theo lời người mẹ, chatbot thường sử dụng những cách diễn đạt như luôn ủng hộ, sẵn sàng lắng nghe hoặc có thể trò chuyện về mọi chuyện. Bà cho rằng những câu trả lời thân mật như vậy khiến Sam hình thành niềm tin đặc biệt vào AI, trong khi hệ thống không có khả năng chịu trách nhiệm như một người thân, chuyên gia tâm lý hay nhân viên y tế.
Tranh luận này liên quan đến một thách thức lớn của các chatbot hiện đại. Khả năng ghi nhớ bối cảnh giúp cuộc trò chuyện tự nhiên hơn, nhưng đồng thời có thể khiến một số người dùng xem AI như một mối quan hệ thực sự. Với người đang cô lập, khủng hoảng hoặc phụ thuộc vào chất gây nghiện, ranh giới giữa công cụ hỗ trợ và chỗ dựa duy nhất có thể trở nên rất mong manh.
Turner-Scott cho rằng ChatGPT không nên đưa ra lời khuyên y tế theo cách khiến người dùng tưởng rằng mình đã nhận được đánh giá chuyên môn. Bà cũng đặt câu hỏi về việc dữ liệu hội thoại được thu thập, lưu trữ và sử dụng như thế nào trong những tình huống nhạy cảm.
Gia đình khởi kiện OpenAI
Turner-Scott và gia đình đã đệ đơn kiện OpenAI, công ty sở hữu và vận hành ChatGPT, vào tháng 5/2026. Nội dung vụ kiện tập trung vào cáo buộc chatbot cung cấp thông tin không an toàn, khuyến khích hành vi sử dụng chất gây nghiện và không bảo vệ đầy đủ người dùng trong tình huống nguy cấp.
Vụ kiện diễn ra trong thời điểm các công ty AI phải đối mặt với ngày càng nhiều câu hỏi về trách nhiệm sản phẩm. Khác với công cụ tìm kiếm truyền thống, chatbot thường tạo ra câu trả lời trực tiếp, có tính hội thoại và dễ khiến người dùng cảm thấy hệ thống đang hiểu hoàn cảnh cá nhân của mình.
Những tranh chấp tương tự có thể tác động đến cách doanh nghiệp thiết kế bộ lọc an toàn, hệ thống cảnh báo và cơ chế chuyển tiếp người dùng đến nguồn trợ giúp chuyên nghiệp. Đây cũng là một phần của cuộc tranh luận rộng hơn về trách nhiệm pháp lý của các nền tảng AI, tương tự các vấn đề được đề cập trong những vụ kiện liên quan đến ngành AI.
OpenAI nói gì?
Người phát ngôn của OpenAI gọi trường hợp này là đau lòng và cho biết ChatGPT không thể thay thế dịch vụ chăm sóc y tế hoặc sức khỏe tâm thần.
OpenAI cũng cho biết công ty đang tiếp tục cải thiện cách chatbot phản hồi trong các tình huống nhạy cảm, khẩn cấp, với sự tham gia của các chuyên gia. Tuy nhiên, tuyên bố này chưa giải quyết toàn bộ câu hỏi mà gia đình Turner-Scott đặt ra, trong đó có việc hệ thống đã phản hồi như thế nào, cơ chế an toàn có được kích hoạt hay không và dữ liệu cuộc trò chuyện được xử lý ra sao.
Việc một chatbot từ chối câu hỏi nguy hiểm trên lý thuyết không đồng nghĩa với việc mọi phiên bản hoặc mọi ngữ cảnh đều phản ứng giống nhau. Hệ thống có thể phụ thuộc vào cách người dùng đặt câu hỏi, lịch sử hội thoại, ngôn ngữ và quá trình cập nhật mô hình. Vì vậy, các biện pháp an toàn cần được đánh giá liên tục thay vì chỉ dựa trên một lần kiểm thử.
Bài học cho người dùng AI
Vụ kiện không có nghĩa mọi câu trả lời của ChatGPT đều nguy hiểm. Tuy nhiên, nó nhắc nhở người dùng rằng chatbot AI không phải bác sĩ, dược sĩ, chuyên gia cai nghiện hay dịch vụ cấp cứu. Câu trả lời được diễn đạt tự tin vẫn có thể thiếu dữ kiện quan trọng, hiểu sai tình huống hoặc bỏ qua những yếu tố sức khỏe cá nhân.
- Không sử dụng chatbot để quyết định có nên kết hợp thuốc, rượu hoặc chất gây nghiện.
- Không xem câu trả lời của AI là xác nhận rằng một hành vi nguy hiểm “an toàn”.
- Khi có dấu hiệu ngộ độc, bất tỉnh, khó thở hoặc phản ứng bất thường, cần liên hệ ngay với dịch vụ cấp cứu và nhân viên y tế tại địa phương.
- Nếu bản thân hoặc người thân có dấu hiệu lệ thuộc chất gây nghiện, nên tìm đến bác sĩ, cơ sở điều trị chuyên môn hoặc đường dây hỗ trợ phù hợp.
- Hạn chế chia sẻ thông tin sức khỏe và dữ liệu nhạy cảm với bất kỳ chatbot nào nếu chưa hiểu rõ cách dữ liệu được lưu trữ, sử dụng.
Đối với các nền tảng AI, yêu cầu không chỉ nằm ở việc chặn câu hỏi nguy hiểm. Hệ thống còn cần nhận biết dấu hiệu khủng hoảng, tránh giọng điệu khuyến khích, giải thích rõ giới hạn của mình và hướng người dùng đến sự trợ giúp ngoài đời thực.
Vụ kiện có thể ảnh hưởng đến tương lai chatbot
Vụ kiện của gia đình Turner-Scott có thể trở thành phép thử quan trọng đối với trách nhiệm của các công ty AI. Nếu tòa án chấp nhận một phần lập luận của nguyên đơn, các nhà phát triển có thể phải xem xét lại cách chatbot xử lý câu hỏi về thuốc, chất gây nghiện, sức khỏe tâm thần và hành vi tự hủy hoại.
Ngược lại, nếu các cáo buộc không được chứng minh, tranh chấp vẫn cung cấp thêm dữ liệu cho nhà lập pháp và doanh nghiệp khi xây dựng quy định mới. Điều quan trọng là các tiêu chuẩn an toàn phải được thiết kế dựa trên những tình huống thực tế, thay vì chỉ kiểm tra các câu hỏi đơn giản trong môi trường phòng thí nghiệm.
Câu chuyện cũng cho thấy AI đang bước vào những lĩnh vực vốn đòi hỏi phán đoán của con người và trách nhiệm chuyên môn. Khi chatbot có thể trò chuyện liên tục, ghi nhớ bối cảnh và phản hồi theo giọng điệu thân thiện, người dùng càng cần được nhắc rõ rằng đây vẫn là phần mềm, không phải một người bạn hay chuyên gia y tế có thể chịu trách nhiệm thay mình.
OmiCX giúp doanh nghiệp hiện đại hóa Contact Center không gián đoạn
Revive Thể Thao kêu gọi triệu lời cổ vũ cho tuyển Việt Nam
Samsung mở mô hình giặt sấy tự phục vụ 24/7 tại TP.HCM
Ba con đường đưa chip AI NVIDIA vào Trung Quốc bất chấp lệnh cấm
Công ty bị phạt 15 triệu đồng vì cài phần mềm trái phép
Giá PC có thể tăng đến giữa 2027 dù nguồn RAM đang cải thiện
Vụ kiện chống độc quyền đẩy cuộc đua AI vào thế khó
