Dũng Virgo
Trong ký ức của nhiều người dùng công nghệ, BlackBerry gắn liền với những mẫu điện thoại có bàn phím vật lý, dịch vụ nhắn tin BBM và hình ảnh doanh nhân luôn giữ vẻ lịch lãm. Tuy nhiên, thương hiệu này đã rút khỏi thị trường điện thoại từ nhiều năm trước, sau khi không thể theo kịp iPhone cùng làn sóng smartphone màn hình cảm ứng.
Điều đáng chú ý là BlackBerry không biến mất hoàn toàn. Công ty đã chuyển trọng tâm sang phần mềm, đặc biệt là QNX – nền tảng đang vận hành ở tầng hệ thống quan trọng trên hơn 275 triệu phương tiện giao thông toàn cầu. Từ một cái tên từng thất thế trong lĩnh vực thiết bị cá nhân, BlackBerry nay trở thành một mắt xích phía sau ngành ô tô thông minh.
Từ biểu tượng smartphone đến nhà cung cấp phần mềm
Bước ngoặt lớn của BlackBerry bắt đầu sau năm 2007, thời điểm Apple giới thiệu iPhone đầu tiên. Màn hình cảm ứng, kho ứng dụng và cách tương tác mới nhanh chóng thay đổi kỳ vọng của người dùng. Những ưu thế từng giúp BlackBerry nổi bật, như bàn phím QWERTY hay BBM, dần trở nên kém hấp dẫn trước tốc độ đổi mới của iOS và Android.
Công ty tiếp tục chịu thêm cú sốc sau sự cố gián đoạn mạng diện rộng năm 2011. Sự kiện này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhóm khách hàng doanh nghiệp – vốn là lực lượng người dùng trung thành nhất của BlackBerry.
Đến cuối năm 2013, John Chen tiếp quản vị trí điều hành. Dưới thời ông, BlackBerry từng bước rời khỏi cuộc đua phần cứng. Năm 2016, công ty tuyên bố chấm dứt việc tự thiết kế và sản xuất điện thoại, đồng thời cấp quyền sử dụng thương hiệu cho các đối tác như TCL. Nguồn lực còn lại được chuyển sang phần mềm, dịch vụ bảo mật và mã hóa.
Đây là quyết định khó khăn nếu nhìn từ vị thế cũ của BlackBerry, nhưng lại mở ra hướng đi thực tế hơn. Thay vì tiếp tục cạnh tranh trực diện với Apple, Samsung hay các nhà sản xuất Android, công ty tập trung vào những hệ thống chuyên dụng mà yêu cầu về độ ổn định và an toàn quan trọng hơn thiết kế sản phẩm tiêu dùng.
Khoản đầu tư QNX trở thành tài sản chiến lược
Năm 2010, BlackBerry chi 200 triệu USD để mua lại QNX. Khi đó, thương vụ này dễ bị xem là một bước đi ngoài lề trong lúc công ty vẫn đang cố bảo vệ vị trí trên thị trường điện thoại. Nhưng sau khi mảng di động suy yếu, QNX dần trở thành nền tảng quan trọng nhất trong chiến lược mới.
QNX cung cấp hệ điều hành và phần mềm nền tảng cho nhiều hệ thống điện tử trên xe hơi. Công nghệ này không nhất thiết xuất hiện dưới dạng giao diện mà người lái nhìn thấy mỗi ngày. Thay vào đó, nó hoạt động ở lớp bên dưới, hỗ trợ các chức năng cần phản hồi ổn định và chính xác.
Theo số liệu được công bố trong tài liệu tham khảo, hơn 275 triệu phương tiện trên thế giới đang sử dụng phần mềm tầng thấp do QNX cung cấp. Con số này cho thấy quy mô hiện diện của BlackBerry trong ngành ô tô lớn hơn nhiều so với mức độ nhận diện của thương hiệu trong thị trường tiêu dùng.
Trong quý I của năm tài chính 2027, kết thúc vào ngày 31/5/2026, QNX đạt doanh thu 72,3 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận EBITDA điều chỉnh đạt 27%. Sau kết quả này, BlackBerry nâng dự báo doanh thu cả năm lên khoảng 594-621 triệu USD.
