Dũng Virgo
Mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong sinh hoạt hàng ngày. Nhiều người mở Zalo, Facebook, Instagram hoặc các nền tảng tương tự để trò chuyện, cập nhật tin tức, giải trí và duy trì kết nối. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy thời lượng sử dụng có thể là yếu tố đáng lưu ý khi đánh giá sức khỏe tinh thần.
Đáng chú ý, các biểu hiện tâm lý tiêu cực chưa tăng rõ rệt ngay từ những khoảng thời gian sử dụng đầu tiên. Mối liên hệ bắt đầu được ghi nhận rõ hơn khi người dùng dành khoảng 150 phút mỗi ngày, tương đương 2,5 giờ, cho mạng xã hội. Sau ngưỡng này, thời gian trực tuyến càng kéo dài thì mối liên hệ với trạng thái buồn bã hoặc triệu chứng liên quan đến trầm cảm càng rõ.
Nghiên cứu theo dõi dữ liệu của hơn 183.000 người
Công trình được công bố trên tạp chí Mental Health Research, do các nhà khoa học đến từ Đại học Cincinnati và Đại học Northwestern thực hiện. Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 183.000 người trưởng thành tại Mỹ trong khoảng thời gian 11 năm.
Thay vì chỉ dựa trên một nhóm dữ liệu nhỏ, các nhà khoa học sử dụng những mô hình học máy để đánh giá mối liên hệ giữa cách con người sử dụng các phương tiện truyền thông và sức khỏe tâm thần. Phạm vi dữ liệu lớn giúp nhóm nghiên cứu nhận diện rõ hơn sự thay đổi về nguy cơ tâm lý theo thời lượng dùng mạng xã hội.
Kết quả cho thấy trước khi chạm mốc khoảng 2,5 giờ mỗi ngày, nghiên cứu chưa ghi nhận tác động đáng kể đến các biểu hiện tâm lý tiêu cực. Khi thời gian sử dụng vượt qua ngưỡng này, tỷ lệ người cho biết mình cảm thấy buồn bã hoặc có các triệu chứng liên quan đến trầm cảm bắt đầu tăng lên.
Mỗi giờ sử dụng thêm có liên quan đến mức tăng khoảng 17%
Phân tích của nhóm nghiên cứu cho thấy thời gian dùng mạng xã hội sau mốc 2,5 giờ có liên quan đến mức độ xuất hiện triệu chứng trầm cảm cao hơn. Cụ thể, cứ mỗi giờ sử dụng tăng thêm ngoài ngưỡng này, khả năng người dùng tự báo cáo tình trạng trầm cảm tăng khoảng 17%.
Con số trên không có nghĩa mọi người dùng mạng xã hội quá 2,5 giờ đều sẽ mắc trầm cảm. Đây là mức thay đổi về khả năng được ghi nhận trong dữ liệu nghiên cứu, không phải kết luận chẩn đoán cho từng cá nhân. Dù vậy, kết quả vẫn cho thấy thời lượng trực tuyến kéo dài có thể là tín hiệu cần được quan tâm, đặc biệt khi đi kèm những thay đổi rõ rệt trong cảm xúc và sinh hoạt.
Xu hướng này được ghi nhận tương đối ổn định trong suốt giai đoạn nghiên cứu. Các nhà khoa học cũng cho biết kết quả vẫn được duy trì sau khi loại trừ những biến động có thể liên quan đến thời kỳ đại dịch Covid-19.
Vì sao cần thận trọng khi diễn giải kết quả?
Điểm quan trọng nhất trong nghiên cứu là các nhà khoa học chỉ xác định được mối liên hệ tương quan. Kết quả chưa đủ để khẳng định sử dụng mạng xã hội nhiều trực tiếp gây ra trầm cảm.
Có thể tồn tại nhiều yếu tố khác tác động đồng thời đến cả thời lượng sử dụng mạng xã hội và trạng thái tinh thần. Chẳng hạn, một người đang buồn bã, căng thẳng hoặc cảm thấy cô đơn có thể tìm đến không gian trực tuyến nhiều hơn. Trong trường hợp này, việc dùng mạng xã hội lâu có thể vừa là biểu hiện đi kèm, vừa làm thay đổi thêm cảm xúc của người dùng, nhưng nghiên cứu không thể kết luận quan hệ nhân quả chỉ từ dữ liệu quan sát.
Nhóm nghiên cứu đã điều chỉnh nhiều yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, bao gồm tuổi tác, thu nhập, trình độ học vấn và giới tính. Tuy nhiên, việc kiểm soát các biến số này không loại bỏ hoàn toàn mọi hạn chế của phương pháp nghiên cứu.
Một hạn chế được chỉ ra là công trình không theo dõi duy nhất một nhóm người xuyên suốt toàn bộ 11 năm. Nghiên cứu cũng chưa phân biệt đầy đủ giữa các kiểu sử dụng khác nhau, chẳng hạn xem nội dung một cách thụ động so với chủ động trò chuyện, đăng bài hoặc tương tác với người khác.
Không phải mọi thời gian trên mạng xã hội đều giống nhau
Thời lượng sử dụng là một chỉ dấu dễ nhận biết, nhưng cách người dùng dành thời gian trên nền tảng cũng có thể rất khác nhau. Một người có thể dùng mạng xã hội để trao đổi công việc, duy trì liên lạc với gia đình hoặc tham gia cộng đồng. Người khác lại chủ yếu lướt liên tục qua các nội dung ngắn mà không có mục đích cụ thể.
