Dũng Virgo
Thị trường xe điện Trung Quốc từng chứng kiến sự trỗi dậy nhanh chóng của nhiều thương hiệu mới. Trong số đó, WM Motor, HiPhi, Jiyue và NETA từng được xem là những cái tên giàu tiềm năng, sở hữu định giá cao, doanh số đáng chú ý và sự hậu thuẫn từ các tập đoàn lớn.
Tuy nhiên, đến tháng 3/2026, cả bốn thương hiệu đều đã dừng hoạt động hoặc bước vào quá trình phá sản, tái cơ cấu. Hàng trăm nghìn chủ xe rơi vào tình thế đặc biệt: phương tiện vẫn có thể vận hành, nhưng doanh nghiệp đứng sau không còn đủ khả năng bảo đảm các dịch vụ vốn được xem là hiển nhiên khi mua xe.
Câu chuyện này không chỉ phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt của ngành xe điện Trung Quốc. Nó còn đặt ra câu hỏi quan trọng với người mua ở mọi thị trường: một chiếc xe hiện đại sẽ ra sao nếu nhà sản xuất biến mất trước khi thời hạn bảo hành kết thúc?
Những thương hiệu từng được đặt nhiều kỳ vọng
WM Motor từng được xếp cùng nhóm với NIO, Xpeng và Li Auto, những startup nổi bật trong giai đoạn đầu của làn sóng xe điện Trung Quốc. Định giá cao nhất của hãng đạt 47 tỷ nhân dân tệ. Từ năm 2019 đến 2022, WM Motor bán được tổng cộng khoảng 113.000 xe, qua đó được giới đầu tư đánh giá là một trong những ứng viên có khả năng tiến vào phân khúc phổ thông.
HiPhi lại chọn chiến lược khác. Thương hiệu này hướng đến xe điện hạng sang với thiết kế và trang bị cao cấp. Mẫu HiPhi X từng có giá bán từ 570.000 đến 800.000 nhân dân tệ, mức giá cho thấy tham vọng cạnh tranh ở nhóm sản phẩm cao cấp do các hãng nội địa phát triển.
NETA tập trung vào phân khúc dễ tiếp cận hơn. Năm 2022, hãng giao khoảng 150.000 xe và từng dẫn đầu doanh số trong nhóm startup xe điện. Với mức giá phổ thông cùng tốc độ mở rộng nhanh, NETA từng là lựa chọn đáng chú ý đối với nhiều khách hàng.
Jiyue có nền tảng khác biệt khi là liên doanh giữa hai tập đoàn lớn. Hãng được hỗ trợ bởi công nghệ bản đồ và hệ thống hỗ trợ lái từ một công ty tìm kiếm hàng đầu, đồng thời sử dụng nền tảng sản xuất của một tập đoàn ô tô lâu năm. Trên lý thuyết, đây là lợi thế mà không phải startup nào cũng có.
Từ tăng trưởng nóng đến khủng hoảng tài chính
Vấn đề của bốn thương hiệu không xuất hiện cùng một thời điểm, nhưng kết quả cuối cùng khá giống nhau. WM Motor nộp đơn phá sản tái cơ cấu vào tháng 10/2023 với khoản nợ khoảng 26 tỷ nhân dân tệ. Trong khi đó, nhà đầu tư mới tiếp nhận công ty chỉ có vốn đăng ký 1 tỷ nhân dân tệ.
HiPhi dừng sản xuất từ tháng 2/2024. Đến tháng 8 cùng năm, công ty mẹ của thương hiệu này nộp đơn phá sản. Sổ sách ghi nhận tổng tài sản khoảng 5,983 tỷ nhân dân tệ, nhưng nợ phải trả lên tới 15,781 tỷ nhân dân tệ, cho thấy khoảng cách rất lớn giữa tài sản và nghĩa vụ tài chính.
Jiyue sụp đổ nhanh chóng vào những ngày cuối năm 2024. Đội ngũ nhân sự bị giải tán tại chỗ, trong khi lãnh đạo cao nhất phải đối mặt với sự phản ứng gay gắt của nhân viên tại trụ sở.
