Dũng Virgo
Thời điểm tuyển sinh và chuẩn bị năm học mới thường kéo theo lượng lớn thông báo về hồ sơ, học phí, lịch nhập học, học bổng và các khoản thu. Đây cũng là lúc những kẻ lừa đảo tận dụng sự bận rộn, tâm lý nóng lòng của phụ huynh và sinh viên để gửi tin nhắn giả danh nhà trường.
Các thông báo giả có thể được trình bày khá thuyết phục, sử dụng tên trường, hình ảnh giáo viên hoặc logo quen thuộc. Người nhận sau đó bị yêu cầu chuyển tiền để “giữ suất”, xác nhận nhập học, nhận học bổng hoặc hoàn tất thủ tục. Một số kịch bản khác dẫn nạn nhân tới đường link không rõ nguồn gốc nhằm lấy thông tin cá nhân, ảnh giấy tờ tùy thân, mật khẩu và mã OTP.
Những kịch bản lừa đảo thường xuất hiện mùa tựu trường
Giữa tháng 8/2026, Đại học Cần Thơ đã phát cảnh báo về các tin nhắn giả mạo trường để lừa tân sinh viên. Nội dung có thể đánh vào tâm lý đang chờ kết quả xét tuyển hoặc mong muốn hoàn thành thủ tục sớm.
Kẻ gian có thể giả danh nhà trường và thông báo người nhận đã “trúng tuyển”, cần “xác nhận nhập học”, được “nhận học bổng” hoặc phải bổ sung hồ sơ trong thời hạn ngắn. Sau đó, tin nhắn yêu cầu thực hiện một trong các hành động như:
- Chuyển tiền để giữ chỗ hoặc xác nhận kết quả nhập học.
- Nhấp vào đường link để điền thông tin cá nhân.
- Tải ứng dụng hoặc truy cập trang web không rõ nguồn gốc.
- Chụp căn cước công dân, giấy tờ tùy thân và gửi lại cho người liên hệ.
- Cung cấp mật khẩu, mã xác thực hoặc mã OTP.
Đại học Cần Thơ khẳng định không gửi tin nhắn yêu cầu thí sinh chuyển tiền để xác nhận kết quả nhập học, đồng thời không yêu cầu cung cấp mật khẩu hay mã OTP. Đây là nguyên tắc quan trọng mà phụ huynh và sinh viên nên ghi nhớ: một thông báo có vẻ đến từ trường học không đồng nghĩa với việc thông tin đó là chính thức.
Không vội tin, không nhấn đường link lạ và không nhẹ dạ chuyển tiền là ba nguyên tắc cần nhớ khi nhận thông báo liên quan đến tuyển sinh, nhập học hoặc học bổng.
Giả danh giáo viên để thu phí đầu năm
Không chỉ sinh viên mới nhập học trở thành mục tiêu. Phụ huynh học sinh cũng có thể bị lừa vào thời điểm chuẩn bị sách vở, đồng phục, thiết bị học tập và các khoản thu đầu năm.
Theo cảnh báo của Công an xã Đức Hợp, tỉnh Hưng Yên, đối tượng xấu thường tìm cách thu thập thông tin về học sinh, phụ huynh và giáo viên. Dữ liệu có thể bị lộ từ tài khoản mạng xã hội công khai, các biểu mẫu khảo sát không rõ nguồn gốc hoặc quá trình quản lý thông tin thiếu chặt chẽ.
Sau khi có tên, số điện thoại và thông tin lớp học, kẻ gian tạo tài khoản mạng xã hội với tên gọi, ảnh đại diện tương tự giáo viên chủ nhiệm. Chúng cũng có thể lập nhóm phụ huynh giả, nhóm gia đình hoặc tìm cách tham gia nhóm lớp thông qua đường link mở.
Trong nhóm, đối tượng đăng thông báo về các khoản phí đầu năm và đề nghị phụ huynh chuyển tiền vào tài khoản được cung cấp. Do nội dung thường xuất hiện đúng thời điểm, cách xưng hô quen thuộc và mang tính thúc giục, một số người có thể chuyển khoản trước khi kiểm tra lại.
