Dũng Virgo
Văn hóa Việt đang hiện diện ngày càng rõ trong những sản phẩm và dịch vụ quen thuộc, từ một tách cà phê, bộ đồ ăn bằng gốm, đôi giày lấy cảm hứng từ thổ cẩm cho đến các chương trình nghệ thuật dành cho du khách quốc tế. Đây là hướng đi giúp di sản bước ra khỏi không gian trưng bày truyền thống để tiếp tục sống trong nhịp sinh hoạt hiện đại.
Tinh thần đó được thể hiện qua hạng mục Thương hiệu Việt lan tỏa bản sắc của năm, thuộc Nation Builders Awards – Mạch bình chọn Tự hào Việt Nam của Better Choice Awards 2026. Hạng mục quy tụ 29 ứng viên đến từ nhiều ngành, với điểm chung là nỗ lực chuyển hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm hoặc trải nghiệm có khả năng phục vụ công chúng thực tế.
Khi văn hóa trở thành một phần của sản phẩm
Bản sắc dân tộc không chỉ nằm trong thư tịch, di tích hay bảo tàng. Khi được đưa vào một món ăn, không gian du lịch, thiết kế thời trang hoặc tiết mục sân khấu, văn hóa có cơ hội tiếp cận với nhiều nhóm công chúng hơn, đặc biệt là thế hệ trẻ và du khách quốc tế.
Tuy nhiên, việc sử dụng họa tiết hoặc biểu tượng truyền thống trong quảng cáo chưa đủ để tạo nên một giá trị văn hóa bền vững. Điều quan trọng nằm ở chiều sâu của chất liệu được lựa chọn, cách doanh nghiệp nghiên cứu và chuyển hóa chúng thành sản phẩm, cũng như khả năng duy trì trong hoạt động kinh doanh lâu dài.
Vì vậy, hạng mục năm nay áp dụng bước sàng lọc từ đầu. Những sản phẩm hoặc trải nghiệm được xem xét cần có quy mô phục vụ thực tế và bảo đảm tính xác thực của chất liệu văn hóa. Các trường hợp chỉ mượn hình ảnh truyền thống cho một chiến dịch ngắn hạn không thuộc định hướng tôn vinh của hạng mục.
Bốn tiêu chí nhận diện dấu ấn văn hóa thực chất
Chất lượng của các đề cử được nhìn nhận trên bốn phương diện chính. Đây cũng là những yếu tố giúp phân biệt một sản phẩm có chiều sâu văn hóa với việc sử dụng hình ảnh dân tộc theo cách hời hợt:
- Chiều sâu và tính xác thực: chất liệu văn hóa cần có nền tảng rõ ràng, phản ánh đúng tinh thần hoặc đặc trưng của vùng miền, cộng đồng và di sản được sử dụng.
- Mức độ chuyển hóa: giá trị văn hóa phải được thể hiện trong sản phẩm, dịch vụ hoặc trải nghiệm cụ thể, thay vì chỉ xuất hiện ở tên gọi hay thông điệp truyền thông.
- Sức lan tỏa: sản phẩm cần tạo được sự quan tâm, tiếp cận công chúng và có khả năng đưa câu chuyện văn hóa đến nhiều nhóm người dùng.
- Đóng góp cho hình ảnh quốc gia: hoạt động của thương hiệu được xem xét ở khả năng nâng cao nhận diện về Việt Nam trong nước và trên thị trường quốc tế.
Cách tiếp cận này đặt trải nghiệm thực tế của người dùng vào vị trí quan trọng. Một thương hiệu chỉ có thể tạo ảnh hưởng dài hạn khi câu chuyện văn hóa đi cùng chất lượng sản phẩm và giá trị sử dụng cụ thể.
Nhiều cách đưa bản sắc Việt vào đời sống
Du lịch gắn với không gian bản địa
Sun Group là một ví dụ trong lĩnh vực du lịch và giải trí. Tại Sa Pa, quần thể Sun World Fansipan Legend khai thác không gian văn hóa Tây Bắc thông qua kiến trúc, lễ hội và các hoạt động bản địa. Cách làm này tạo thêm lớp nội dung cho hành trình du lịch, giúp du khách không chỉ tham quan cảnh quan mà còn tìm hiểu về đời sống văn hóa của khu vực.
