Dũng Virgo
Giá chip nhớ từ lâu là vấn đề nằm sâu trong chuỗi cung ứng, thường chỉ được các nhà sản xuất và đơn vị mua linh kiện quan tâm. Tuy nhiên, diễn biến năm 2026 đã khiến RAM và bộ nhớ lưu trữ trở thành một phần trực tiếp trong câu chuyện giá bán smartphone.
Ngày 7/8/2026, chip nhớ DDR4 dung lượng 8 gigabit được ghi nhận ở mức 42,45 USD, cao nhất kể từ khi dữ liệu về loại linh kiện này bắt đầu được theo dõi vào tháng 6/2016. Khi chi phí đầu vào tăng quá nhanh, các hãng điện thoại không còn nhiều khả năng hấp thụ toàn bộ khoản chênh lệch. Người mua vì thế phải đối mặt với giá bán cao hơn, ít phiên bản dung lượng hơn và chu kỳ thay máy dài hơn.
Bộ nhớ trở thành linh kiện đắt nhất trong smartphone
Trong nhiều năm, màn hình thường là bộ phận có chi phí cao nhất trên một mẫu smartphone phổ thông. Với điện thoại cao cấp, vị trí này thường thuộc về chip xử lý hoặc cụm camera. Trật tự đó đã thay đổi khi giá DRAM và NAND tăng mạnh.
Carl Pei, đồng sáng lập Nothing, cho biết chi phí bộ nhớ hiện có thể cao hơn cả bộ xử lý và màn hình, thậm chí chiếm trên 50% tổng hóa đơn phần cứng của một chiếc điện thoại. Ông lấy Phone (4a) làm ví dụ: chi phí bộ nhớ đã tăng gấp đôi từ thời điểm Nothing bắt đầu phát triển sản phẩm đến khi máy ra mắt, sau đó tiếp tục tăng gấp đôi.
Ước tính của Omdia cũng cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Trong quý I/2026, bộ nhớ chiếm gần 60% tổng chi phí linh kiện của các mẫu điện thoại có giá dưới 400 USD. Cùng kỳ, giá trung bình của DRAM và NAND tăng hơn 80% so với quý trước.
Đối với bộ nhớ di động, áp lực còn rõ rệt hơn. Giá LPDDR5X do Samsung cung cấp tăng khoảng 78-83% trong quý II. Đây là loại RAM được sử dụng trên nhiều smartphone hiện đại, có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đa nhiệm, tốc độ phản hồi và mức giá của thiết bị.
AI làm thay đổi ưu tiên của các nhà sản xuất chip
Đợt tăng giá lần này không hoàn toàn giống những chu kỳ khan hiếm RAM trước đây. Thị trường bộ nhớ vốn thường biến động theo tồn kho: giá tăng khi nhu cầu vượt nguồn cung, rồi hạ nhiệt khi các nhà máy mở rộng sản xuất hoặc lượng hàng dư quay trở lại.
Điểm khác biệt nằm ở việc năng lực sản xuất đang được ưu tiên cho các loại chip nhớ băng thông cao phục vụ trung tâm dữ liệu và hệ thống trí tuệ nhân tạo. Những sản phẩm này mang lại biên lợi nhuận hấp dẫn hơn so với bộ nhớ dành cho điện thoại, máy tính cá nhân hay thiết bị điện tử tiêu dùng. Vì vậy, một phần công suất từng dành cho thị trường phổ thông đã được chuyển hướng.
Micron đã rút khỏi mảng bộ nhớ tiêu dùng để tập trung nguồn lực cho nhu cầu liên quan đến AI. Trong khi đó, SK hynix dự báo nhu cầu khách hàng vẫn vượt năng lực cung ứng của hãng kể cả sau năm 2030. Nhận định này cho thấy tình trạng thiếu hàng có thể không kết thúc trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh nguồn cung bị giới hạn, bộ nhớ được phân bổ theo hạn mức. Có ngân sách lớn hơn không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn mua được số lượng linh kiện mong muốn.
Hệ quả là các hãng smartphone tầm trung khó tích trữ linh kiện để bình ổn giá. Họ phải chấp nhận mua theo lượng được phân bổ, giảm số lượng sản phẩm hoặc điều chỉnh cấu hình. Những doanh nghiệp có quy mô nhỏ thường chịu sức ép lớn hơn vì không đủ sức cạnh tranh với khách hàng trung tâm dữ liệu.
Diễn biến này cũng cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt giữa làn sóng đầu tư AI và các sản phẩm công nghệ mà người dùng mua hằng ngày. Dù không trực tiếp sử dụng máy chủ AI, người mua smartphone vẫn có thể phải trả thêm tiền vì cùng một năng lực sản xuất đang được dành cho thị trường khác.