NETA nộp đơn phá sản tái cơ cấu vào tháng 6/2025. Đến ngày 12/3/2026, hai lãnh đạo cao nhất của hãng bị tòa án đưa vào danh sách người không thi hành án. Điểm đáng chú ý là cả bốn trường hợp đều xảy ra trong khoảng thời gian ngắn hơn thời hạn bảo hành mà các hãng từng cam kết với khách hàng.
Chủ xe gặp khó ngay cả khi xe vẫn chạy được
Thiệt hại đối với người mua không chỉ nằm ở giá trị bán lại. Khi một nhà sản xuất gặp vấn đề, toàn bộ hệ sinh thái phía sau chiếc xe có thể suy yếu theo: bảo hiểm, trung tâm dịch vụ, phụ tùng, phần mềm và các dịch vụ kết nối.
Một chủ xe WM Motor W6 đời 2021 cho biết chưa đầy hai năm sau khi mua, hãng đã rơi vào khủng hoảng. Các công ty bảo hiểm không còn nhận bảo hiểm vật chất cho mẫu xe này. Gia đình chỉ có thể duy trì loại bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, còn gói bảo hiểm vật chất gần như không thể mua được.
Năm lần bảo dưỡng miễn phí đi kèm chiếc xe cũng không còn ý nghĩa thực tế. Để phục vụ nhu cầu di chuyển đường dài, chủ xe này phải mua thêm một phương tiện khác, dù chiếc W6 chưa chắc đã hỏng về mặt cơ khí.
Chủ xe NETA cũng gặp tình trạng tương tự. Một số công ty bảo hiểm từ chối cấp bảo hiểm thương mại sau khi hãng gặp vấn đề tài chính. Những đơn vị vẫn nhận bảo hiểm đã tăng phí từ khoảng 3.500 nhân dân tệ lên 5.000-6.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 13-22 triệu đồng.
Phụ tùng khan hiếm, sửa chữa kéo dài
Với Jiyue, phần hậu mãi sau đó được Lynk & Co tiếp nhận nên một số hoạt động bảo dưỡng vẫn có thể thực hiện. Dù vậy, quá trình sửa chữa gặp trở ngại vì phụ tùng phải đặt từ nơi khác.
Một khách hàng mua Jiyue 07 chỉ một tháng trước khi hãng ngừng hoạt động. Sau một vụ va chạm phía sau vào đầu năm 2025, chiếc xe phải nằm tại xưởng khoảng ba tháng vì thiếu linh kiện thay thế. Trường hợp này cho thấy việc có đơn vị tiếp nhận hậu mãi không đồng nghĩa với khả năng sửa chữa nhanh chóng.
Chủ xe HiPhi đối mặt với bài toán khó hơn. Số lượng trung tâm hậu mãi trên toàn Trung Quốc còn lại rất ít. Nhiều người phải tự tìm phụ tùng trên các nền tảng mua bán đồ cũ hoặc trong cộng đồng chủ xe, sau đó tự học cách kiểm tra và sửa chữa.
Trên một nền tảng video ngắn đã hình thành tám nhóm chủ xe HiPhi trên toàn quốc với hơn 3.000 thành viên. Những cộng đồng này trở thành nơi trao đổi linh kiện, kinh nghiệm và giải pháp xử lý các lỗi phát sinh. Một người từng sở hữu HiPhi thậm chí cho biết việc sửa xe sau va chạm khó đến mức khiến họ luôn lo lắng khi cầm lái.
Tình trạng tại thị trường khu vực cũng không dễ dàng hơn. Khoảng 25.000 khách hàng của một trong bốn thương hiệu tại Thái Lan được cho là đang đối mặt với các vấn đề tương tự, từ mất giá xe đến thiếu phụ tùng. Thị trường xe điện Trung Quốc tại Thái Lan vì vậy trở thành ví dụ rõ ràng về rủi ro hậu mãi khi thương hiệu mất khả năng duy trì hoạt động.
Phần mềm có thể biến mất trước phần cứng
Xe điện hiện đại phụ thuộc nhiều vào máy chủ của nhà sản xuất. Ứng dụng điều khiển từ xa, dữ liệu bản đồ, cập nhật phần mềm, dịch vụ kết nối và một phần chức năng trên màn hình đều có thể cần đến hạ tầng trực tuyến.