Tại Phú Quốc, doanh nghiệp phát triển show nghệ thuật Rối Việt trên biển cùng những công trình mang dấu ấn di sản. Các hoạt động này hướng đến việc giới thiệu câu chuyện và thẩm mỹ Việt trong những điểm đến có khả năng tiếp cận đông đảo du khách, trong đó có khách quốc tế. Sun Group cũng được nhắc đến với đóng góp cho nền tảng dữ liệu du lịch quốc gia Visit Vietnam.
Nghệ thuật truyền thống trong ngôn ngữ sân khấu mới
Ở lĩnh vực biểu diễn, Lune Production chọn xiếc tre và âm nhạc dân tộc làm nền tảng để xây dựng các tác phẩm sân khấu đương đại. À Ố Show, Làng Tôi và Teh Dar không trình bày văn hóa theo cách minh họa đơn thuần, mà đưa chất liệu tre, nhạc cụ dân tộc và những câu chuyện đời sống vào cấu trúc biểu diễn hiện đại.
Việc các chương trình xuất hiện tại nhiều nhà hát lớn trên thế giới cho thấy nghệ thuật truyền thống có thể tiếp cận khán giả quốc tế nếu được kể bằng ngôn ngữ sân khấu phù hợp. Đây cũng là một hướng quảng bá văn hóa không phụ thuộc hoàn toàn vào các hình thức giới thiệu mang tính hàn lâm.
Cà phê Việt từ nông sản đến trải nghiệm văn hóa
Trung Nguyên Legend xây dựng câu chuyện riêng xoay quanh cà phê Việt, không dừng ở việc bán hạt cà phê hoặc sản phẩm hòa tan. Thương hiệu quảng bá cả văn hóa thưởng thức cà phê phin, một thói quen gắn với đời sống đô thị và sinh hoạt xã hội của người Việt.
Bảo tàng Thế giới Cà phê tại Buôn Ma Thuột là không gian tiêu biểu trong hướng tiếp cận này. Bên cạnh đó, các không gian trải nghiệm tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Mỹ giúp câu chuyện về cà phê Robusta Việt Nam được giới thiệu trong bối cảnh rộng hơn, gắn với tri thức và trải nghiệm thay vì chỉ tập trung vào một mặt hàng xuất khẩu.
Thời trang trẻ hóa họa tiết vùng miền
Biti’s đưa gấm vóc, thổ cẩm và cảm hứng từ văn hóa vùng miền vào các bộ sưu tập giày. Những chất liệu vốn thường được nhìn nhận trong bối cảnh trang phục truyền thống được chuyển sang ngôn ngữ thời trang đường phố, phù hợp hơn với thói quen sử dụng của người trẻ.
Cách tiếp cận này mở ra khả năng kết nối giữa di sản và thị hiếu đương đại. Khi một biểu tượng văn hóa xuất hiện trong sản phẩm mà người dùng mang theo hàng ngày, nó có thể tạo ra cuộc trò chuyện tự nhiên hơn về nguồn gốc, ý nghĩa và sự đa dạng của văn hóa Việt.
Gốm sứ kết hợp thủ công với công nghệ
Minh Long I đại diện cho hướng phát triển trong ngành gốm sứ. Thương hiệu kết hợp tinh hoa thủ công với công nghệ nung hiện đại ở nhiệt độ cao, đồng thời sử dụng các mô-típ như hoa sen và cảnh sắc quê hương trên đồ dùng gia đình, sản phẩm trang trí.
Những sản phẩm này vừa có mặt trong bữa ăn của các gia đình Việt, vừa được lựa chọn làm quà tặng đối ngoại cấp quốc gia tại các hội nghị thượng đỉnh quốc tế. Trường hợp của Minh Long I cho thấy sản phẩm văn hóa không nhất thiết phải mang tính trưng bày; chúng có thể bắt đầu từ nhu cầu sử dụng thường ngày và vươn tới những không gian ngoại giao.
Bức tranh đề cử trải rộng trên nhiều ngành
29 ứng viên của hạng mục không tập trung vào một nhóm sản phẩm duy nhất. Danh sách có sự góp mặt của các doanh nghiệp trong du lịch, hàng không, dịch vụ, thực phẩm, đồ uống, thời trang, trang sức, gốm sứ, nội thất, thủ công mỹ nghệ, dược phẩm và mỹ phẩm thiên nhiên.
Ở nhóm du lịch, hàng không và dịch vụ, các tên tuổi được đề cập gồm Vinpearl, Vietnam Airlines, Vietravel và Saigontourist Group. Nhóm ẩm thực, trà và cà phê có Cộng Cà Phê, Phúc Long, Katinat, Masan Consumer, Vifon, Vang Đà Lạt, Vinamit và Yến sào Khánh Hòa.
