Dũng Virgo
Học bổng và các chương trình trao đổi quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội học tập cho học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực bị các đối tượng xấu lợi dụng để dựng kịch bản lừa đảo trên mạng.
Công an thành phố Hà Nội cảnh báo người dân cần đặc biệt thận trọng trước những lời mời như “học bổng toàn phần”, “không cần thi”, “chi phí thấp” hoặc “chỉ dành cho một số ứng viên đặc biệt”. Đằng sau cơ hội tưởng như hấp dẫn có thể là yêu cầu chuyển tiền, cung cấp giấy tờ nhạy cảm hoặc truy cập vào đường link không an toàn.
Vì sao các chương trình học bổng giả dễ tạo lòng tin?
Để tiếp cận nạn nhân, kẻ gian thường lập website, fanpage, tài khoản mạng xã hội hoặc nhóm trò chuyện có hình thức chuyên nghiệp. Họ có thể sao chép tên trường đại học, logo, hình ảnh khuôn viên, thông tin tuyển sinh và cách trình bày của các tổ chức giáo dục có thật.
Một số tài khoản còn sử dụng tên gần giống đơn vị uy tín, đăng tải nội dung đều đặn và trả lời tin nhắn với văn phong giống nhân viên tư vấn. Việc này khiến học sinh, sinh viên và phụ huynh khó nhận ra dấu hiệu bất thường nếu chỉ nhìn vào giao diện hoặc số lượng người theo dõi.
Sau khi tạo được sự tin tưởng, đối tượng thường gửi thư mời, giấy báo trúng tuyển, thông báo nhận học bổng hoặc bộ hồ sơ có hình thức giống tài liệu chính thức. Những giấy tờ này có thể được dùng để thúc đẩy nạn nhân thực hiện bước tiếp theo là nộp tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân.
Những khoản phí thường được dùng làm lý do yêu cầu chuyển tiền
Trong các kịch bản lừa đảo, đối tượng hiếm khi yêu cầu nạn nhân chuyển một khoản tiền lớn ngay từ đầu. Thay vào đó, chúng chia nhỏ nhiều khoản phí với tên gọi khác nhau để tạo cảm giác đây là quy trình bình thường.
- Phí xét duyệt hoặc thẩm định hồ sơ.
- Phí giữ suất học bổng.
- Phí xác nhận kết quả hoặc hoàn thiện thủ tục.
- Phí visa, bảo hiểm và đặt cọc.
- Chi phí dịch vụ tư vấn, dịch thuật hoặc gửi hồ sơ.
Sau mỗi lần chuyển tiền, người bị hại có thể tiếp tục nhận yêu cầu thanh toán mới với lý do hồ sơ còn thiếu hoặc phát sinh thủ tục. Nếu từ chối, họ có thể bị dọa mất suất, hủy kết quả hoặc không được hoàn lại khoản đã nộp.
Chiêu tạo áp lực thời gian để nạn nhân mất cảnh giác
Một dấu hiệu đáng lưu ý là cách đối tượng liên tục thúc giục người nhận đưa ra quyết định. Các thông báo như “phải xác nhận trong hôm nay”, “chuyển khoản ngay để giữ chỗ” hoặc “số lượng suất có hạn” được sử dụng để tạo tâm lý sợ bỏ lỡ.
Khi bị đặt vào tình huống khẩn cấp, nạn nhân thường không còn đủ bình tĩnh để gọi cho nhà trường, kiểm tra tên miền website hoặc đối chiếu thông tin qua kênh chính thức. Đây chính là điểm mà kẻ gian tận dụng để hoàn tất việc chiếm đoạt.
Thông tin càng hấp dẫn và yêu cầu càng gấp, người nhận càng cần dừng lại để kiểm tra độc lập trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Không chỉ mất tiền, người đăng ký còn có thể lộ dữ liệu cá nhân
Rủi ro của hình thức lừa đảo này không dừng ở khoản phí đã chuyển. Trong quá trình “làm hồ sơ”, nạn nhân có thể bị yêu cầu gửi nhiều loại giấy tờ như họ tên, ngày sinh, địa chỉ, số điện thoại, bảng điểm, chứng chỉ ngoại ngữ, căn cước công dân hoặc hộ chiếu.
Một số đối tượng còn hỏi thông tin tài khoản ngân hàng, yêu cầu chụp màn hình giao dịch hoặc cung cấp mã xác thực. Nếu dữ liệu bị thu thập, chúng có thể được sử dụng để giả danh nạn nhân, mở rộng các kịch bản lừa đảo khác hoặc tiếp tục tiếp cận bằng những thông tin đã biết.
Người dân cần tuyệt đối không gửi mật khẩu, mã OTP, mã xác thực, thông tin đăng nhập ngân hàng hay dữ liệu tài chính cho tài khoản chưa được xác minh. Việc một bên tự nhận là trường học hoặc đơn vị tư vấn không đồng nghĩa với việc mọi yêu cầu của bên đó đều hợp lệ.
