Dũng Virgo
Một tách trà hoặc cà phê nóng thường được xem là cách khởi đầu ngày mới quen thuộc. Tuy nhiên, nếu đồ uống được dùng ngay khi còn bỏng rát, thói quen này có thể tạo thêm áp lực cho lớp niêm mạc thực quản. Nghiên cứu quy mô lớn do các chuyên gia thuộc Đại học Oxford thực hiện cho thấy nhiệt độ đồ uống có liên quan rõ rệt đến nguy cơ ung thư thực quản.
Kết quả đáng chú ý nhất là nhóm thường uống đồ rất nóng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn khoảng ba lần so với những người dùng đồ uống ở mức ấm. Dù phát hiện này không đồng nghĩa mọi người uống trà hay cà phê nóng đều sẽ mắc ung thư, nó vẫn là lời nhắc dễ áp dụng về việc chờ đồ uống nguội bớt trước khi thưởng thức.
Nghiên cứu theo dõi gần một triệu người
Công trình được công bố trên International Journal of Cancer, dựa trên dữ liệu của gần 980.000 người trưởng thành ở Anh. Thông tin được tổng hợp từ hai nhóm dữ liệu lớn là Million Women Study và UK Biobank, với thời gian theo dõi trung bình lần lượt khoảng 14,2 năm và 11,1 năm.
Trong thời gian nghiên cứu, các nhà khoa học ghi nhận 2.348 trường hợp ung thư thực quản. Phân tích tập trung nhiều vào ung thư biểu mô tế bào vảy, một dạng bệnh chiếm phần lớn số ca ung thư thực quản trên toàn cầu.
Những người tham gia được phân loại dựa trên cảm nhận của họ về nhiệt độ đồ uống thường dùng. Nhóm uống ở mức nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản gần gấp đôi, trong khi nhóm lựa chọn đồ uống rất nóng có nguy cơ cao hơn ba lần so với nhóm uống ấm.
Nhiệt độ và số lượng đều là yếu tố đáng lưu ý
Nghiên cứu cho thấy mối liên hệ với nguy cơ bệnh không chỉ nằm ở việc đồ uống nóng đến mức nào, mà còn liên quan đến lượng tiêu thụ mỗi ngày. Sau khi đã tính đến yếu tố nhiệt độ, những người uống từ sáu cốc đồ uống nóng trở lên mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy cao hơn 71% so với nhóm uống dưới sáu cốc.
Điều này cho thấy một người có thể vô tình lặp lại tác động kích ứng nhiều lần trong ngày nếu thường xuyên dùng trà, cà phê hoặc các loại đồ uống nóng khác. Một cốc đồ uống nóng chưa chắc tạo ra rủi ro lớn, nhưng thói quen uống nhiều cốc và dùng ngay khi còn rất nóng có thể làm mức phơi nhiễm tăng lên.
Việc thêm sữa vào trà hoặc cà phê cũng không được ghi nhận là làm mất đi mối liên hệ này. Yếu tố quan trọng vẫn là nhiệt độ của thức uống khi đi vào cơ thể. Nói cách khác, một ly trà sữa hoặc cà phê sữa vẫn cần được để nguội nếu còn quá nóng.
Vì sao đồ uống quá nóng có thể gây tổn thương thực quản?
Thực quản là ống đưa thức ăn và chất lỏng từ miệng xuống dạ dày. Lớp tế bào lót bên trong cơ quan này phải tiếp xúc trực tiếp với mọi thứ chúng ta nuốt vào, bao gồm cả những chất lỏng có nhiệt độ cao.
Theo cách lý giải sinh học được các chuyên gia đưa ra, chất lỏng quá nóng có thể gây tổn thương lặp đi lặp lại lên lớp niêm mạc thực quản. Cơ thể sau đó kích hoạt phản ứng viêm để sửa chữa vùng bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng kích ứng và tổn thương diễn ra thường xuyên, quá trình tái tạo tế bào có thể tạo điều kiện cho những biến đổi bất thường.
Cơ chế này giúp giải thích vì sao nhiệt độ được xem là yếu tố quan trọng, thay vì chỉ tập trung vào loại đồ uống. Trà hay cà phê không nhất thiết là nguyên nhân trực tiếp; vấn đề nằm ở việc chúng được uống khi còn quá nóng.
Mốc 65 độ C được nhắc đến như thế nào?
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới từng xếp đồ uống rất nóng, thường được hiểu là trên 65 độ C, vào nhóm có khả năng gây ung thư cho con người. Phân loại này phản ánh mối liên hệ giữa việc tiêu thụ chất lỏng ở nhiệt độ cao và ung thư thực quản, không có nghĩa mọi đồ uống vượt qua mốc này đều chắc chắn gây bệnh.
