Dũng Virgo
Một đường dây sản xuất và vận chuyển etomidate quy mô lớn vừa bị lực lượng chức năng Trung Quốc cùng các đối tác quốc tế triệt phá. Vụ án gây chú ý bởi hai nhân vật bị cáo buộc giữ vai trò chủ chốt là một cựu giáo sư hóa học đã nghỉ hưu và một thạc sĩ cùng chuyên ngành.
Nhóm này bị cho là đã sử dụng vỏ bọc nghiên cứu, phát triển dược phẩm để thuê địa điểm, mua hóa chất và tổ chức sản xuất tiền chất. Sau đó, các chất này được đưa ra nước ngoài để hoàn thiện thành etomidate, một chất gây nghiện từng xuất hiện trong một số loại thuốc lá điện tử bất hợp pháp.
Với cách thức vận hành trải rộng qua nhiều quốc gia và có sự tham gia của các doanh nghiệp logistics, vụ việc nhanh chóng được dư luận Trung Quốc so sánh với bộ phim Breaking Bad. Tuy nhiên, cơ quan điều tra nhấn mạnh đây là một vụ án ma túy xuyên quốc gia với mức độ tổ chức phức tạp, không phải câu chuyện hư cấu trên màn ảnh.
Manh mối bắt đầu từ một công ty dược phẩm
Vụ án được phát hiện từ năm 2024, trong một đợt kiểm tra hành chính tại một doanh nghiệp công nghệ dược phẩm ở tỉnh Sơn Đông. Cảnh sát nhận thấy công ty này mua vào số lượng lớn bất thường sáu loại hóa chất chuyên dụng.
Các chất được mua có liên quan đến quá trình tổng hợp etomidate. Đây là dấu hiệu đáng ngờ bởi etomidate đã được nhà chức trách Trung Quốc đưa vào danh mục kiểm soát nghiêm ngặt từ năm 2023. Chất này bị cảnh báo có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe, đặc biệt khi bị lạm dụng trong thời gian dài hoặc sử dụng với liều cao.
Việc truy xét các đơn hàng giúp cơ quan điều tra lần ra một người đàn ông họ Hoàng. Người này có bằng thạc sĩ hóa học, từng kinh doanh thuốc lá điện tử tại Thâm Quyến và chỉ làm việc tại công ty dược phẩm nói trên trong khoảng ba tháng trước khi nghỉ việc.
Sau khi rời công ty, Hoàng thường xuyên di chuyển giữa thành phố Truy Bác, tỉnh Sơn Đông và Thâm Quyến. Lịch trình của người này cũng cho thấy nhiều cuộc gặp với một cựu giáo sư hóa học họ Ngô, từng giảng dạy tại một trường cao đẳng và đã nghỉ hưu.
Cựu giảng viên bị cáo buộc điều phối hoạt động sản xuất
Theo kết quả điều tra được công bố, ông Ngô là người đóng vai trò trung tâm trong đường dây. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm nghiên cứu, người này bị cáo buộc thiết kế, hoàn thiện công thức điều chế cũng như hướng dẫn các công đoạn kỹ thuật.
Để che giấu hoạt động bất hợp pháp, Ngô được cho là đã tận dụng các mối quan hệ cá nhân nhằm thuê mặt bằng tại nhiều nhà máy ở Trung Quốc. Những địa điểm này được giới thiệu dưới danh nghĩa phục vụ nghiên cứu và phát triển dược phẩm mới.
Cách tổ chức nói trên khiến hoạt động của nhóm khó bị phát hiện ngay lập tức. Các địa điểm không tập trung tại một nơi, còn hoạt động mua hóa chất được đặt trong bối cảnh một doanh nghiệp có vẻ ngoài hợp pháp. Chỉ khi đối chiếu lượng nguyên liệu, lịch trình di chuyển và các mối liên hệ giữa những người liên quan, cảnh sát mới nhận diện được quy mô của đường dây.
Điểm đáng chú ý của vụ án là việc kiến thức hóa học, vỏ bọc nghiên cứu và mạng lưới vận chuyển quốc tế bị kết hợp để phục vụ hoạt động sản xuất chất cấm.
Tiền chất được đưa ra nước ngoài để hoàn thiện
Nhóm bị điều tra không thực hiện toàn bộ quy trình tại một địa điểm duy nhất. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, các đối tượng chủ yếu tổng hợp tiền chất etomidate tại Trung Quốc, sau đó vận chuyển sang một số quốc gia Đông Nam Á gồm Thái Lan, Việt Nam và Campuchia.
Tại các cơ sở ở nước ngoài, tiền chất được cho là tiếp tục trải qua những công đoạn khác để tạo thành sản phẩm cuối cùng. Việc chia nhỏ quá trình sản xuất giữa nhiều quốc gia được nhận định nhằm gây khó khăn cho công tác phát hiện và thu thập chứng cứ.
Một mắt xích khác trong đường dây là người đàn ông họ Vương. Người này vừa kinh doanh thuốc lá điện tử vừa điều hành một doanh nghiệp logistics quốc tế. Vương bị cáo buộc phụ trách chia nhỏ các lô hóa chất, đồng thời vận chuyển máy móc thí nghiệm tới các cơ sở ở nước ngoài.