Nghiên cứu được đề cập chưa phân tách đầy đủ những hành vi này, vì vậy không nên hiểu mốc 2,5 giờ là ranh giới tuyệt đối áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. Đây nên được xem như một ngưỡng cảnh báo để người dùng bắt đầu quan sát lại thói quen của mình.
Ví dụ, một người thường xuyên cầm điện thoại vào ban đêm, trì hoãn giờ ngủ hoặc không thể tập trung vào công việc vì liên tục kiểm tra thông báo có thể đang sử dụng mạng xã hội theo cách thiếu kiểm soát. Ngược lại, tổng thời gian trực tuyến của một người khác có thể bao gồm những cuộc trò chuyện hữu ích và không đi kèm dấu hiệu suy giảm tinh thần.
Cách kiểm soát thời gian lướt mạng xã hội
Theo các nhà nghiên cứu, mạng xã hội là công nghệ mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng có thể tạo ra tác động tiêu cực nếu được sử dụng thiếu kiểm soát. Vì vậy, việc chủ động theo dõi thời lượng sử dụng là bước đơn giản mà người dùng có thể thực hiện.
- Kiểm tra thời gian dùng ứng dụng: Hầu hết smartphone đều có công cụ thống kê thời gian sử dụng theo ngày và theo từng nền tảng. Người dùng nên xem lại số liệu thực tế thay vì chỉ ước lượng bằng cảm giác.
- Đặt giới hạn phù hợp: Có thể bắt đầu bằng việc giảm những phiên lướt kéo dài không có mục đích, thay vì cố gắng cắt bỏ hoàn toàn mạng xã hội trong một ngày.
- Tắt bớt thông báo: Các thông báo liên tục có thể khiến người dùng mở ứng dụng nhiều lần trong ngày. Chỉ giữ lại những thông báo thật sự cần thiết giúp giảm các lần kiểm tra theo phản xạ.
- Tạo khoảng thời gian không dùng điện thoại: Bữa ăn, thời gian nghỉ ngơi hoặc khoảng trước khi đi ngủ có thể trở thành những thời điểm hạn chế mạng xã hội.
- Quan sát cảm xúc sau khi sử dụng: Nếu việc lướt mạng khiến người dùng thường xuyên buồn bã, căng thẳng, mất tập trung hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, đó là dấu hiệu nên xem xét lại thói quen.
Mục tiêu không nhất thiết là loại bỏ mọi hoạt động trực tuyến. Điều quan trọng hơn là nhận biết mình đang sử dụng mạng xã hội vì nhu cầu cụ thể hay chỉ tiếp tục lướt theo thói quen.
Khi nào nên xem vấn đề là đáng quan tâm?
Thời gian sử dụng vượt 2,5 giờ mỗi ngày không tự động đồng nghĩa với việc một người đang gặp vấn đề sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, nếu thời lượng này thường xuyên tăng lên và đi cùng cảm giác buồn bã kéo dài hoặc tinh thần suy giảm, người dùng không nên bỏ qua.
Thay vì tiếp tục kéo dài thời gian trực tuyến để tạm quên cảm xúc khó chịu, người dùng có thể bắt đầu bằng việc ghi lại thời gian sử dụng, giảm các phiên lướt không chủ đích và chia sẻ tình trạng của mình với người đáng tin cậy. Khi những biểu hiện tiêu cực kéo dài hoặc ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, việc tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp cũng là điều nên cân nhắc.
Mốc 2,5 giờ mỗi ngày là tín hiệu tham khảo từ nghiên cứu, không phải tiêu chuẩn chẩn đoán. Điều cần chú ý là sự kết hợp giữa thời lượng sử dụng, cách sử dụng và những thay đổi thực tế trong cảm xúc, giấc ngủ hoặc sinh hoạt.
Kết luận
Phân tích dữ liệu của hơn 183.000 người trưởng thành cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và các triệu chứng liên quan đến trầm cảm trở nên rõ hơn sau khoảng 150 phút mỗi ngày. Mỗi giờ sử dụng thêm ngoài ngưỡng này có liên quan đến khả năng tự báo cáo tình trạng trầm cảm cao hơn khoảng 17%.
Dù chưa thể khẳng định mạng xã hội là nguyên nhân trực tiếp gây trầm cảm, nghiên cứu vẫn đưa ra một lời nhắc đáng chú ý: người dùng nên chủ động kiểm soát thời gian trực tuyến và quan sát tác động của nó đến đời sống tinh thần. Sử dụng có mục đích, nghỉ ngơi hợp lý và nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường có thể giúp thói quen số trở nên cân bằng hơn.
Trung úy Công an dạy Văn, thu hút hơn 250.000 người theo dõi
Công an TP.HCM phối hợp KOL cảnh báo cá độ bóng đá
KOL bước vào giai đoạn làm nghề với bộ tiêu chuẩn mới
KOL Summit 2026 bàn về AI, bản quyền và niềm tin số
EVN cảnh báo website giả mạo, nguy cơ mất tiền ngân hàng
34 CLB Niềm tin số kết nối KOL từ Bắc vào Nam
KOL Summit 2026: Khi sức ảnh hưởng gắn với niềm tin số