Trong thời trang, may mặc và trang sức, danh sách quy tụ Canifa, PNJ, Việt Tiến, May 10 và Thái Tuấn. Nhóm gốm sứ, nội thất và thủ công mỹ nghệ có Gốm Chu Đậu, Hanoia và Nhà Xinh. Ở mảng dược phẩm và mỹ phẩm thiên nhiên là Thorakao, Cỏ Mềm, Traphaco và Sao Thái Dương.
Sự đa dạng này cho thấy bản sắc Việt không bị giới hạn trong một loại hình sản phẩm. Một món ăn tiện lợi, lọ mỹ phẩm từ thảo mộc, tà áo dài, bộ ấm chén hay chuyến bay đều có thể trở thành phương tiện truyền tải văn hóa nếu được phát triển với sự am hiểu và đầu tư phù hợp.
Không xếp hạng trước, để người dùng quyết định
Các thương hiệu trong danh sách được đặt ở vị trí bình đẳng, không chia theo thứ hạng cao thấp trong quá trình đề cử. Mỗi doanh nghiệp có quy mô, ngành nghề và cách tiếp cận di sản khác nhau. Điểm chung được xem xét là đóng góp cụ thể cho việc đưa giá trị Việt vào đời sống hiện đại.
Điểm đặc biệt của hạng mục nằm ở cơ chế bình chọn. Kết quả chung cuộc được quyết định 100% bởi người tiêu dùng, không cộng thêm điểm từ hội đồng chuyên gia. Như vậy, sự yêu thích, niềm tin và trải nghiệm thực tế của công chúng sẽ là cơ sở lựa chọn thương hiệu được vinh danh.
Cơ chế này cũng khiến chất lượng sản phẩm và mức độ gắn bó với người dùng trở nên quan trọng hơn. Một câu chuyện văn hóa dù hấp dẫn vẫn cần được chứng minh qua trải nghiệm, độ tin cậy và khả năng tạo giá trị trong thực tế. Đây là điểm tương đồng với cách người tiêu dùng đánh giá thương hiệu trong đời sống hàng ngày, như đã phân tích trong bài Điều gì khiến thương hiệu Việt được người dùng tin chọn?
Ý nghĩa với thương hiệu Việt
Hạng mục Thương hiệu Việt lan tỏa bản sắc của năm không chỉ ghi nhận một chiến dịch hay một thiết kế nổi bật. Giá trị lớn hơn nằm ở việc khuyến khích doanh nghiệp nhìn di sản như nguồn lực có thể phát triển lâu dài, thay vì chỉ là lớp trang trí cho sản phẩm.
Khi văn hóa được nghiên cứu nghiêm túc, chuyển hóa phù hợp và đưa đến công chúng bằng sản phẩm có chất lượng, doanh nghiệp có thể tạo ra mối liên kết hai chiều: vừa bảo tồn những giá trị quen thuộc, vừa giúp chúng thích nghi với nhu cầu mới. Đây là nền tảng để thương hiệu Việt xây dựng bản sắc riêng trong quá trình cạnh tranh và mở rộng ra quốc tế.
Better Choice Awards 2026 là giải thưởng cấp quốc gia nhằm tôn vinh những đổi mới sáng tạo được áp dụng vào đời sống và mang lại giá trị cho người tiêu dùng. Chương trình do Công ty cổ phần VCCorp đồng hành cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia và Cục Đổi mới sáng tạo tổ chức, trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia.
Với danh sách 29 ứng viên trải rộng trên nhiều lĩnh vực, hạng mục năm nay phản ánh một diện mạo đa dạng của thương hiệu Việt: vừa tôn trọng cội nguồn, vừa chủ động tìm cách kể lại câu chuyện dân tộc bằng ngôn ngữ của thời đại.
Hà Nội thử nghiệm xe tự hành và robot giao hàng tại Hòa Lạc
SpaceX lên kế hoạch xây tổ hợp Starship 100 tỷ USD tại Louisiana
VNeID có thể tự khóa nếu số điện thoại không chính chủ
Hồ Trọng Đức trở thành CTO Techvify, đặt trọng tâm vào AI
Cảnh giác cuộc gọi giả mạo đúng số người thân, ngân hàng
Apple lập trung tâm đào tạo nhân lực chuỗi cung ứng tại Việt Nam
Cảnh báo thủ đoạn giả mạo khuôn mặt để rút tiền ngân hàng
