Dũng Virgo
Tại Diễn đàn Tương lai Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số quốc gia 2026, CNCTech đưa ra đề xuất tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý để rút ngắn khoảng cách từ một sản phẩm nguyên mẫu đến hàng hóa có thể bán trên thị trường.
Thông điệp được Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn CNCTech, chia sẻ trong phiên thảo luận về con đường thương mại hóa các ý tưởng đổi mới sáng tạo. Theo ông, Việt Nam không chỉ cần tạo ra nhiều sáng kiến, mà còn phải xây dựng được cơ chế giúp những sáng kiến phù hợp đi tiếp đến sản xuất và khách hàng.
Khoảng trống lớn nằm sau giai đoạn làm nguyên mẫu
Nhiều dự án nghiên cứu và đổi mới sáng tạo có thể hình thành ý tưởng, hoàn thiện thiết kế hoặc tạo ra sản phẩm thử nghiệm. Tuy nhiên, từ một mẫu thử đến dây chuyền sản xuất ổn định là một hành trình hoàn toàn khác. Doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề như lựa chọn vật liệu, xây dựng quy trình, kiểm soát chất lượng, tính toán chi phí và tìm đầu ra.
Đây cũng là điểm mà CNCTech cho rằng cần có sự tham gia rõ nét hơn của khu vực doanh nghiệp. Các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tạo mẫu có thể mở đường cho ý tưởng. Nhưng khi sản phẩm cần được sản xuất với số lượng lớn, đáp ứng tiêu chuẩn của khách hàng và cạnh tranh về giá, kinh nghiệm thực tế của doanh nghiệp trở nên đặc biệt quan trọng.
Một ý tưởng chỉ tạo ra tác động kinh tế – xã hội khi có khả năng giải quyết bài toán cụ thể và được thương mại hóa.
Quan điểm này đặt trọng tâm vào kết quả cuối cùng thay vì chỉ đo lường số lượng đề tài, bằng sáng chế hay nguyên mẫu. Với các nhóm nghiên cứu và startup, giai đoạn sau thử nghiệm thường là lúc phát sinh nhiều rào cản nhất. Họ có thể chưa có hệ thống nhà cung cấp, chưa biết cách tối ưu chi phí, thiếu kênh bán hàng hoặc chưa nắm rõ yêu cầu của các khách hàng lớn.
CNCTech có thể hỗ trợ những mắt xích nào?
CNCTech hiện hoạt động trong ba nhóm lĩnh vực gồm sản xuất công nghiệp hỗ trợ và OEM cho các công ty nước ngoài, phát triển hạ tầng khu công nghiệp cùng logistics. Trong phần trao đổi tại diễn đàn, ông Nguyễn Trung Kiên tập trung vào năng lực dịch vụ sản xuất và những nền tảng mà doanh nghiệp đã tích lũy qua hoạt động thực tế.
Kết nối với nhà cung cấp
Để đưa một sản phẩm vào sản xuất, doanh nghiệp cần tìm được nguồn nguyên vật liệu, linh kiện và các đối tác gia công phù hợp. Một nhóm phát triển sản phẩm thường khó có khả năng đàm phán tốt ngay từ đầu, đặc biệt khi quy mô đơn hàng còn nhỏ hoặc thiết kế chưa ổn định.
Với mạng lưới nhà cung cấp sẵn có, CNCTech có thể hỗ trợ tìm kiếm đối tác, trao đổi yêu cầu kỹ thuật và cân đối chi phí đầu vào. Kinh nghiệm làm việc với các nhà cung cấp cũng giúp quá trình chuyển từ bản thiết kế sang sản phẩm thực tế bớt phụ thuộc vào thử – sai.
Hỗ trợ tìm đầu ra
Sản xuất được một sản phẩm chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đó đã thành công. Đơn vị phát triển còn phải trả lời các câu hỏi: khách hàng là ai, sản phẩm được bán qua kênh nào, mức giá nào phù hợp và cần điều chỉnh gì để đáp ứng nhu cầu thị trường?
Những doanh nghiệp đã có khách hàng hoặc kênh phân phối trong một ngành cụ thể có thể giúp các ý tưởng mới tiếp cận thị trường nhanh hơn. Theo đề xuất của CNCTech, đây là phần việc mà doanh nghiệp có thể đảm nhận tốt hơn so với một nhóm nghiên cứu chỉ mới dừng ở giai đoạn phát triển công nghệ.
Định hướng theo tiêu chuẩn quốc tế
Nếu mục tiêu của sản phẩm là trở thành linh kiện, thiết bị hoặc giải pháp cho các tập đoàn lớn, việc đáp ứng tiêu chuẩn ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định. Một thiết kế có thể hoạt động tốt trong phòng thử nghiệm nhưng vẫn cần thay đổi đáng kể để đáp ứng yêu cầu về độ bền, độ chính xác, an toàn, truy xuất nguồn gốc hoặc quy trình kiểm định.
CNCTech cho biết kinh nghiệm sản xuất cho các khách hàng quốc tế giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn những tiêu chí mà một sản phẩm cần đạt trước khi bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc đưa các yêu cầu đó vào quá trình phát triển sớm có thể hạn chế chi phí sửa đổi về sau.
