Dũng Virgo
Lùi xe trên cao tốc là hành vi tiềm ẩn rủi ro lớn vì các phương tiện thường di chuyển với tốc độ cao, khoảng cách an toàn bị rút ngắn và tài xế phía sau khó dự đoán tình huống. Hệ thống camera giám sát trên tuyến cao tốc cũng như tại các trạm thu phí có thể ghi nhận hành vi này để phục vụ việc xử lý.
Tuy nhiên, theo thông tin được Bộ Công an nêu, không phải mọi trường hợp lùi xe trên cao tốc đều mặc nhiên bị phạt nguội. Pháp luật vẫn có những trường hợp loại trừ trách nhiệm xử phạt vi phạm hành chính, trong đó nguyên nhân, hoàn cảnh xảy ra sự việc và khả năng kiểm soát của người lái là các yếu tố quan trọng.
Tình huống được Bộ Công an giải đáp
Vấn đề được đặt ra từ trường hợp một tài xế di chuyển đến trạm thu phí trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng nhưng phương tiện bất ngờ gặp sự cố. Nhân viên tại trạm thu phí hướng dẫn tài xế lùi xe, sau đó chuyển sang làn ETC để xử lý tình huống.
Người điều khiển phương tiện muốn biết hành vi lùi xe trong hoàn cảnh này có bị hệ thống camera ghi nhận và phạt nguội hay không, đồng thời đặt câu hỏi về các trường hợp lùi xe trên cao tốc bị xử lý và mức phạt tương ứng.
Theo Bộ Công an, camera trên cao tốc và tại trạm thu phí là căn cứ quan trọng giúp cơ quan chức năng phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm. Dù vậy, hình ảnh từ camera chỉ phản ánh một phần diễn biến. Khi đánh giá vụ việc, cơ quan có thẩm quyền vẫn cần xem xét nguyên nhân, hoàn cảnh cụ thể và các tài liệu liên quan.
Sáu trường hợp không bị xử phạt hành chính
Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính, với các nội dung được sửa đổi, bổ sung trong năm 2020 và năm 2025, quy định những trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính. Các trường hợp này gồm:
- Người điều khiển thực hiện hành vi trong tình thế cấp thiết.
- Hành vi được thực hiện do phòng vệ chính đáng.
- Hành vi xảy ra do một sự kiện bất ngờ.
- Hành vi xảy ra do sự kiện bất khả kháng.
- Người thực hiện không có năng lực trách nhiệm hành chính.
- Người thực hiện chưa đủ tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính.
Như vậy, một hành vi có dấu hiệu vi phạm giao thông chưa đồng nghĩa với việc người lái chắc chắn bị xử phạt trong mọi hoàn cảnh. Nếu chứng minh được hành vi thuộc một trong các trường hợp nêu trên, người điều khiển có thể được loại trừ việc xử phạt vi phạm hành chính.
Xe gặp sự cố có thể được xem xét thế nào?
Trong tình huống tại trạm thu phí, điểm cần phân biệt là tài xế không tự ý lùi xe để quay đầu hoặc đi ngược hướng vì lý do cá nhân. Theo nội dung được nêu, phương tiện gặp sự cố và việc lùi xe được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên trạm thu phí.
Luật sư Nguyễn Thị Thúy, Đoàn luật sư TP. Hà Nội, cho rằng tình huống này có thể được xem xét dưới góc độ sự kiện bất ngờ hoặc sự kiện bất khả kháng. Sự kiện bất ngờ được hiểu là người thực hiện không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả nguy hại do hành vi của mình gây ra. Trong khi đó, sự kiện bất khả kháng là sự việc xảy ra khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục dù đã áp dụng các biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép.
Xe bất ngờ hỏng hóc có thể là yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát của tài xế. Việc người lái lùi xe để chuyển sang làn khác cũng có thêm tình tiết là được nhân viên trạm thu phí hướng dẫn. Tuy nhiên, đây mới là cơ sở để xem xét chứ không phải sự miễn trừ tự động.
Camera ghi nhận không đồng nghĩa lập tức bị phạt
Nhiều tài xế có thể lo ngại rằng chỉ cần camera ghi lại cảnh phương tiện lùi trên cao tốc thì thông báo phạt nguội chắc chắn sẽ được gửi đến chủ xe. Cách hiểu này chưa phản ánh đầy đủ quy trình xử lý.
Hình ảnh camera có thể giúp phát hiện hành vi và xác định phương tiện, nhưng cơ quan chức năng vẫn phải đối chiếu diễn biến thực tế trước khi kết luận. Các yếu tố như xe có gặp sự cố hay không, tài xế có chủ động tạo ra nguy hiểm hay không, hành động lùi xe kéo dài bao lâu và có được nhân viên trạm thu phí hướng dẫn hay không đều có thể liên quan đến việc đánh giá.
Vì vậy, người lái trong tình huống đặc biệt cần chủ động lưu giữ các thông tin có thể chứng minh hoàn cảnh xảy ra sự việc. Những dữ liệu này có thể gồm hình ảnh hoặc video tại thời điểm xe gặp sự cố, thông tin liên lạc với đơn vị vận hành tuyến đường, nội dung hướng dẫn của nhân viên trạm thu phí và các giấy tờ thể hiện việc phương tiện cần được kiểm tra, xử lý.
