Dũng Virgo
Hơn 400.000 chủ xe Neta tại Trung Quốc đang đối mặt với một vấn đề ít người nghĩ đến khi mua ô tô thông minh: chiếc xe vẫn có thể khởi động và di chuyển, nhưng nhiều tính năng quan trọng lại ngừng hoạt động vì máy chủ của hãng bị đóng.
Thông báo chấm dứt dịch vụ kết nối được đưa ra sau khi Neta bước vào thủ tục phá sản. Những tính năng bị ảnh hưởng gồm định vị, chìa khóa Bluetooth, ứng dụng điều khiển xe từ xa và một số dịch vụ kỹ thuật số vốn được quảng bá như điểm nổi bật của xe điện hiện đại.
Khi chiếc xe vẫn chạy nhưng phần “thông minh” biến mất
Theo thông tin được báo chí Trung Quốc dẫn lại, hơn 400.000 xe Neta đang lưu hành đã nhận thông báo về việc dừng dịch vụ kết nối. Đây là các chức năng vận hành thông qua máy chủ do nhà sản xuất quản lý, thay vì hoạt động hoàn toàn độc lập trên xe.
Trong thực tế, người dùng có thể vẫn mở cửa, khởi động và điều khiển xe theo cách truyền thống. Tuy nhiên, những tiện ích từng tạo nên khác biệt của một chiếc xe thông minh sẽ không còn phản hồi. Chủ xe có thể mất khả năng xem vị trí xe trên ứng dụng, dùng điện thoại như chìa khóa hoặc gửi lệnh từ xa như bật điều hòa và kiểm tra trạng thái phương tiện.
Vấn đề này từng xuất hiện trước khi thông báo chính thức được gửi đi. Trong năm 2025, chủ xe Neta tại nhiều địa phương ở Trung Quốc đã ghi nhận các đợt gián đoạn lặp lại. Hệ thống dẫn đường có lúc không thể tải dữ liệu, chìa khóa Bluetooth mất tác dụng còn ứng dụng trên điện thoại không phản hồi.
Những lần gián đoạn đó cho thấy hệ sinh thái số của xe phụ thuộc chặt vào khả năng duy trì máy chủ và đội ngũ kỹ thuật. Khi doanh nghiệp không còn đủ nguồn lực trả chi phí vận hành, các tính năng trực tuyến có thể biến mất trên diện rộng mà không cần thay đổi phần cứng của xe.
Rủi ro hậu mãi không nằm trên hợp đồng mua xe
Xe kết nối mang đến nhiều tiện ích, nhưng cũng tạo ra một lớp phụ thuộc mới. Người mua không chỉ sở hữu pin, động cơ, bộ điều khiển và thân vỏ; họ còn sử dụng một tài khoản trên hệ thống của nhà sản xuất. Tài khoản này liên kết với máy chủ, ứng dụng di động, dữ liệu bản đồ và các dịch vụ xác thực.
Trong thời gian hãng còn hoạt động, chi phí duy trì những thành phần đó được tính vào hoạt động kinh doanh. Người dùng gần như không nhìn thấy khoản tiền dành cho máy chủ, lưu trữ dữ liệu hay nhân sự kỹ thuật. Khi hãng phá sản, đây lại trở thành chi phí cần được thanh toán liên tục để xe đã bán vẫn duy trì trạng thái bình thường.
Hậu quả không chỉ dừng ở các tính năng tiện nghi. Chuỗi cung ứng phụ tùng có thể bị đứt đoạn, trung tâm dịch vụ không còn nhận được linh kiện chính hãng và thiết bị chẩn đoán bị giới hạn quyền truy cập. Với xe điện, việc sửa chữa hoặc thay thế pin cũng có thể tốn hàng chục nghìn nhân dân tệ, tương đương một phần đáng kể giá trị còn lại của phương tiện.
Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa một sản phẩm công nghệ thông thường và một chiếc ô tô. Điện thoại mất dịch vụ đám mây có thể được thay thế tương đối dễ dàng, trong khi xe hơi là tài sản giá trị lớn, có vòng đời sử dụng dài và liên quan trực tiếp đến an toàn khi vận hành.
Neta chỉ là một phần trong cuộc khủng hoảng xe điện
Trường hợp Neta không phải sự cố đơn lẻ tại thị trường Trung Quốc. Theo số liệu do một công ty tư vấn tổng hợp và được báo chí tài chính Trung Quốc dẫn lại, đến tháng 5/2026 đã có 23 hãng xe năng lượng mới tại nước này phá sản, thanh lý hoặc ngừng hoạt động hoàn toàn.
Nhóm doanh nghiệp này từng bán khoảng 850.000 xe du lịch. Danh sách bao gồm nhiều thương hiệu từng được chú ý như WM Motor, HiPhi, Aiways, Ji Yue, Enovate, Yundu, Byton và Qiantu.
Neta từng đạt khoảng 152.000 xe giao trong năm 2022, trở thành một trong những thương hiệu khởi nghiệp nổi bật nhất tại Trung Quốc. WM Motor cũng từng được xếp vào nhóm các hãng xe non trẻ có quy mô lớn. Tuy nhiên, doanh số cao trong giai đoạn mở rộng không đảm bảo doanh nghiệp có thể duy trì mạng lưới hậu mãi trong nhiều năm tiếp theo.
Áp lực tài chính của các hãng xe điện đến từ nhiều phía. Chi phí phát triển sản phẩm, xây dựng nhà máy, mở rộng bán hàng và duy trì phần mềm đều rất lớn. Khi thị trường có quá nhiều thương hiệu cùng cạnh tranh, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng phải giảm giá để giữ doanh số, trong khi biên lợi nhuận ngày càng mỏng.