Ở một hướng khác, các nhà sản xuất điện thoại cũng đang tự phát triển chip để kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng. Chẳng hạn, Xiaomi chuẩn bị chip Xring O3 3nm cho smartphone màn hình gập, nhưng chip xử lý riêng không thể giải quyết hoàn toàn bài toán thiếu RAM và bộ nhớ lưu trữ.
Dự báo giá smartphone bị điều chỉnh nhanh chóng
Sự thay đổi trong các dự báo thị trường phản ánh tốc độ tăng chi phí linh kiện. Tháng 12/2025, Counterpoint dự báo giá bán trung bình smartphone toàn cầu năm 2026 tăng 6,9%. Cũng vào thời điểm đó, IDC chỉ ước tính giá trung bình tăng từ 457 USD lên 465 USD.
Sáu tháng sau, Omdia đưa ra một bức tranh khác. Theo tổ chức này, giá bán trung bình toàn cầu có thể tăng từ 467 USD lên 565 USD trong năm 2026, tương đương 21%. Đây là mức tăng kỷ lục nếu xét cả tỷ lệ lẫn số tiền tuyệt đối.
| Tổ chức | Dự báo trước đó | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Counterpoint | Tăng 6,9% | Ước tính vào cuối năm 2025 |
| IDC | Từ 457 lên 465 USD | Mức tăng khiêm tốn hơn |
| Omdia | Từ 467 lên 565 USD | Tăng 21% trong năm 2026 |
Các con số này không nhất thiết mâu thuẫn, bởi chúng được đưa ra ở những thời điểm khác nhau. Khoảng cách lớn giữa dự báo 6,9% và 21% cho thấy thị trường đã thay đổi nhanh hơn khả năng dự đoán của các tổ chức nghiên cứu.
Người dùng trả nhiều hơn nhưng chưa chắc được nâng cấp
Giá bán tăng không đồng nghĩa mọi phân khúc đều được bổ sung cấu hình tương xứng. Omdia ghi nhận dung lượng trung bình của smartphone trong quý I/2026 đạt 8,3 GB RAM và 279 GB bộ nhớ lưu trữ, lần lượt tăng 5,5% và 10,1% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, phần lớn mức tăng này đến từ nhóm điện thoại cao cấp. Các hãng vẫn muốn duy trì lợi thế cạnh tranh ở phân khúc đắt tiền nên tiếp tục trang bị thêm bộ nhớ cho những mẫu máy đầu bảng. Ở nhóm phổ thông và tầm trung, tình hình ngược lại: nhiều sản phẩm giữ nguyên dung lượng của thế hệ trước, thậm chí loại bỏ phiên bản dung lượng cao.
Đây là vấn đề đáng chú ý vì RAM và bộ nhớ lưu trữ trên smartphone thường được hàn cố định từ nhà máy. Người dùng không thể dễ dàng nâng cấp sau khi mua như với máy tính để bàn. Nếu chọn phiên bản ít dung lượng để tiết kiệm, họ có thể phải chấp nhận hạn chế trong suốt vòng đời thiết bị.
Ví dụ, một mẫu máy tầm trung vốn có các phiên bản 128 GB và 256 GB có thể chỉ còn bản 128 GB. Trong khi đó, giá bán của bản này vẫn tăng do chi phí linh kiện. Người mua vừa trả thêm tiền cho cấu hình tương đương, vừa mất đi lựa chọn nâng cấp mà các thế hệ trước từng cung cấp.
Phân khúc smartphone giá rẻ chịu sức ép lớn
Omdia dự báo sản lượng smartphone dưới 400 USD sẽ giảm hơn 22% trong năm 2026. Trái lại, nhóm thiết bị có giá cao hơn ngưỡng này vẫn được dự báo tăng 5,7%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ phía nguồn cung, không phải do người tiêu dùng đột nhiên không còn nhu cầu với điện thoại giá rẻ.
Biên lợi nhuận của các mẫu máy giá thấp vốn đã mỏng. Sau khi chi phí RAM và NAND tăng mạnh, nhiều sản phẩm không còn đủ lợi nhuận để duy trì. Các hãng từng cắt giảm ở màn hình, cảm biến camera hoặc hệ thống kết nối, nhưng những bộ phận này đã bị tối ưu quá nhiều nên gần như không còn dư địa giảm tiếp.