Tài xế cần làm gì khi buộc phải lùi xe?
Trong trường hợp xe gặp vấn đề trên cao tốc, ưu tiên đầu tiên vẫn là bảo đảm an toàn cho người và phương tiện. Tài xế không nên tự ý lùi xe, quay đầu hoặc chuyển hướng nếu chưa có phương án rõ ràng, bởi các thao tác này có thể tạo ra nguy cơ va chạm với xe đang chạy phía sau.
- Bật tín hiệu cảnh báo và tìm cách đưa xe vào vị trí an toàn nếu điều kiện thực tế cho phép.
- Liên hệ đơn vị quản lý tuyến đường hoặc nhân viên trạm thu phí để được hướng dẫn.
- Chỉ thực hiện thao tác lùi hoặc chuyển làn khi có chỉ dẫn phù hợp và bảo đảm không gây nguy hiểm cho phương tiện khác.
- Ghi nhận thời điểm, vị trí, nguyên nhân sự cố và diễn biến xử lý.
- Lưu lại các bằng chứng liên quan để giải trình nếu camera ghi nhận hành vi bất thường.
Việc có hướng dẫn từ nhân viên trạm thu phí là tình tiết đáng chú ý, nhưng tài xế vẫn cần tuân thủ chỉ dẫn an toàn và không mở rộng thao tác vượt quá mức cần thiết. Nếu có thể chờ lực lượng hỗ trợ hoặc sử dụng phương án đưa xe ra khỏi khu vực nguy hiểm mà không phải lùi, đó thường là lựa chọn an toàn hơn.
Mức xử phạt và điểm giấy phép lái xe
Nội dung giải đáp của Bộ Công an cũng đề cập đến việc xử phạt và trừ điểm giấy phép lái xe đối với người điều khiển ô tô lùi xe trên đường cao tốc. Tuy nhiên, mức xử lý cụ thể còn phụ thuộc vào hành vi được xác định, tình tiết vụ việc và quy định áp dụng tại thời điểm xử lý.
Do đó, không nên suy luận rằng mọi hình ảnh phương tiện lùi trên cao tốc đều dẫn đến cùng một mức phạt. Ngược lại, cũng không nên cho rằng lý do “xe gặp sự cố” đương nhiên giúp tài xế không bị xử lý. Người vi phạm cần có căn cứ chứng minh sự cố là thực tế, hành động lùi xe là cần thiết và đã được thực hiện trong hoàn cảnh không thể lựa chọn giải pháp an toàn hơn.
Điểm cốt lõi là hành vi lùi xe phải được đặt trong toàn bộ bối cảnh xảy ra sự việc, thay vì chỉ xem xét một đoạn hình ảnh đơn lẻ từ camera.
Không nên xem ngoại lệ là lý do để lùi xe tùy ý
Các trường hợp được loại trừ trách nhiệm hành chính nhằm xử lý những tình huống đặc biệt, không phải tạo ra “ngoại lệ” để tài xế tùy ý lùi xe trên cao tốc. Nếu người lái bỏ lỡ lối ra, đi nhầm làn hoặc muốn quay lại điểm đã đi qua, những lý do này không đồng nghĩa với tình thế cấp thiết hay sự kiện bất khả kháng.
Trong điều kiện bình thường, tài xế nên tiếp tục di chuyển đến lối ra hoặc khu vực được phép chuyển hướng, đồng thời sử dụng ứng dụng dẫn đường và biển báo để điều chỉnh hành trình. Chỉ khi phát sinh sự cố thực tế hoặc nguy cơ đặc biệt, người lái mới cần phối hợp với đơn vị vận hành để tìm phương án xử lý phù hợp.
Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi lùi xe trên cao tốc có bị phạt nguội hay không phụ thuộc vào nguyên nhân và chứng cứ của từng vụ việc. Hành vi có thể không bị xử phạt nếu thuộc tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ, bất khả kháng hoặc các trường hợp liên quan đến năng lực, độ tuổi chịu trách nhiệm hành chính. Dù vậy, việc camera ghi nhận phương tiện vẫn có thể dẫn đến yêu cầu xác minh, vì vậy tài xế cần chủ động giải trình đầy đủ thay vì mặc định được miễn xử phạt.
YADEA mở rộng đầu tư xe điện, đặt mục tiêu nội địa hóa 90%
Ô tô Trung Quốc trước bước ngoặt: Công nghệ phải nhường chỗ cho an toàn
Vespa Sprint Tech 180cc: Mạnh hơn, an toàn hơn
Tesla Cybercab bắt đầu chở khách, mở màn cuộc đua robotaxi
Xe Trung Quốc cắt giảm chi phí và những rủi ro người mua gánh chịu
Xe Trung Quốc tại Nga bị cảnh báo về chi phí sử dụng 5 năm
Vì sao chủ xe điện Trung Quốc rơi vào cảnh “ba không”?