Chiếc WM Motor W6 của một chủ xe hiện không còn sử dụng được ứng dụng điều khiển trên điện thoại. Màn hình giải trí trong xe vẫn còn đó, nhưng công dụng bị giới hạn đáng kể khi những dịch vụ phía máy chủ không còn hoạt động.
Tháng 9/2025, NETA chấm dứt dịch vụ kết nối trên xe. Chủ xe phải tự mua gói dữ liệu với giá khoảng 5,9 nhân dân tệ mỗi tháng nếu muốn duy trì một số chức năng điều khiển từ xa. Tuy nhiên, gói này chỉ đáp ứng nhu cầu cơ bản, không thể thay thế toàn bộ hệ thống dịch vụ ban đầu.
Jiyue cũng cho thấy rủi ro của các tính năng hỗ trợ lái phụ thuộc vào phần mềm. Một chủ xe từng mua gói hỗ trợ lái nâng cao với giá 4.999 nhân dân tệ, tương đương khoảng 18,5 triệu đồng. Sau khi hãng ngừng hoạt động, người này hạn chế sử dụng tính năng vì xe xuất hiện hiện tượng phanh bất ngờ và bản đồ không còn được cập nhật.
Bài học trước khi mua xe điện
Sự sụp đổ của WM Motor, HiPhi, Jiyue và NETA không có nghĩa người dùng nên loại bỏ mọi thương hiệu mới. Các hãng trẻ vẫn có thể mang đến công nghệ, thiết kế và mức giá cạnh tranh. Tuy nhiên, người mua cần đánh giá cả năng lực duy trì hoạt động của doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào doanh số hoặc danh sách tính năng.
- Kiểm tra pháp nhân đứng sau thương hiệu: Một mẫu xe có thể được quảng bá bởi thương hiệu nổi tiếng, nhưng người mua nên biết đơn vị nào chịu trách nhiệm về bảo hành và dịch vụ sau bán hàng.
- Đánh giá mạng lưới dịch vụ: Số lượng trung tâm chính hãng, khả năng cung cấp phụ tùng và thời gian sửa chữa quan trọng không kém thông số pin hay công suất động cơ.
- Tìm hiểu khả năng vận hành khi mất kết nối: Người mua nên biết những chức năng nào vẫn hoạt động nếu ứng dụng, máy chủ hoặc gói dữ liệu của hãng bị ngắt.
- Hỏi trước về bảo hiểm: Một mẫu xe có thể có giá hấp dẫn nhưng trở nên đắt đỏ nếu phí bảo hiểm tăng mạnh hoặc không còn đơn vị nhận bảo hiểm vật chất.
- Thận trọng với các tính năng trả phí: Những gói hỗ trợ lái, bản đồ và dịch vụ trực tuyến cần được xem xét về thời hạn sử dụng cũng như khả năng duy trì khi nhà sản xuất gặp khủng hoảng.
Điều người mua mất đi trong các trường hợp trên không chỉ là một trung tâm bảo hành. Đó còn là sự bảo đảm rằng chiếc xe sẽ tiếp tục được cập nhật, sửa chữa, bảo hiểm và hỗ trợ trong suốt vòng đời sử dụng.
Doanh số cao trong một năm hay sự hậu thuẫn của các tập đoàn lớn không thể bảo đảm tuyệt đối cho tương lai của thương hiệu. Với xe điện, pháp nhân đứng sau sản phẩm quan trọng không kém bộ pin, động cơ và các tính năng công nghệ được quảng bá khi bán xe.
Trung Quốc triệu hồi 4,3 triệu ô tô điện vì tay nắm cửa
Honda SH Mode 2026: Giá từ 60,79 triệu, thêm nhiều nâng cấp
5 hướng đi nổi bật của xe máy điện Việt Nam
Xe điện Trung Quốc tại Thái Lan mất giá, thiếu phụ tùng ra sao?
Vì sao xe Skoda ở Nga 10 năm chưa gỉ, xe Trung Quốc gỉ sớm?
VinFast Grand Premia sắp ra mắt: Bản nâng cấp của Evo?
Honda CBF 150-SF tái xuất: Huyền thoại RR150 có còn sức hút?