Vì sao QNX có chỗ đứng trong ô tô hiện đại?
Ô tô ngày nay không chỉ có một hệ điều hành duy nhất. Kiến trúc phần mềm thường được chia thành nhiều lớp, phục vụ các mục tiêu khác nhau.
- Lớp trải nghiệm: phụ trách màn hình giải trí, bản đồ, ứng dụng và các tính năng tương tác với người dùng.
- Lớp điều khiển thời gian thực: xử lý các hệ thống liên quan đến vận hành, phản hồi và an toàn của phương tiện.
Ở lớp trải nghiệm, Android đang mở rộng nhanh nhờ hệ sinh thái mở và khả năng cập nhật linh hoạt. Tài liệu tham khảo dự báo Android có thể đạt 19% thị phần trong lĩnh vực hệ điều hành ô tô vào năm 2026.
Trong khi đó, lớp điều khiển phía dưới đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe hơn. Những hệ thống liên quan đến phanh, đánh lái hoặc các chức năng an toàn không thể chỉ ưu tiên sự phong phú của ứng dụng. Chúng cần phản hồi đúng thời điểm, hoạt động ổn định và hạn chế tối đa nguy cơ một thành phần lỗi kéo theo toàn bộ hệ thống.
QNX sử dụng kiến trúc vi nhân, trong đó các thành phần quan trọng được tách biệt thay vì vận hành trong một khối lớn. Nền tảng này đạt tiêu chuẩn an toàn chức năng ô tô ASIL-D, cấp độ cao nhất trong hệ thống tiêu chuẩn được đề cập. Đây là một lợi thế kỹ thuật giúp QNX giữ vị trí riêng giữa bối cảnh nhiều nền tảng phần mềm cùng tham gia vào xe thông minh.
QNX hiện được cho là chiếm khoảng 35-38% thị phần hệ điều hành ô tô. Các đối tác được nêu gồm BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen, Toyota, Geely và Bosch. Danh sách này phản ánh cách BlackBerry xây dựng lại vị thế: không còn bán thiết bị trực tiếp cho người dùng, mà cung cấp công nghệ nền cho các nhà sản xuất lớn.
QNX tìm cách dung hòa an toàn và trải nghiệm
Một thách thức của xe hiện đại là phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu tưởng như đối lập. Người dùng muốn giao diện trực quan, ứng dụng phong phú và khả năng cập nhật giống smartphone. Các nhà sản xuất lại cần một nền tảng ổn định cho những chức năng có liên quan đến an toàn.
Giải pháp QNX Cabin được thiết kế để Android có thể hoạt động trên lớp ảo hóa của QNX. Cách tiếp cận này cho phép hệ thống giải trí tận dụng môi trường Android, trong khi các chức năng quan trọng bên dưới vẫn được tách biệt. Việc phân lớp giúp giảm nguy cơ xung đột giữa phần mềm phục vụ giải trí và phần mềm điều khiển.
Đây cũng là lý do QNX có thể tiếp tục tồn tại ngay cả khi ngành công nghiệp ô tô ngày càng dùng nhiều công nghệ quen thuộc từ thế giới smartphone. BlackBerry không nhất thiết phải cạnh tranh với Android trên mọi mặt. Công ty tập trung vào phần nền, nơi yêu cầu kỹ thuật và quy trình chứng nhận tạo ra rào cản gia nhập cao hơn.
Từ xe hơi đến robot và tự động hóa
BlackBerry không muốn giới hạn QNX trong lĩnh vực ô tô. Công ty đang hướng nền tảng này đến các thiết bị vật lý khác, trong đó có robot công nghiệp, tự động hóa và thiết bị y tế.
Robot, đặc biệt là robot có khả năng tương tác với môi trường, cần xử lý tín hiệu theo thời gian thực. Một độ trễ nhỏ trong việc nhận dữ liệu hoặc phản hồi lệnh có thể ảnh hưởng đến độ chính xác và mức độ an toàn. Vì vậy, kinh nghiệm của QNX trong các hệ thống yêu cầu phản hồi ổn định có thể được chuyển sang những thị trường mới.