Rủi ro này có điểm tương đồng với các hình thức giả danh nhà mạng để yêu cầu người dùng “chuẩn hóa” thuê bao: kẻ lừa đảo mượn danh một tổ chức đáng tin cậy, tạo cảm giác khẩn cấp rồi hướng nạn nhân tới hành động có thể gây mất tiền hoặc lộ dữ liệu.
Dấu hiệu nhận biết tin nhắn đáng ngờ
Không phải mọi thông báo điện tử đều là lừa đảo, nhưng người nhận nên kiểm tra kỹ khi tin nhắn có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Yêu cầu chuyển tiền ngay để giữ suất, tránh mất quyền lợi hoặc không bị hủy hồ sơ.
- Đường link có tên miền lạ, địa chỉ dài bất thường hoặc không trùng với kênh thông tin quen thuộc của trường.
- Người gửi sử dụng tài khoản cá nhân nhưng tự nhận là giáo viên, cán bộ tuyển sinh hoặc nhân viên văn phòng.
- Nội dung có lỗi chính tả, cách trình bày thiếu chuyên nghiệp hoặc thông tin không thống nhất với thông báo trước đó.
- Yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, ảnh giấy tờ tùy thân hoặc thông tin tài khoản ngân hàng.
- Đề nghị giữ bí mật, không gọi cho nhà trường hoặc phải hoàn thành trong thời gian rất ngắn.
Ảnh đại diện, tên hiển thị và logo có thể bị sao chép khá dễ dàng. Vì vậy, đây không phải là căn cứ đủ mạnh để xác nhận tài khoản đang liên hệ là chính chủ. Việc kiểm tra cần được thực hiện qua một kênh độc lập, chẳng hạn gọi tới số điện thoại công khai của trường hoặc truy cập website chính thức bằng cách tự nhập địa chỉ thay vì bấm liên kết trong tin nhắn.
Phụ huynh và sinh viên nên xử lý thế nào?
Không phản hồi theo hướng dẫn trong tin nhắn
Khi nhận thông báo bất thường, người dùng không nên vội trả lời, bấm link, tải tệp hoặc chuyển tiền. Nếu tin nhắn tạo áp lực bằng thời hạn gấp, hãy tạm dừng vài phút để kiểm tra. Sự chậm lại này có thể giúp tránh một quyết định sai lầm.
Đối chiếu qua kênh chính thức
Phụ huynh nên hỏi lại giáo viên chủ nhiệm qua phương thức đã được xác nhận từ trước hoặc liên hệ trực tiếp với văn phòng nhà trường. Sinh viên có thể kiểm tra cổng thông tin tuyển sinh, website và các kênh truyền thông chính thức của trường.
Đặc biệt, không nên dùng số điện thoại hoặc đường link được cung cấp trong chính tin nhắn nghi ngờ để xác minh. Nếu đó là một kịch bản lừa đảo, thông tin này có thể tiếp tục đưa người dùng đến đúng đối tượng giả mạo.
Bảo vệ thông tin nhạy cảm
Mật khẩu và mã OTP phải được xem là thông tin riêng tư. Không gửi các dữ liệu này cho giáo viên, nhân viên tuyển sinh, người tự xưng là cán bộ ngân hàng hay bất kỳ bên nào qua tin nhắn.
Ảnh giấy tờ tùy thân cũng không nên được chia sẻ tùy tiện. Khi một đơn vị thực sự cần hồ sơ, người dùng cần xác định rõ mục đích, kênh tiếp nhận và phạm vi sử dụng trước khi cung cấp.
Nếu đã chuyển tiền hoặc làm lộ dữ liệu
Trong trường hợp đã chuyển tiền, người bị hại nên nhanh chóng liên hệ ngân hàng để thông báo giao dịch nghi ngờ và lưu lại bằng chứng. Các nội dung như số tài khoản nhận tiền, thời gian giao dịch, tin nhắn, đường link, ảnh chụp màn hình và lịch sử trao đổi có thể cần thiết khi trình báo cơ quan chức năng.
