Dũng Virgo
Một đoạn video đang được chia sẻ trên mạng xã hội đã khiến công nghệ giám sát người lái trên ô tô trở thành chủ đề tranh luận. Trong video, một tài xế Mỹ gốc Á cho biết chiếc Lexus của mình liên tục phát cảnh báo rằng anh đang nhắm mắt, dù bản thân vẫn tỉnh táo và đang nhìn về phía trước.
Sự việc gây chú ý không chỉ vì cảnh báo được cho là sai mà còn bởi tài xế nghi ngờ hệ thống có thể gặp khó khăn khi nhận diện một số đặc điểm khuôn mặt. Người này được cho là đang cân nhắc khiếu nại Lexus, thậm chí xem xét khả năng đưa vụ việc thành một tranh chấp pháp lý.
Tuy nhiên, các thông tin hiện có mới dừng ở video và những nội dung được các chương trình, nguồn tin khác dẫn lại. Chưa có xác nhận độc lập về mẫu xe, thời điểm quay video, điều kiện vận hành hay nguyên nhân chính xác khiến cảnh báo xuất hiện.
Chiếc Lexus liên tục cảnh báo tài xế nhắm mắt
Theo nội dung được chương trình YO Show with Michael Yo đề cập, người sử dụng chiếc Lexus nhận thấy màn hình trong xe nhiều lần đưa ra cảnh báo liên quan đến trạng thái mắt. Hệ thống dường như đánh giá rằng mắt người lái đang khép hoặc người lái có dấu hiệu mất tập trung.
Điểm bất thường nằm ở chỗ tài xế cho rằng mình vẫn mở mắt, quan sát đường và kiểm soát phương tiện bình thường. Sự chênh lệch giữa trạng thái thực tế và kết luận của phần mềm khiến đoạn video nhanh chóng thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội.
Nhiều người xem tập trung vào khả năng hệ thống đã đánh giá độ mở của mắt dựa trên một ngưỡng cố định. Nếu hình ảnh thu được khiến phần mềm nhận định mắt mở chưa đủ rộng, thuật toán có thể phát cảnh báo ngay cả khi người lái chưa thực sự buồn ngủ.
Dù vậy, video lan truyền không thể tự chứng minh rằng lỗi xuất phát từ yếu tố chủng tộc hoặc hệ thống được thiết kế thiếu dữ liệu đại diện. Những nguyên nhân như góc quay, tư thế ngồi, ánh sáng trong cabin, kính mắt và vị trí camera cũng cần được kiểm tra trước khi đưa ra kết luận.
Driver Monitor của Lexus hoạt động ra sao?
Lexus trang bị hệ thống Driver Monitor trên một số mẫu xe để theo dõi tình trạng của người lái. Camera đặt trong khoang cabin có thể quan sát khuôn mặt, hướng nhìn và trạng thái mở hoặc nhắm của mắt. Khi phát hiện dấu hiệu mất tập trung hoặc buồn ngủ, hệ thống sẽ đưa ra cảnh báo để nhắc người lái chú ý trở lại.
Đây là một phần trong xu hướng đưa camera và phần mềm phân tích hình ảnh vào các tính năng an toàn chủ động. Thay vì chỉ dựa vào chuyển động vô lăng hoặc thời gian lái xe, xe có thể sử dụng hình ảnh khuôn mặt để đánh giá trực tiếp trạng thái của người điều khiển.
Tuy nhiên, camera chỉ hoạt động hiệu quả khi nhìn thấy khuôn mặt trong điều kiện phù hợp. Tài liệu hướng dẫn của Lexus lưu ý rằng ghế hoặc vô lăng đặt quá cao, quá thấp có thể làm thay đổi góc quan sát. Khuôn mặt bị che khuất, quay sang hướng khác hoặc điều kiện ánh sáng không thuận lợi cũng có thể làm giảm độ chính xác.
Kính râm là một ví dụ dễ nhận thấy. Khi phần lớn vùng mắt bị che, hệ thống sẽ có ít dữ liệu hơn để xác định người lái đang nhìn đường hay có dấu hiệu buồn ngủ. Tương tự, việc người lái ngồi lệch khỏi vị trí thông thường hoặc cúi đầu trong thời gian ngắn cũng có thể tạo ra cảnh báo không mong muốn.
Tranh luận về khả năng nhận diện đa dạng khuôn mặt
Vấn đề đáng chú ý nhất trong vụ việc là câu hỏi liệu các hệ thống theo dõi người lái có hoạt động đồng đều với những đặc điểm khuôn mặt khác nhau hay không. Các thuật toán nhận diện hình ảnh thường dựa trên dữ liệu huấn luyện và những tiêu chí định lượng cụ thể. Nếu dữ liệu không đủ đa dạng hoặc ngưỡng đánh giá quá cứng, tỷ lệ cảnh báo sai có thể tăng ở một số nhóm người dùng.
Trong trường hợp này, các nội dung được chia sẻ đã đặt nghi vấn về sự khác biệt tự nhiên trong hình thái mắt của người châu Á. Một người có mắt nhỏ hoặc độ mở mắt tự nhiên không lớn có thể bị thuật toán đánh giá khác với người có đặc điểm khuôn mặt khác, đặc biệt khi phần mềm sử dụng một ngưỡng chung để xác định mắt mở hay nhắm.
Nhưng cần phân biệt rõ giữa khả năng tồn tại của rủi ro thiên lệch và bằng chứng cho thấy hệ thống trên chiếc xe trong video thực sự mắc lỗi vì lý do chủng tộc. Hiện chưa có bài kiểm tra độc lập, dữ liệu kỹ thuật hoặc kết luận từ Lexus xác nhận mối liên hệ này.