Hiện mảng phi ô tô, bao gồm tự động hóa công nghiệp, đóng góp khoảng 20% doanh thu của QNX và được xem là bộ phận tăng trưởng nhanh nhất. Ngày 20/4/2026, QNX công bố hợp tác giữa QNX 8.0, nền tảng điện toán AI biên IGX Thor và ngăn xếp an toàn Halos của Nvidia. Mục tiêu của hướng đi này là mở rộng sự hiện diện của QNX trong robot công nghiệp và thiết bị y tế.
AI biên có ý nghĩa đặc biệt trong các hệ thống vật lý. Thay vì gửi toàn bộ dữ liệu lên máy chủ từ xa, thiết bị có thể xử lý một phần thông tin ngay tại chỗ. Cách làm này giúp giảm độ trễ và phù hợp với những tình huống cần phản ứng nhanh. Tuy nhiên, AI trong môi trường thực tế cũng phải đi kèm lớp kiểm soát an toàn, lĩnh vực mà QNX có nhiều kinh nghiệm.
BlackBerry đã hồi sinh đến mức nào?
Thị giá cổ phiếu BlackBerry được ghi nhận tăng gấp đôi kể từ đầu năm 2026. Dù vậy, không nên hiểu đây là sự trở lại của BlackBerry theo mô hình cũ. Công ty chưa quay lại sản xuất điện thoại và cũng không lấy thị trường tiêu dùng làm trung tâm.
Doanh thu dự kiến dưới 600 triệu USD vẫn khá khiêm tốn nếu so với các tập đoàn phần mềm lớn. Mức tăng cổ phiếu cũng diễn ra trên nền giá khoảng 3-5 USD, thấp hơn rất nhiều so với đỉnh lịch sử 147,55 USD vào năm 2008. Vì thế, cụm từ “hồi sinh” ở đây phù hợp hơn với sự chuyển đổi mô hình kinh doanh, thay vì một cuộc tái chiếm thị trường smartphone.
Sự thay đổi chiến lược tiếp tục được thúc đẩy vào tháng 12/2023, khi CEO John Giamatteo quyết định hủy kế hoạch tách riêng bộ phận IoT để niêm yết. Hai mảng an ninh mạng và IoT được hợp nhất nhằm vận hành song song, qua đó tạo điều kiện để QNX phát huy năng lực thương mại và tạo dòng tiền.
Trong bức tranh ngành xe thông minh, phần mềm ngày càng có vai trò lớn hơn phần cứng đơn thuần. Bạn đọc có thể xem thêm góc nhìn về giá trị thương hiệu trong thị trường phương tiện điện qua bài xe điện giữ giá nhờ thương hiệu, không chỉ nhờ chất lượng xe.
Kết luận
BlackBerry đã đánh mất vị trí trong cuộc cách mạng smartphone, nhưng công ty không để thất bại đó khép lại toàn bộ câu chuyện. Việc mua QNX từ năm 2010, dù từng bị xem là khoản đầu tư lệch hướng, nay trở thành nền móng cho chiến lược mới.
Với sự hiện diện trên hơn 275 triệu phương tiện, thị phần đáng kể trong hệ điều hành ô tô và tham vọng mở rộng sang robot, QNX đang giúp BlackBerry đứng ở một vị trí khác trong chuỗi giá trị công nghệ. Đây không phải màn trở lại ồn ào với những mẫu điện thoại mới, mà là sự tái sinh âm thầm ở lớp phần mềm vận hành các cỗ máy thông minh.
Thủy Hử: Những bữa ăn gây sốc của hảo hán Lương Sơn
Vì sao chim hiện đại mất răng dù tổ tiên từng có?
MIT cho 200 AI xây nền văn minh ảo không cần trò chuyện
John Ternus: Tân CEO Apple và bài học về thành công lặng lẽ
Gà nhà có nguồn gốc ở đâu? Phát hiện sửa lại kết luận của Darwin
Huawei nova 16s Series ra mắt: Camera 200MP, pin 7.000mAh
Nhảy từ vách đá xuống nước: Phim ảnh khác xa thực tế
