Dũng Virgo
Một phát biểu của giáo sư Liang Yongan, Đại học Phục Đán ở Thượng Hải, đang tạo ra cuộc tranh luận lớn trên mạng xã hội Trung Quốc. Ông cho rằng ít nhất một phần ba số người không thực sự phù hợp với đời sống hôn nhân, bởi họ chưa có năng lực chăm sóc hoặc tinh thần sẵn sàng hy sinh vì người khác.
Nhận định này được chú ý đặc biệt khi Trung Quốc đang chứng kiến số lượng đăng ký kết hôn giảm, trong khi ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn sống độc thân. Với một bộ phận dư luận, đây là lời cảnh báo về trách nhiệm trong quan hệ vợ chồng. Tuy nhiên, những người khác cho rằng cách diễn đạt của vị giáo sư đã khái quát hóa một vấn đề vốn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kinh tế và xã hội.
Quan điểm gây tranh cãi về sự sẵn sàng cho hôn nhân
Giáo sư Liang Yongan, 72 tuổi, được biết đến với các bài phân tích về giới trẻ và tình yêu. Ông có gần một triệu người theo dõi, đồng thời từng nhiều lần đưa ra quan điểm khác biệt về cách con người xây dựng các mối quan hệ tình cảm.
Theo lập luận của ông, hôn nhân không chỉ là sự kết hợp dựa trên cảm xúc hoặc nhu cầu cá nhân. Một gia đình lâu dài đòi hỏi mỗi người phải biết quan tâm, chia sẻ, đảm nhận trách nhiệm và chấp nhận đặt lợi ích chung bên cạnh mong muốn riêng. Những người có xu hướng ích kỷ cao hoặc chưa sẵn sàng chăm sóc người khác có thể gặp nhiều khó khăn khi bước vào đời sống vợ chồng.
Trưởng thành trước rồi mới yêu, thay vì xem tình yêu là cách để hoàn thiện bản thân, là tinh thần chính trong lời khuyên của giáo sư Liang Yongan.
Ông thậm chí cho rằng tuổi 40 có thể là thời điểm phù hợp hơn để tìm kiếm một mối quan hệ nghiêm túc. Khi đó, con người có nhiều trải nghiệm hơn, hiểu rõ nhu cầu của bản thân và có khả năng nhìn nhận tình cảm thực tế hơn so với giai đoạn còn quá trẻ.
Dù vậy, quan điểm này không đồng nghĩa mọi người cần trì hoãn hôn nhân đến tuổi 40. Điều giáo sư muốn nhấn mạnh là tuổi tác không nên được xem như tiêu chí duy nhất; sự trưởng thành về cảm xúc và trách nhiệm mới quyết định khả năng duy trì một gia đình.
Vì sao phát biểu này nhanh chóng lan truyền?
Phát biểu của giáo sư xuất hiện trong bối cảnh quan niệm về hôn nhân tại Trung Quốc đang thay đổi rõ rệt. Đối với nhiều người trẻ, kết hôn không còn là nghĩa vụ bắt buộc hay dấu mốc phải hoàn thành theo kỳ vọng của gia đình.
Một số người ưu tiên sự độc lập, phát triển nghề nghiệp và kiểm soát tài chính cá nhân. Họ cũng có xu hướng trì hoãn những quyết định dài hạn do lo ngại chi phí nhà ở, nuôi con, chăm sóc cha mẹ hoặc áp lực cân bằng giữa công việc và gia đình.
Khái niệm “nền kinh tế độc thân” vì thế ngày càng được nhắc đến. Nhu cầu ăn uống một mình, các dịch vụ hỗ trợ đời sống cá nhân, sản phẩm dành cho thú cưng và những hình thức bầu bạn cảm xúc đều phát triển khi số người sống một mình tăng lên.
Với nhóm ủng hộ, nhận xét của giáo sư đã phản ánh một thực tế: không phải ai cũng cần kết hôn để có một cuộc sống trọn vẹn. Họ cho rằng xã hội nên tôn trọng lựa chọn độc thân, thay vì gây áp lực buộc mọi người phải lập gia đình bất kể khả năng và mong muốn.
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến đặt câu hỏi về tính phù hợp của con số “một phần ba”. Họ cho rằng không có tiêu chuẩn đơn giản nào đủ sức xác định một người “không phù hợp” với hôn nhân. Con người có thể thay đổi theo thời gian, và khả năng xây dựng gia đình cũng chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh, người bạn đời và môi trường sống.
Số liệu cho thấy áp lực lên hôn nhân đang gia tăng
Tranh luận nói trên diễn ra cùng lúc với những thay đổi đáng chú ý trong các số liệu hôn nhân tại Trung Quốc. Trong nửa đầu năm 2026, số lượt đăng ký kết hôn giảm 7,5% so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó, số hồ sơ ly hôn tăng 3,9%, đạt 1,38 triệu trường hợp. Hai xu hướng này không thể được giải thích chỉ bằng việc người trẻ “không muốn kết hôn”. Chúng còn phản ánh những lo ngại sâu hơn về thu nhập, việc làm, nhà ở, chi phí giáo dục và trách nhiệm chăm sóc con cái.
- Đăng ký kết hôn trong nửa đầu năm 2026 giảm 7,5% so với cùng kỳ.
- Số hồ sơ ly hôn tăng 3,9% và đạt 1,38 triệu trường hợp.
- Áp lực về việc làm, nhà ở và nuôi dạy con là những nguyên nhân được các nhà quan sát nhắc đến.
Những con số này không cho thấy tất cả người trẻ đều từ chối hôn nhân. Chúng cho thấy quyết định kết hôn đang được cân nhắc thận trọng hơn, đặc biệt trong bối cảnh một gia đình có thể phải đối diện với nhiều khoản chi kéo dài trong hàng chục năm.
