Dũng Virgo
Trong nhiều năm, không ít người có hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội vẫn lúng túng khi được hỏi về nghề nghiệp. Câu trả lời quen thuộc đôi khi chỉ là “làm nội dung” hoặc “làm mấy cái vui vui trên mạng”. Sự ngập ngừng đó phản ánh một thực tế: tốc độ phát triển của nghề KOL nhanh hơn quá trình xã hội định nghĩa và xây dựng khuôn khổ cho công việc này.
KOL, viết tắt của Key Opinion Leader, đã trở thành một phần quan trọng của hệ sinh thái nội dung số. Họ có thể tạo ra thu nhập từ quảng cáo, hợp tác với thương hiệu, phát triển cộng đồng riêng và làm việc cùng các công ty quản lý. Tuy nhiên, sức ảnh hưởng lớn cũng đi kèm yêu cầu cao hơn về kiến thức, tính minh bạch và trách nhiệm với khán giả.
Khi người làm nội dung chưa biết gọi tên nghề của mình
MC Khánh Vy là một ví dụ tiêu biểu cho giai đoạn đầu của nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam. Trước khi được biết đến rộng rãi với vai trò MC và nhà sáng tạo nội dung, cô từng đăng những nội dung xuất phát từ sở thích cá nhân, trong đó có việc chơi đàn organ và video nói bảy thứ tiếng.
Ở thời điểm đó, những khái niệm như “nhà sáng tạo nội dung” hay “KOL” chưa phổ biến. Việc nhận quảng cáo trên mạng xã hội cũng chưa đủ rõ ràng để được xem như một nghề độc lập. Vì vậy, khi được hỏi đang làm gì, Khánh Vy từng không có một danh xưng thật sự phù hợp để trả lời.
Câu chuyện này không chỉ nói về trải nghiệm cá nhân. Nó cho thấy một nghề mới thường xuất hiện trước khi có tên gọi thống nhất, chương trình đào tạo, quy trình làm việc hay tiêu chuẩn nghề nghiệp. Những người đi đầu phải tự học cách xây dựng nội dung, tìm kiếm khán giả, thương lượng với thương hiệu và xử lý rủi ro trong quá trình hoạt động.
Ngày nay, công việc sáng tạo nội dung đã khác trước rất nhiều. Một video, bài đăng hoặc buổi phát trực tiếp có thể trở thành sản phẩm truyền thông, tạo doanh thu và tác động đến quyết định của người xem. Khi đó, KOL không còn đơn thuần là người đăng bài trên mạng mà đã trở thành một mắt xích trong hoạt động truyền thông của thương hiệu.
Vì sao nghề KOL cần một môi trường rõ ràng hơn?
Huy NL từ Schannel từng nhận định rằng công việc KOL mới phát triển mạnh trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, trong khi danh xưng và các quy định liên quan chưa thật sự phổ biến. Đây là khoảng trống khiến nhiều người làm nội dung khó xác định quyền lợi, nghĩa vụ cũng như giới hạn trách nhiệm của mình.
Trong một ngành nghề đã hình thành thu nhập và quan hệ hợp tác thương mại, việc thiếu chuẩn chung có thể dẫn tới nhiều vấn đề:
- KOL khó biết cần trang bị những kiến thức nào để hoạt động lâu dài.
- Thương hiệu gặp khó khăn khi đánh giá mức độ chuyên nghiệp và độ tin cậy của người hợp tác.
- Công ty quản lý có thể thiếu nguyên tắc thống nhất trong việc ký kết, đào tạo và bảo vệ người sáng tạo.
- Khán giả không dễ phân biệt giữa chia sẻ cá nhân, nội dung tài trợ và thông tin mang tính chuyên môn.
- Cơ quan quản lý phải xử lý những tình huống mới phát sinh trong môi trường số với tốc độ rất nhanh.
Hành lang hoạt động không nhằm hạn chế khả năng sáng tạo. Ngược lại, các nguyên tắc rõ ràng có thể giúp người làm nội dung hiểu được điều gì nên làm, điều gì cần kiểm chứng và cách chịu trách nhiệm khi sản phẩm truyền thông gây ảnh hưởng đến cộng đồng.