Hai lựa chọn phổ biến đang hình thành. Người cần mua máy mới có thể phải chuyển lên phân khúc cao hơn, trong khi nhóm nhạy cảm về giá sẽ tiếp tục sử dụng thiết bị cũ lâu hơn. Điều này cũng lý giải vì sao sản lượng smartphone toàn cầu bắt đầu suy yếu: IDC ghi nhận quý I/2026 giảm 2,9% so với cùng kỳ, chấm dứt chuỗi 10 quý tăng liên tiếp từ giữa năm 2023. Sang quý II, Counterpoint ghi nhận mức giảm 7%.
Giá smartphone tại Việt Nam cũng chịu tác động
Tại Việt Nam, nhiều mẫu điện thoại của Xiaomi, OPPO, vivo và Samsung bắt đầu được điều chỉnh giá từ cuối tháng 3/2026. Các hệ thống bán lẻ cho biết chi phí bộ nhớ tăng mạnh là một trong những nguyên nhân chính.
Giới bán lẻ dự báo mặt bằng giá cao có thể duy trì đến hết năm, trong khi mức giảm nếu có chỉ khoảng 200.000-300.000 đồng. Điều này khiến các chương trình khuyến mãi không đủ bù cho phần tăng giá của linh kiện, đặc biệt ở nhóm máy phổ thông.
Để duy trì sức hấp dẫn, các hãng có thể sử dụng thiết kế hoặc màn hình từng xuất hiện trên dòng cao cấp đời trước cho sản phẩm tầm trung. Một số mẫu cũng được bổ sung khả năng kháng nước, độ bền tốt hơn hoặc vật liệu hoàn thiện mới để tạo điểm nhấn thay cho việc tăng mạnh cấu hình.
Trong bối cảnh đó, người mua nên đánh giá smartphone dựa trên chi phí sử dụng trong nhiều năm thay vì chỉ nhìn vào giá niêm yết. Một thiết bị có bộ nhớ lớn hơn, hỗ trợ phần mềm lâu hơn và pin bền hơn có thể phù hợp hơn dù giá ban đầu cao hơn.
Người dùng cũng nên ưu tiên chọn đúng dung lượng ngay từ đầu, bởi bộ nhớ trong không thể nâng cấp về sau. Nếu thường xuyên chụp ảnh, quay video, chơi game hoặc dùng nhiều ứng dụng, phiên bản dung lượng thấp có thể nhanh chóng trở thành điểm hạn chế.
Vấn đề nguồn cung chip cũng đang khiến các doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến khả năng tự chủ và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Những kế hoạch đầu tư mới, chẳng hạn Apple lập trung tâm đào tạo nhân lực chuỗi cung ứng tại Việt Nam, cho thấy chuỗi sản xuất công nghệ sẽ tiếp tục được tái tổ chức, dù tác động đến giá bán cần thêm thời gian mới thể hiện rõ.
Khi nào giá chip nhớ có thể hạ nhiệt?
Thời điểm giá RAM và bộ nhớ giảm trở lại không nằm hoàn toàn trong tay các hãng điện thoại. Yếu tố quyết định là lịch vận hành của những nhà máy chip nhớ mới và cách các nhà sản xuất phân bổ công suất giữa AI, trung tâm dữ liệu với thiết bị tiêu dùng.
Theo dự báo của Jefferies Equity, phải đến năm 2028 các nhà máy mới bắt đầu tạo ra tác động đủ lớn để kéo giá đi xuống. Trước thời điểm đó, thị trường smartphone nhiều khả năng vẫn phải thích nghi với mặt bằng chi phí cao.
Với người tiêu dùng, điều thực tế nhất là cân nhắc kỹ nhu cầu lưu trữ, ưu tiên sản phẩm có vòng đời hỗ trợ dài và tránh nâng cấp chỉ vì một thay đổi nhỏ về thiết kế. Khi giá chip nhớ trở thành phần đáng kể trong hóa đơn phần cứng, lựa chọn smartphone không còn chỉ là so sánh camera hay hiệu năng, mà còn là bài toán về dung lượng và chi phí sử dụng lâu dài.
Galaxy S27 Pro lộ thiết kế giống Ultra nhưng camera bị cắt giảm
iPhone 18 Pro Max có thể đổi thiết kế lấy thời lượng pin
REDMI Note 17 4G: Pin 7.700mAh, màn hình 120Hz
Điện thoại đắt hơn: Hãng bù giá cho người dùng ra sao?
Galaxy S26 FE: Bản S-series thực dụng, mạnh ở điều cần thiết
REDMI Note 17 Pro Max 5G: pin 10.000mAh, giá từ 15,99 triệu
Galaxy S26 FE: Thiết kế cao cấp, AI đầy đủ, giá từ 18,99 triệu