Biện pháp khuyến khích kết hôn chưa giải quyết được gốc rễ
Để ứng phó với xu hướng giảm kết hôn, chính quyền Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ. Một số địa phương đơn giản hóa thủ tục hành chính, cung cấp khám sức khỏe miễn phí hoặc tặng phiếu mua hàng cho các cặp đôi mới cưới.
Bàn đăng ký kết hôn cũng được đưa đến những địa điểm công cộng như trung tâm thương mại, ngân hàng và ga tàu điện ngầm. Cách làm này nhằm giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và tạo không khí tích cực cho các cặp đôi.
Tuy nhiên, các biện pháp trên chủ yếu giải quyết sự bất tiện về thủ tục hoặc mang tính khuyến khích ngắn hạn. Chúng khó có thể thay đổi quyết định của những người đang lo lắng về thu nhập không ổn định, giá nhà cao, chi phí chăm con và yêu cầu công việc ngày càng lớn.
Nếu muốn đảo ngược xu hướng, chính sách hỗ trợ có thể cần tập trung nhiều hơn vào chất lượng việc làm, dịch vụ chăm sóc trẻ, giáo dục, nhà ở và sự cân bằng giữa công việc với cuộc sống. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến cảm nhận của người trẻ về rủi ro khi lập gia đình.
Tranh luận không chỉ xoay quanh việc nên hay không nên kết hôn
Điểm đáng chú ý trong phát biểu của giáo sư Liang Yongan là ông đặt câu hỏi về năng lực bước vào hôn nhân, thay vì chỉ nói đến tuổi kết hôn. Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ việc “kết hôn càng sớm càng tốt” sang việc chuẩn bị cho một mối quan hệ có trách nhiệm.
Trong đời sống thực tế, nhiều mâu thuẫn vợ chồng không bắt nguồn từ việc hai người thiếu tình cảm. Vấn đề có thể xuất hiện khi họ không thống nhất cách quản lý tài chính, phân chia việc nhà, chăm sóc con cái hoặc ứng xử với gia đình hai bên.
Vì vậy, lời khuyên “trưởng thành trước rồi yêu sau” có thể được hiểu như một lời nhắc về khả năng tự nhận thức. Một người cần biết mình muốn gì, giới hạn của mình ở đâu và có sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm hay không trước khi đưa ra quyết định kết hôn.
Dẫu vậy, việc đặt ra tiêu chuẩn quá cao cũng có thể khiến hôn nhân bị nhìn như một dự án đòi hỏi sự hoàn hảo. Không ai bước vào một mối quan hệ với đầy đủ kinh nghiệm và kỹ năng. Sự trưởng thành cũng thường được hình thành trong quá trình hai người cùng giải quyết khó khăn.
Từ “Kiêu hãnh và định kiến” đến đời sống hiện đại
Trong các bài nói chuyện từ năm 2017, giáo sư Liang Yongan từng đề cập đến một thời kỳ mà đời sống độc thân trở nên phổ biến hơn. Ông cho rằng nỗi sợ bị tổn thương và thói quen phụ thuộc vào thiết bị công nghệ có thể khiến con người khó xây dựng sự gắn kết bền vững.
Ông cũng từng lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến của Jane Austen để nói về tình yêu. Theo cách nhìn này, một mối quan hệ có ý nghĩa cần xuất phát từ sự hiểu biết và chín chắn bên trong, thay vì chỉ dựa vào áp lực xã hội hoặc mong muốn tìm một người để lấp đầy khoảng trống cá nhân.
Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng việc dựa vào hình mẫu văn học có thể khiến tình yêu bị lý tưởng hóa. Đời sống hiện đại phức tạp hơn nhiều, khi các cặp đôi phải giải quyết đồng thời vấn đề tài chính, công việc, nghĩa vụ gia đình và sự thay đổi trong vai trò giới.
Hôn nhân nên là lựa chọn có trách nhiệm
Phát biểu của giáo sư Trung Quốc có thể gây tranh cãi vì sử dụng một tỷ lệ cụ thể để mô tả nhóm người không phù hợp với hôn nhân. Nhưng phía sau cuộc tranh luận là câu hỏi đáng chú ý: một người cần chuẩn bị những gì trước khi trở thành vợ hoặc chồng?
Không có độ tuổi duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người. Cũng không thể dựa vào tình trạng độc thân để đánh giá một người thiếu trưởng thành. Điều quan trọng hơn là mỗi cá nhân hiểu rõ lựa chọn của mình, tôn trọng đối phương và sẵn sàng chịu trách nhiệm với những cam kết đã đưa ra.
Khi hôn nhân được nhìn như một lựa chọn thay vì nghĩa vụ, chất lượng của quyết định có thể quan trọng hơn thời điểm kết hôn. Đây cũng là lý do nhận định của giáo sư Liang Yongan tiếp tục thu hút sự quan tâm, dù nó chưa thể đưa ra câu trả lời đơn giản cho một vấn đề có nhiều nguyên nhân.
AI tạo hàng trăm kết quả toán học: Con người sẽ kiểm chứng ra sao?
Cảnh báo AI có thể đe dọa nhân loại trước năm 2030
Vì sao tua-bin gió gần như luôn dùng 3 cánh quạt?
AI giúp phát hiện ứng viên hành tinh từ dữ liệu 126.000 ngôi sao
Bill Gates từng nói gì về thuế tài sản và 200 tỷ USD từ thiện?
Nga phát triển hợp kim có thể tự lấp đầy vết nứt
1 in 8 Billion: Khi AI mô phỏng cuộc đời không thể tự chọn