Niềm tin là tài sản quan trọng nhất của người có ảnh hưởng
Một KOL có thể mất nhiều năm để xây dựng cộng đồng nhưng chỉ cần một nội dung thiếu chính xác cũng có thể làm suy giảm niềm tin trong thời gian ngắn. Đó là lý do câu chuyện chuyên nghiệp hóa không thể chỉ xoay quanh lượt xem, số người theo dõi hay khả năng tạo nội dung viral.
Tại KOL Summit 2025, ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam, cho biết tại Việt Nam có hàng triệu tài khoản sử dụng TikTok, trong đó nhiều người tạo ra thu nhập và thực hiện nghĩa vụ thuế từ công việc trên nền tảng. Tuy nhiên, cộng đồng KOL vẫn thiếu một sân chơi chung đủ lành mạnh và có tính kết nối.
Điểm đáng chú ý là sự thiếu niềm tin không chỉ tồn tại giữa KOL và khán giả. Các nhà sáng tạo cũng có thể chưa hoàn toàn tin tưởng lẫn nhau, trong khi doanh nghiệp quản lý KOL gặp thách thức khi nhân sự có thể chuyển đổi giữa các công ty khá dễ dàng. Nếu thiếu thỏa thuận minh bạch và chuẩn mực nghề nghiệp, tranh chấp về quyền lợi, nội dung hoặc trách nhiệm có thể phát sinh.
Sức ảnh hưởng không thể thay thế cho kiến thức. Khi giới thiệu một sản phẩm, KOL cần hiểu đủ về sản phẩm đó để tránh biến nội dung quảng bá thành thông tin sai lệch hoặc gây rủi ro cho người xem.
Rủi ro càng lớn khi KOL nhận quảng bá những sản phẩm thuộc lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn. Lượt theo dõi cao không đồng nghĩa với năng lực thẩm định. Nếu người giới thiệu không kiểm tra thông tin, không hiểu giới hạn của sản phẩm hoặc truyền đạt quá mức, hậu quả có thể ảnh hưởng tới người tiêu dùng, thương hiệu và chính danh tiếng của KOL.
Từ “viral có tâm” đến trách nhiệm với cộng đồng
Viral thường là mục tiêu dễ nhìn thấy nhất của nội dung số. Một video có thể đạt lượng tiếp cận lớn chỉ sau vài giờ, nhưng sự tin tưởng của khán giả được tạo nên chậm hơn nhiều. Nó hình thành qua cách KOL lựa chọn chủ đề, phản hồi trước tranh luận, công khai hợp tác thương mại và sửa sai khi có thông tin chưa chính xác.
Vì vậy, thông điệp “Viral có tâm – Ảnh hưởng có tầm” đặt trọng tâm vào chất lượng của sức ảnh hưởng thay vì chỉ đo đếm độ phủ. Một nội dung có trách nhiệm cần cân nhắc cả nhóm khán giả dễ bị tác động, bối cảnh xã hội và khả năng thông tin bị chia sẻ ngoài phạm vi ban đầu.
Với người làm nội dung, sự chuyên nghiệp có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể:
- Kiểm tra nguồn và tính chính xác của thông tin trước khi đăng tải.
- Phân biệt rõ nội dung cá nhân với nội dung có tài trợ hoặc hợp tác thương mại.
- Chỉ giới thiệu sản phẩm phù hợp với hiểu biết và hình ảnh mà bản thân theo đuổi.
- Đọc kỹ hợp đồng, thống nhất quyền và nghĩa vụ với thương hiệu hoặc công ty quản lý.
- Chủ động cập nhật quy định liên quan đến quảng cáo, thuế và hoạt động trên nền tảng số.
- Thừa nhận và điều chỉnh sai sót thay vì tiếp tục lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng.
Diễn đàn chung giúp cộng đồng KOL kết nối
Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ I vào năm 2025 đã tạo không gian để người làm nội dung trao đổi với cơ quan quản lý, nền tảng và doanh nghiệp. Sau một năm hoạt động, Liên minh Niềm tin số đã ra mắt 34 Câu lạc bộ Niềm tin số trên toàn quốc. Các câu lạc bộ hướng tới việc kết nối mạng lưới KOL tại địa phương và lan tỏa nội dung lành mạnh trên không gian mạng.