Nhà chức trách Trung Quốc cho rằng nếu chỉ phát hiện tiền chất trong lãnh thổ nước này, việc chứng minh toàn bộ hành vi sản xuất ma túy sẽ gặp nhiều trở ngại về mặt pháp lý. Vì vậy, ban chuyên án tiếp tục giám sát trong gần hai năm và phối hợp với lực lượng chức năng tại các quốc gia liên quan.
Triệt phá 7 cơ sở, bắt giữ 71 người
Sau thời gian theo dõi, chiến dịch truy quét được triển khai trong tháng 3 và tháng 4. Các lực lượng phối hợp đồng loạt tấn công bảy cơ sở bị xác định có liên quan đến đường dây tại Campuchia, Việt Nam và Thái Lan.
Kết quả được công bố gồm:
- 71 nghi phạm bị bắt giữ.
- 73 kg etomidate bị thu giữ.
- Khoảng 5 tấn hoạt chất và nhiều thiết bị thí nghiệm bị tịch thu.
- Bảy cơ sở điều chế tại ba quốc gia Đông Nam Á bị triệt phá.
Cơ quan chức năng cho biết riêng Hoàng đã thu lợi bất chính hơn 5 triệu nhân dân tệ trong khoảng thời gian hơn một năm điều hành đường dây. Con số này cho thấy hoạt động không chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm, mà đã được tổ chức như một mạng lưới kinh doanh bất hợp pháp có phân công vai trò.
Việc bắt giữ được thực hiện sau quá trình phối hợp giữa nhiều lực lượng. Đây là yếu tố quan trọng bởi đường dây không chỉ sử dụng nhiều địa điểm mà còn phân tách các khâu mua nguyên liệu, vận chuyển, tổ chức sản xuất và tiêu thụ.
Etomidate và nguy cơ từ thuốc lá điện tử bất hợp pháp
Etomidate vốn được biết đến trong lĩnh vực y tế với vai trò là một hoạt chất có tác dụng gây mê, nhưng việc sản xuất, mua bán và sử dụng ngoài kiểm soát có thể gây ra rủi ro lớn. Khi bị đưa vào các sản phẩm thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc, người dùng có thể không biết chính xác thành phần cũng như liều lượng đã sử dụng.
Tại Trung Quốc, các sản phẩm chứa etomidate từng được gọi bằng tên “vape thây ma” trên mạng xã hội. Cách gọi này xuất phát từ những cảnh báo về tác động nguy hiểm của chất này đối với sức khỏe. Nhà chức trách đã đưa etomidate vào diện kiểm soát từ năm 2023 nhằm ngăn việc lạm dụng và buôn bán trái phép.
Vụ án cũng cho thấy mối nguy không chỉ đến từ sản phẩm hoàn chỉnh. Việc mua bán hóa chất, thiết bị và tiền chất dưới vỏ bọc nghiên cứu có thể tạo ra những lỗ hổng mà các tổ chức tội phạm tìm cách khai thác. Vì vậy, hoạt động kiểm tra doanh nghiệp và theo dõi chuỗi cung ứng hóa chất đóng vai trò quan trọng trong phòng chống ma túy tổng hợp.
Đối mặt với mức án nghiêm khắc
Vụ án hiện vẫn tiếp tục được mở rộng điều tra để làm rõ vai trò của từng nghi phạm cũng như toàn bộ mạng lưới liên quan. Các đối tượng sẽ phải đối mặt với quá trình tố tụng theo quy định của pháp luật Trung Quốc.
Theo thông tin được công bố, luật hình sự Trung Quốc quy định các hành vi mua bán, vận chuyển hoặc sản xuất ma túy với khối lượng đặc biệt lớn có thể bị phạt từ 15 năm tù, tù chung thân đến tử hình, đồng thời có thể bị tịch thu tài sản.
Trong một số tiền lệ xét xử, cơ quan tố tụng Trung Quốc từng áp dụng cách quy đổi mỗi gam etomidate tương đương 0,4 gam heroin khi đánh giá mức độ nghiêm trọng của hành vi. Tuy nhiên, mức hình phạt cụ thể trong vụ án này sẽ chỉ được xác định sau khi cơ quan điều tra hoàn tất hồ sơ và tòa án xem xét các chứng cứ.
Vụ việc một lần nữa cho thấy các đường dây ma túy hiện đại có thể tận dụng kiến thức chuyên môn, doanh nghiệp bình phong và mạng lưới logistics xuyên biên giới để che giấu hoạt động. Việc phá án đòi hỏi sự phối hợp lâu dài giữa cơ quan thực thi pháp luật, đơn vị kiểm soát hóa chất và lực lượng chức năng của nhiều quốc gia.
AI tạo hàng trăm kết quả toán học: Con người sẽ kiểm chứng ra sao?
Cảnh báo AI có thể đe dọa nhân loại trước năm 2030
Vì sao tua-bin gió gần như luôn dùng 3 cánh quạt?
AI giúp phát hiện ứng viên hành tinh từ dữ liệu 126.000 ngôi sao
Bill Gates từng nói gì về thuế tài sản và 200 tỷ USD từ thiện?
Nga phát triển hợp kim có thể tự lấp đầy vết nứt
1 in 8 Billion: Khi AI mô phỏng cuộc đời không thể tự chọn