Một đánh giá đáng tin cậy sẽ cần kiểm tra xe trong nhiều điều kiện: các vị trí ghế khác nhau, ánh sáng ban ngày và ban đêm, có hoặc không đeo kính, nhiều góc quay khuôn mặt và nhiều nhóm người sử dụng. Chỉ khi so sánh dữ liệu đủ rộng mới có thể xác định đây là lỗi cá biệt hay vấn đề mang tính hệ thống.
Không phải lần đầu người dùng Lexus phản ánh cảnh báo sai
Vụ việc trên không hoàn toàn đơn lẻ. Một số diễn đàn người dùng Lexus từng ghi nhận phản ánh tương tự liên quan đến cảnh báo mắt nhắm. Một chủ xe RX 500h đời 2026 cho biết cảnh báo xuất hiện nhiều lần dù ông tin rằng mình vẫn mở mắt và quan sát đường. Theo chia sẻ này, việc đưa đầu về phía trước giúp cảnh báo biến mất.
Một người dùng RX 350 đời 2026 khác cũng cho biết Driver Monitor đôi lúc đưa ra cảnh báo trong quá trình lái xe bình thường. Tình trạng được cho là xuất hiện thường xuyên hơn khi người lái đeo kính râm.
Những phản ánh trên chưa đủ để kết luận mọi xe Lexus đều gặp lỗi. Dù vậy, chúng cho thấy trải nghiệm thực tế có thể khác với kỳ vọng của người dùng. Một hệ thống được thiết kế để tăng an toàn sẽ trở nên kém hữu ích nếu liên tục phát cảnh báo không cần thiết, bởi tài xế có thể mất niềm tin hoặc hình thành thói quen bỏ qua thông báo.
Đây cũng là thách thức chung của các mẫu ô tô hiện đại. Khi camera trong cabin ngày càng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, phần mềm phải đưa ra quyết định dựa trên các tín hiệu rất nhỏ như hướng nhìn, độ mở của mắt hay tư thế đầu. Chỉ một sai số nhỏ trong quá trình thu hình hoặc xử lý dữ liệu cũng có thể tạo ra kết quả không chính xác.
Người lái vẫn chịu trách nhiệm chính
Lexus nhấn mạnh rằng hệ thống Driver Monitor chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế sự quan sát và phán đoán của người lái. Cảnh báo từ camera không phải là kết luận tuyệt đối về tình trạng tỉnh táo, cũng không thể đảm bảo xe sẽ phát hiện mọi trường hợp mất tập trung.
Ngược lại, tài xế không nên phụ thuộc hoàn toàn vào tính năng này. Nếu nhận thấy cảnh báo xuất hiện liên tục, người dùng nên kiểm tra vị trí ghế, độ cao vô lăng, góc camera và các vật cản trước khuôn mặt. Việc vệ sinh khu vực camera, tháo kính râm khi phù hợp hoặc điều chỉnh tư thế ngồi cũng có thể giúp cải thiện khả năng nhận diện.
Trong trường hợp cảnh báo vẫn lặp lại, chủ xe nên ghi lại thời điểm, điều kiện ánh sáng, tốc độ xe, tư thế ngồi và trạng thái sử dụng kính. Những thông tin này sẽ hữu ích khi làm việc với đại lý hoặc bộ phận hỗ trợ kỹ thuật. Người lái cũng cần tránh thao tác với hệ thống khi xe đang di chuyển và nên dừng ở vị trí an toàn nếu cảm thấy mệt mỏi.
Bài toán lớn hơn của công nghệ giám sát người lái
Camera theo dõi người lái có thể mang lại lợi ích rõ ràng nếu nhận diện chính xác. Hệ thống có thể nhắc người lái nghỉ ngơi, cảnh báo khi ánh mắt rời khỏi đường quá lâu và hỗ trợ các tính năng an toàn khác. Tuy nhiên, hiệu quả của nó phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng camera, phần mềm, dữ liệu huấn luyện và cách nhà sản xuất thiết lập ngưỡng cảnh báo.
Vụ việc liên quan đến tài xế Lexus đặt ra hai yêu cầu quan trọng. Thứ nhất, nhà sản xuất cần công khai hơn về giới hạn kỹ thuật, điều kiện hoạt động và cách xử lý khi hệ thống nhận diện sai. Thứ hai, quá trình thử nghiệm cần bao phủ nhiều nhóm người dùng và tình huống thực tế, thay vì chỉ kiểm tra trong môi trường tiêu chuẩn.
Trong khi chờ thông tin xác minh, chưa thể khẳng định Lexus đã vi phạm hay hệ thống cố ý nhận diện sai người lái. Tuy nhiên, tranh luận này cho thấy công nghệ an toàn trên ô tô cần được đánh giá không chỉ bằng số lượng tính năng, mà còn bằng mức độ chính xác, khả năng giải thích và tính công bằng trong trải nghiệm thực tế.
Độc giả quan tâm đến các mẫu xe Lexus có thể tham khảo thêm bài viết về Lexus GX trong một chuyến đi thực tế để có thêm góc nhìn về công nghệ và khả năng vận hành của thương hiệu này.
Mất hoặc mờ biển số xe: Người dân cần làm gì để đúng quy định?
Green SM đưa taxi điện VF 8 đến Los Angeles, Mỹ
Cyclone RT450 gây chú ý với động cơ hai xi-lanh và bình xăng 18 lít
Honda CB750 Hornet 2027 gây chú ý với ly hợp điện tử E-Clutch
SYM đăng ký động cơ Turbo cho maxi-scooter Maxsym TL508
Suzuki tung GN 160 ABS, TVL350 và Hayabusa bản giới hạn
Mất gần 300 triệu vì vết xước 3 mm dưới gầm xe điện