Trong thực tế, người dùng hiếm khi đo nhiệt độ trà hoặc cà phê bằng nhiệt kế. Cảm giác nóng rát khi chạm môi, phải thổi liên tục hoặc không thể uống một ngụm bình thường là những dấu hiệu cho thấy đồ uống có thể vẫn quá nóng. Để nguội vài phút thường là lựa chọn đơn giản hơn việc cố uống ngay sau khi rót.
Không nên bỏ qua các yếu tố nguy cơ khác
Ung thư thực quản không chỉ liên quan đến nhiệt độ đồ uống. Hút thuốc lá vẫn được xem là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng, bên cạnh việc sử dụng rượu bia quá mức và tiếp xúc với ô nhiễm không khí trong nhà.
Vì vậy, việc giảm nhiệt độ trà hoặc cà phê nên được xem là một phần trong lối sống phòng ngừa tổng thể, không phải biện pháp thay thế cho việc bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia hay thăm khám khi có triệu chứng bất thường.
Ung thư thực quản không phải là bệnh phổ biến nhất trong cộng đồng. Dữ liệu được trích dẫn từ Anh cho thấy căn bệnh này chiếm khoảng 2% tổng số ca ung thư và nguy cơ mắc trong suốt cuộc đời của một cá nhân vào khoảng 1%. Tại Mỹ, bệnh chiếm khoảng 1,1% số ca ung thư mới. Những con số này giúp người đọc có góc nhìn cân bằng: không cần hoảng sợ, nhưng cũng không nên xem nhẹ thói quen uống đồ quá nóng.
Nghiên cứu chưa khẳng định quan hệ nhân quả tuyệt đối
Một điểm cần lưu ý là nhiệt độ đồ uống trong nghiên cứu được xác định dựa trên cảm nhận và khai báo của người tham gia. Mức độ nhạy cảm với nhiệt ở khoang miệng mỗi người không giống nhau, nên cách phân loại nóng hay rất nóng có thể chưa hoàn toàn chính xác.
Ngoài ra, đây là nghiên cứu quan sát. Kết quả cho thấy mối liên hệ giữa thói quen uống đồ nóng và nguy cơ ung thư thực quản, nhưng chưa thể khẳng định nhiệt độ đồ uống là nguyên nhân duy nhất dẫn đến bệnh. Các yếu tố như hút thuốc, rượu bia, chế độ ăn và môi trường sống cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Do đó, con số nguy cơ cao gấp hai hoặc gấp ba lần cần được hiểu là mức so sánh tương đối giữa các nhóm trong nghiên cứu, không phải xác suất một cá nhân chắc chắn mắc bệnh. Nguy cơ tuyệt đối của mỗi người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố sức khỏe và lối sống khác.
Cách uống trà, cà phê an toàn hơn
Thay đổi thói quen không đòi hỏi nhiều thời gian. Người dùng có thể áp dụng một số cách đơn giản sau:
- Chờ vài phút sau khi pha hoặc rót trước khi uống, đặc biệt khi đồ uống vẫn còn bốc hơi mạnh.
- Nhấp thử một lượng nhỏ để kiểm tra nhiệt độ thay vì uống ngay một ngụm lớn.
- Thêm một ít nước nguội nếu thức uống quá nóng và không có thời gian chờ lâu.
- Tránh duy trì thói quen uống từ sáu cốc đồ nóng trở lên mỗi ngày nếu không cần thiết.
- Không hút thuốc, hạn chế rượu bia và chú ý các triệu chứng kéo dài như khó nuốt, đau khi nuốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Các triệu chứng bất thường ở đường tiêu hóa không nên được tự chẩn đoán. Nếu khó nuốt hoặc đau khi nuốt kéo dài, người bệnh nên đi khám để được đánh giá phù hợp.
Chờ đồ uống nguội bớt là thay đổi nhỏ nhưng hữu ích
Nghiên cứu ước tính việc hạ nhiệt độ đồ uống có thể góp phần ngăn ngừa tới 14% số ca ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản mới mỗi năm. Đây là ước tính ở cấp độ dân số, không phải cam kết về hiệu quả bảo vệ đối với từng cá nhân.
Dù còn những giới hạn về phương pháp, thông điệp thực tế của nghiên cứu khá rõ ràng: không cần loại bỏ hoàn toàn trà hay cà phê, chỉ cần tránh uống khi chúng còn quá nóng. Kiên nhẫn chờ thêm vài phút có thể giúp giảm kích ứng cho thực quản và tạo nên một thói quen tiêu dùng an toàn hơn.
Vì sao smartphone màn hình gập là chiến trường mới?
Vì sao con người vừa hợp tác vừa có khả năng bạo lực?
AI có đẩy xã hội vào một trật tự “tân phong kiến”?
Băng siêu ion hcp: Trạng thái nước trong lòng sao băng
Ăn sốt cà chua 3 tháng có thể thay đổi hoạt động não?
Đồng Nai đưa phòng học công nghệ mới đến hơn 1.000 học sinh
Ba thảm họa cổ đại vẫn khiến giới nghiên cứu bối rối