Đề xuất đồng hành từ làm mẫu đến thương mại hóa
Thay vì chỉ hỗ trợ ở một công đoạn riêng lẻ, CNCTech đề xuất cùng cơ quan quản lý lựa chọn các ý tưởng phù hợp với năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Những ý tưởng được chọn có thể được đồng hành qua nhiều bước, bắt đầu từ thử nghiệm và làm mẫu, sau đó tiến tới sản xuất, kết nối chuỗi cung ứng và thương mại hóa.
Cách tiếp cận này tạo ra một lộ trình liên tục hơn cho sản phẩm. Nhóm phát triển không phải tự tìm kiếm từng đối tác ở mỗi giai đoạn, trong khi doanh nghiệp sản xuất có thể tham gia sớm để góp ý về thiết kế, vật liệu, quy trình và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế.
Đề xuất của CNCTech cũng hướng đến việc đưa cán bộ của Cục Đổi mới sáng tạo xuống doanh nghiệp để quan sát trực tiếp quá trình phát triển sản phẩm. Qua đó, cơ quan quản lý có thể hiểu rõ hơn những khó khăn nảy sinh khi một ý tưởng được chuyển thành hàng hóa, thay vì chỉ đánh giá qua hồ sơ hoặc báo cáo tiến độ.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có thể nhận được hướng dẫn sát với tình hình thực tế khi gặp vướng mắc về cơ chế, tiêu chuẩn, thủ tục hoặc các chương trình hỗ trợ. Việc hai bên cùng theo dõi một sản phẩm cụ thể cũng giúp phản hồi chính sách trở nên thực tế hơn.
Vì sao mô hình phối hợp này đáng chú ý?
Đổi mới sáng tạo thường được nhắc đến cùng nghiên cứu và công nghệ, nhưng khả năng sản xuất và thương mại hóa mới quyết định sản phẩm có tạo ra giá trị rộng rãi hay không. Một ý tưởng không thể đến tay người dùng nếu thiếu năng lực chế tạo, kiểm soát chất lượng, logistics, bán hàng và dịch vụ sau bán.
Trong mô hình được CNCTech đề xuất, mỗi bên có thể đảm nhận một thế mạnh khác nhau:
- Cơ quan quản lý: định hướng chính sách, kết nối chương trình hỗ trợ và tháo gỡ các vướng mắc thuộc phạm vi quản lý.
- Nhóm nghiên cứu hoặc startup: phát triển ý tưởng, công nghệ và giải pháp cho một bài toán cụ thể.
- Doanh nghiệp sản xuất: tư vấn thiết kế, làm mẫu, xây dựng quy trình, tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng.
- Đối tác thương mại: xác định nhu cầu khách hàng, kênh phân phối và phương án đưa sản phẩm ra thị trường.
Điểm quan trọng là sự phối hợp cần bắt đầu đủ sớm. Nếu doanh nghiệp chỉ xuất hiện sau khi sản phẩm đã hoàn thiện, nhiều chi tiết có thể không phù hợp với khả năng sản xuất hoặc tiêu chuẩn của khách hàng. Ngược lại, nếu nhà sản xuất tham gia từ giai đoạn thiết kế, nhóm phát triển có thể điều chỉnh sản phẩm theo hướng dễ chế tạo và có tính thương mại cao hơn.
Tín hiệu mới cho các sáng kiến trong nước
Tại diễn đàn, lời mời của CNCTech đã nhận được phản hồi tích cực từ đại diện Cục Đổi mới sáng tạo. Cơ quan này đề nghị cán bộ sắp xếp kế hoạch làm việc với doanh nghiệp về nội dung phối hợp.
Đây mới là bước khởi đầu, chưa phải cam kết về một sản phẩm hay dự án cụ thể. Tuy vậy, cuộc trao đổi cho thấy nhu cầu kết nối giữa chính sách và năng lực sản xuất đang được nhìn nhận trực tiếp hơn. Khi cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng tham gia vào một quy trình thực tế, những điểm nghẽn của ý tưởng Việt có thể được phát hiện sớm thay vì chỉ xuất hiện khi sản phẩm đã gần hoàn thiện.
Đối với các nhóm đang phát triển công nghệ, bài học đáng chú ý là sản phẩm cần được xây dựng với thị trường trong tầm nhìn ngay từ đầu. Một nguyên mẫu tốt là nền tảng quan trọng, nhưng để đi xa hơn, dự án còn cần kế hoạch về chi phí, tiêu chuẩn, sản lượng, khách hàng và chuỗi cung ứng.
Về phía doanh nghiệp, việc chủ động mở năng lực sản xuất cho các ý tưởng mới có thể tạo thêm cơ hội hình thành sản phẩm và chuỗi giá trị trong nước. Nếu mô hình này được triển khai hiệu quả, nhiều sáng kiến có tiềm năng sẽ có thêm con đường đi từ phòng thí nghiệm đến nhà máy, rồi tiếp cận người dùng trong nước và quốc tế.
Startup Việt tiết kiệm hơn 200 triệu nhờ gói hỗ trợ Anthropic
Nga hoàn tất nguyên mẫu máy quang khắc 130 nm đầu tiên
Sharp dẫn đầu bình chọn hệ sinh thái sống khỏe tại BCA 2026
Sun Holidays giảm 10%, tối đa 1 triệu đồng qua VietQR
Hacker làm nóng tủ lạnh tại hàng trăm siêu thị Pháp
VIS 2026: Kết nối vốn, công nghệ và thị trường cho Việt Nam
Getty Images đối mặt nguy cơ phá sản sau cú rơi 99% cổ phiếu