Nếu đã cung cấp mật khẩu, hãy đổi mật khẩu ngay, ưu tiên tài khoản email và tài khoản có liên kết thanh toán. Người dùng cũng nên đăng xuất khỏi các phiên đăng nhập lạ và kiểm tra những thay đổi bất thường trong tài khoản.
Vai trò của kênh liên lạc chính thức trong trường học
Việc thông tin được phân tán trên nhiều nhóm chat và tài khoản cá nhân khiến phụ huynh khó phân biệt đâu là thông báo thật. Tin quan trọng có thể bị trôi giữa hàng trăm tin nhắn, trong khi tài khoản giả mạo giáo viên dễ tạo cảm giác quen thuộc.
Nội dung tham khảo đề cập mô hình Tammi OA trên nền tảng Viettel Tammi như một kênh truyền thông có định danh dành cho trường học. Theo đó, kênh của nhà trường được xác thực theo pháp nhân, giúp phụ huynh nhận biết nguồn thông tin chính thống và tách biệt với nhóm tự phát.
Thay vì chỉ gửi thông báo trong nhóm trò chuyện, nhà trường có thể phát nội dung tới toàn trường hoặc từng khối lớp. Lịch thi, thời khóa biểu, lịch nghỉ, hướng dẫn hồ sơ và thông tin thu chi được tập trung, hiển thị rõ ràng hơn.
Mô hình này cũng được giới thiệu với tính năng trả lời tự động và Trợ lý AI học đường. Phụ huynh có thể tra cứu những thông tin như chỉ tiêu tuyển sinh, hồ sơ nhập học, biểu phí, nội quy hoặc thực đơn bán trú theo dữ liệu do nhà trường thiết lập.
Bên cạnh thông báo chung, kênh chính thức còn có thể hỗ trợ trao đổi riêng tư giữa phụ huynh và cán bộ được phân quyền. Đây là hướng tiếp cận giúp hạn chế việc đưa thông tin nhạy cảm của học sinh lên các nhóm đông người.
Chủ động xác minh trước khi chuyển tiền
Lừa đảo giả danh trường học thường không dựa vào một thủ thuật kỹ thuật phức tạp mà khai thác sự tin tưởng, tâm lý sợ bỏ lỡ và nhu cầu hoàn tất thủ tục nhanh chóng. Vì vậy, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là kiểm tra nguồn gửi, đối chiếu thông tin và không chia sẻ dữ liệu bảo mật.
Phụ huynh nên thống nhất trong gia đình một nguyên tắc: mọi khoản thu hoặc yêu cầu chuyển tiền liên quan đến nhà trường đều phải được xác nhận qua kênh chính thức. Sinh viên cũng cần cảnh giác với các lời mời học bổng, xác nhận nhập học và hỗ trợ hồ sơ nếu đi kèm đường link lạ hoặc yêu cầu cung cấp OTP.
Chỉ một cuộc gọi xác minh có thể mất vài phút, nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ mất tiền và lộ thông tin cá nhân. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng nên cảnh báo cho các thành viên khác trong lớp, nhóm phụ huynh và nhà trường để ngăn thông báo giả tiếp tục lan rộng.
Google Maps miễn phí nhưng kiếm tiền ra sao?
Starlink đưa Internet miễn phí tới đảo xa ở Hải Phòng
Từ iPhone 15 Pro Max xuống iPhone 17: Vì sao dùng thích hơn?
Vụ rò rỉ dữ liệu Đan Mạch: Mật khẩu 123456 bị nghi lộ gần 9 triệu hồ sơ
MoMo xây dựng niềm tin từ từng giao dịch số
Hiếu PC cảnh báo rủi ro AIoT, FPT ra mắt chương trình thạc sĩ mới
Máy pha cà phê khiến Wi-Fi ngốn 1 TB dữ liệu trong 10 ngày