Những biến động này cũng liên quan đến bài toán năng lực sản xuất và công nghiệp phụ trợ, chủ đề từng được phân tích trong bài xe nhập giá rẻ và công nghiệp phụ trợ. Với ô tô điện, một hệ sinh thái linh kiện và dịch vụ đủ mạnh có ý nghĩa không kém bản thân thương hiệu.
Tiền lệ từ vụ tái cơ cấu WM Motor
Vụ tái cơ cấu WM Motor được xem là một tiền lệ đáng chú ý về trách nhiệm duy trì dịch vụ sau khi hãng gặp khó khăn. Doanh nghiệp này từng bán khoảng 120.000 xe trước khi dừng sản xuất vào cuối năm 2022.
Trong quá trình tái cơ cấu, vấn đề được đặt ra là hãng có được phép tắt dịch vụ kết nối đối với những xe đã bán hay không. Phía tư pháp xác định doanh nghiệp không thể tùy tiện chấm dứt các dịch vụ đang phục vụ xe lưu hành.
Theo phương án được nêu, WM Motor phải giữ lại 65 nhân sự phụ trách hậu mãi, dịch vụ kết nối và một số hoạt động tài chính cơ bản. Doanh nghiệp cũng phải tiếp tục thanh toán chi phí máy chủ cùng các dịch vụ kỹ thuật số liên quan.
Khoản kinh phí duy trì được xác định khá cụ thể. Từ tháng 1/2025, nhà đầu tư phải ứng khoảng 2,58 triệu nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 9,4 tỷ đồng, để bảo đảm hoạt động của đội xe. Tổng chi phí cho dịch vụ kết nối được ghi nhận ở mức 34,24 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 125 tỷ đồng.
Phương án này còn bao gồm việc chuyển giao thông tin tài khoản của chủ xe, bổ sung các phụ tùng quan trọng cho những dòng xe đã dừng sản xuất và tiếp tục cập nhật phần mềm. Những biện pháp đó cho thấy hậu mãi không thể được duy trì bằng một lời cam kết chung chung; nó cần ngân sách, nhân sự và một đơn vị chịu trách nhiệm rõ ràng.
Chi phí duy trì xe sẽ trở thành câu hỏi lớn
Trường hợp WM Motor cho thấy chi phí để duy trì kết nối cho một đội xe lớn có thể lên tới hàng tỷ đồng mỗi tháng. Khi hãng còn hoạt động, đây chỉ là một phần trong chi phí vận hành. Nhưng sau khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, câu hỏi quan trọng là ai sẽ tiếp tục chi trả.
Đối với chủ xe, rủi ro lớn nhất là không biết chính xác những tính năng nào sẽ còn hoạt động nếu nhà sản xuất rời thị trường. Một số chức năng có thể được tích hợp trực tiếp trong xe, nhưng các dịch vụ dựa trên tài khoản và máy chủ thường cần doanh nghiệp xác thực, lưu trữ dữ liệu hoặc truyền lệnh.
Người mua xe điện vì vậy cần quan tâm nhiều hơn đến chính sách hậu mãi, thời hạn hỗ trợ phần mềm và khả năng sửa chữa ngoài hệ thống chính hãng. Các câu hỏi đáng đặt ra gồm:
- Xe có thể vận hành đầy đủ nếu ứng dụng và máy chủ của hãng ngừng hoạt động hay không?
- Chìa khóa vật lý có còn được cung cấp và sử dụng độc lập không?
- Bản đồ, hệ thống chẩn đoán và cập nhật phần mềm có phương án thay thế không?
- Phụ tùng, pin và thiết bị sửa chữa sẽ được cung cấp trong bao lâu?
- Ai chịu trách nhiệm duy trì dữ liệu và dịch vụ khi thương hiệu bị mua lại hoặc giải thể?
Thị trường còn đối mặt thêm nhiều sức ép
Danh sách doanh nghiệp gặp khó có thể chưa dừng ở con số 23. Các nguồn tin Trung Quốc cho biết khoảng 50 nhà sản xuất xe điện đang thua lỗ kéo dài và có nguy cơ phải thu hẹp hoạt động hoặc đóng cửa trong năm 2026.
Ba yếu tố được nhắc đến gồm thuế mua hàng 5% áp dụng từ tháng 1/2026 sau giai đoạn miễn giảm, sức mua nội địa được dự báo giảm thêm 5% và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất. Khi doanh số suy yếu, những khoản chi cho máy chủ, trung tâm dịch vụ và linh kiện hậu mãi có thể bị xem là gánh nặng cần cắt giảm.
Sự việc của Neta gửi đi một cảnh báo rõ ràng: với xe thông minh, giá trị sản phẩm không chỉ nằm ở thông số pin, công suất hay màn hình trung tâm. Khả năng duy trì phần mềm và dịch vụ sau bán hàng cũng là một phần của chiếc xe. Nếu không được bảo đảm trong suốt vòng đời sử dụng, những tính năng từng giúp xe trở nên hiện đại có thể biến thành điểm yếu lớn nhất khi thương hiệu gặp khủng hoảng.
Mất hoặc mờ biển số xe: Người dân cần làm gì để đúng quy định?
Green SM đưa taxi điện VF 8 đến Los Angeles, Mỹ
Cyclone RT450 gây chú ý với động cơ hai xi-lanh và bình xăng 18 lít
Honda CB750 Hornet 2027 gây chú ý với ly hợp điện tử E-Clutch
SYM đăng ký động cơ Turbo cho maxi-scooter Maxsym TL508
Suzuki tung GN 160 ABS, TVL350 và Hayabusa bản giới hạn
Mất gần 300 triệu vì vết xước 3 mm dưới gầm xe điện