Ý nghĩa của những hoạt động này nằm ở việc đưa các nhà sáng tạo ra khỏi trạng thái hoạt động riêng lẻ. Khi có diễn đàn chung, KOL có thể lắng nghe yêu cầu từ cơ quan quản lý, chia sẻ khó khăn trong thực tế và tiếp cận những nguyên tắc cần thiết để làm nghề bền vững hơn.
Tina Thảo Thi cho rằng sự xuất hiện của một cộng đồng và diễn đàn chung giúp người làm nội dung biết rõ hơn đâu là giới hạn, tiêu chuẩn và nguyên tắc trong công việc. Với cô, việc được ghi nhận tại hội nghị còn mang ý nghĩa khích lệ, giống như một dấu mốc cho thấy hành trình đang đi theo hướng đúng đắn.
KOL Summit 2026 tập trung vào niềm tin số
Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II, có tên KOL Summit 2026, chọn chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”. Sự kiện dự kiến diễn ra ngày 07/09/2026 tại Trung tâm Hội nghị ThiSky Hall Sala, Cổng D6, số 10 Mai Chí Thọ, phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh.
Diễn đàn do Liên minh Niềm tin số dẫn dắt, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, phối hợp tổ chức cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và VCCorp. Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 100 cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức được xét duyệt, cùng hơn 1.000 nghệ sĩ, KOL, nhà sáng tạo nội dung và chuyên gia có sức ảnh hưởng trên không gian mạng.
Nội dung chương trình gồm hội nghị chuyên đề, các phiên đối thoại, hội nghị toàn thể và chuỗi hoạt động trải nghiệm. Những chủ đề được đặt ra xoay quanh AI, khủng hoảng niềm tin và tương lai của ảnh hưởng số. Đây đều là vấn đề ngày càng quan trọng khi công nghệ giúp nội dung được tạo ra, phân phối và nhân rộng nhanh hơn.
Trong bối cảnh AI có thể hỗ trợ sản xuất hình ảnh, video và văn bản, ranh giới giữa nội dung thật, nội dung chỉnh sửa và nội dung tổng hợp cũng trở nên khó nhận biết hơn. Người có ảnh hưởng vì thế cần minh bạch hơn trong cách sử dụng công cụ, đồng thời thận trọng với thông tin chưa được xác thực.
Con đường chuyên nghiệp hóa vẫn cần nhiều nỗ lực
KOL đã trở thành một nghề tạo ra giá trị kinh tế và ảnh hưởng xã hội, nhưng quá trình được công nhận đầy đủ vẫn chưa kết thúc. Danh xưng rõ ràng chỉ là bước đầu. Để nghề này phát triển bền vững, cộng đồng cần tiếp tục xây dựng tiêu chuẩn về năng lực, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm pháp lý và quan hệ giữa KOL với thương hiệu.
Với khán giả, việc đánh giá một KOL cũng không nên chỉ dựa trên lượng người theo dõi. Độ tin cậy còn thể hiện qua cách người đó kiểm chứng thông tin, công khai hợp tác, phản hồi khi có sai sót và lựa chọn nội dung để lan tỏa.
Nếu sức ảnh hưởng được sử dụng đúng cách, KOL có thể góp phần phổ biến kiến thức, kết nối cộng đồng và thúc đẩy những hành vi tích cực trên không gian mạng. Còn nếu chỉ chạy theo độ viral mà bỏ qua trách nhiệm, chính sự phát triển nhanh của nền kinh tế sáng tạo sẽ làm khoảng cách niềm tin ngày càng lớn.
KOL Summit 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện dành cho người nổi tiếng trên mạng. Đây còn là dịp để nhìn nhận lại vai trò của người có ảnh hưởng trong xã hội số: sáng tạo nhưng phải có hiểu biết, nổi bật nhưng cần minh bạch, và tạo ra sức lan tỏa đi cùng trách nhiệm.
uBlock Origin giảm hỗ trợ chặn quảng cáo trên Facebook
KOL Summit 2026: Một năm mở rộng niềm tin số tại Việt Nam
WiFi phủ khắp nhà: Cách xóa điểm mù kết nối
YouTube đổi điều kiện kiếm tiền từ năm 2027: Nhà sáng tạo cần biết gì?
15 phút đầu khi nghi bị lừa đảo: Việc cần làm trước tiên
Gửi ảnh chụp màn hình: 4 bước cần làm trước khi chia sẻ
KOL Summit 2026: Một năm xây dựng niềm tin số tại Việt Nam