Áp dụng nguyên tắc “3 kiểm tra – 3 không”
Để giảm nguy cơ mắc bẫy, người dân có thể ghi nhớ nguyên tắc phòng ngừa được Công an Hà Nội khuyến cáo:
Ba nội dung cần kiểm tra
- Kiểm tra đơn vị tổ chức: Tìm thông tin trên website, fanpage và số điện thoại chính thức của trường, tổ chức giáo dục hoặc đơn vị tư vấn. Không chỉ dựa vào đường link do người lạ gửi.
- Kiểm tra chương trình: Đối chiếu điều kiện tham gia, thời hạn, quy trình tuyển chọn và thông tin học bổng với nguồn độc lập. Một chương trình nghiêm túc cần có mô tả rõ ràng, không chỉ tập trung vào lời quảng cáo hấp dẫn.
- Kiểm tra tài chính: Xem kỹ tên người nhận tiền, số tài khoản, ngân hàng, nội dung thanh toán và phương thức nộp phí. Những yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hoặc tài khoản không liên quan là dấu hiệu cần thận trọng.
Ba việc không nên làm
- Không chuyển tiền khi thông tin chương trình và bên tổ chức chưa được xác minh.
- Không cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm, tài khoản, mật khẩu hoặc mã OTP cho người chưa được kiểm chứng.
- Không truy cập đường link, tải ứng dụng hay cài phần mềm theo hướng dẫn của tài khoản không rõ nguồn gốc.
Cách xác minh một lời mời học bổng
Khi nhận được thông báo học bổng, phụ huynh và học sinh nên chủ động tìm kiếm chương trình bằng cách nhập tên đầy đủ của trường hoặc tổ chức vào công cụ tìm kiếm, sau đó truy cập từ kênh chính thức thay vì nhấn vào liên kết có sẵn trong tin nhắn.
Có thể gọi trực tiếp đến phòng công tác sinh viên, bộ phận tuyển sinh hoặc cơ quan đại diện của tổ chức để hỏi lại. Nếu là chương trình được giới thiệu thông qua nhà trường, hãy trao đổi với giáo viên, phòng đào tạo hoặc ban giám hiệu bằng kênh liên lạc quen thuộc.
Người nhận cũng nên kiểm tra địa chỉ email, tên miền website, lỗi chính tả, số điện thoại liên hệ và cách thức thanh toán. Những chi tiết này không đủ để kết luận một chương trình là giả, nhưng có thể giúp phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường trước khi giao dịch.
Gia đình và nhà trường cần cùng tham gia phòng ngừa
Học sinh, sinh viên thường là nhóm dễ bị tác động bởi lời hứa về cơ hội du học, học bổng hoặc tuyển thẳng. Vì vậy, gia đình không nên để các em tự xử lý những đề nghị có liên quan đến tiền bạc và giấy tờ quan trọng.
Phụ huynh cần cùng con đọc kỹ nội dung thư mời, kiểm tra đơn vị tổ chức và liên hệ lại qua kênh chính thức. Không nên vội chuyển tiền chỉ vì người gửi tự xưng là tư vấn viên hoặc sử dụng hình ảnh, logo của một trường đại học.
Các cơ sở giáo dục cũng cần công khai thông tin về chương trình hợp tác, học bổng và trao đổi quốc tế trên kênh chính thức. Đồng thời, nhà trường nên hướng dẫn học sinh, sinh viên cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận biết website giả mạo và xử lý khi nhận được yêu cầu bất thường.
Cần làm gì nếu đã lỡ chuyển tiền hoặc gửi thông tin?
Nếu phát hiện dấu hiệu nghi vấn, người dân cần dừng ngay việc trao đổi và không tiếp tục chuyển thêm tiền với hy vọng lấy lại khoản đã mất. Hãy lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, đường link, hình ảnh, email và chứng từ giao dịch.
Những dữ liệu này có thể giúp cơ quan chức năng xác minh vụ việc. Người bị hại cần thông báo sớm cho ngân hàng liên quan và trình báo cơ quan Công an để được hướng dẫn xử lý theo quy định.
Quan trọng nhất, đừng để tâm lý tiếc tiền hoặc sợ mất cơ hội khiến bản thân tiếp tục làm theo yêu cầu của đối tượng. Một chương trình học bổng đáng tin cậy phải cho phép ứng viên có thời gian tìm hiểu, xác minh và trao đổi rõ ràng trước khi đưa ra quyết định.
5 dấu hiệu điện thoại có thể đang bị nghe lén
Máy lạnh SANYO trở lại Việt Nam: Panasonic đứng sau
Klook mở Kreator Shops, đưa gợi ý du lịch thành nguồn thu
Innovative Choice Awards 2026 mở bình chọn 10 hạng mục
Cách kiểm tra ứng dụng ẩn và dấu hiệu bất thường trên smartphone
TPBank có thể phong tỏa tiền chuyển từ nước ngoài khi nào?
Huawei sắp hầu tòa tại New York sau hơn 8 năm bị truy tố
