Dũng Virgo
Điện thoại gập đang tiến gần hơn đến trải nghiệm của một mẫu máy dạng thanh cao cấp, nhưng phía sau vẻ ngoài mỏng nhẹ là bài toán kỹ thuật đặc biệt phức tạp. Với thiết bị thông thường, giảm vài gram có thể đến từ việc thu gọn một linh kiện lớn. Với điện thoại gập, trọng lượng phải được cắt giảm đồng thời ở bản lề, màn hình, khung máy, pin, hệ thống tản nhiệt và hàng trăm chi tiết phụ trợ.
Khoảng cách giữa thế hệ đầu tiên và các mẫu mới cho thấy rõ độ khó của quá trình này. Galaxy Fold ra mắt năm 2019 nặng 276 gram, trong khi Galaxy Z Fold8 được nhắc đến với trọng lượng 201 gram. 75 gram đã biến mất sau tám thế hệ, nhưng phần khó nhất lại nằm ở những gram cuối cùng, khi thiết kế đã gần chạm giới hạn của vật liệu và độ bền.
Từ thiết bị dày nặng đến chiếc máy có thể dùng hằng ngày
Điện thoại gập đời đầu phải chấp nhận thân máy dày vì màn hình dẻo cần một bán kính cong đủ lớn. Nếu vùng gập quá hẹp, các lớp vật liệu bên trong có thể chịu ứng suất cao và nhanh xuống cấp. Vì vậy, Galaxy Fold thế hệ đầu có độ dày khi đóng khoảng 17,1 mm, tạo cảm giác giống một cuốn sổ nhỏ khi cầm trên tay.
Những thế hệ tiếp theo giảm trọng lượng theo từng bước. Galaxy Z Fold5 còn 253 gram, sau đó Galaxy Z Fold6 xuống 239 gram. Mỗi lần thay đổi đều gắn với việc thiết kế lại bản lề hoặc làm mỏng cụm màn hình. Đây là những cải tiến đáng kể, nhưng chưa đủ để người dùng phổ thông xem điện thoại gập như một lựa chọn thay thế tự nhiên cho máy dạng thanh.
Điểm thay đổi quan trọng là mục tiêu thiết kế không còn chỉ dựa trên thế hệ trước. Thay vì hỏi “có thể nhẹ hơn mẫu cũ bao nhiêu”, đội ngũ phát triển đặt điện thoại gập cạnh Galaxy S25 Ultra, mẫu máy dạng thanh nặng 218 gram. Mốc hướng đến là 215 gram, một cách tiếp cận thực tế hơn nếu muốn thuyết phục người dùng đang quen với smartphone truyền thống.
Kết quả được mô tả cho thấy Galaxy Z Fold7 đã đạt mục tiêu, còn Galaxy Z Fold8 tiếp tục xuống 201 gram. Khi đóng lại, máy dày 9,7 mm; phiên bản Z Fold8 Ultra được nêu ở mức 8,9 mm. Những con số này cho thấy điện thoại gập không chỉ cạnh tranh trong nội bộ phân khúc, mà còn phải so sánh trực tiếp với smartphone dạng thanh.
Mỏng khi mở chưa chắc nhẹ khi bỏ vào túi
Độ mỏng của điện thoại gập thường được công bố ở trạng thái mở phẳng, nhưng đó không phải thông số duy nhất quyết định cảm giác sử dụng. Một mẫu máy có thể đạt 5,2 mm khi mở, song khi đóng lại dày 11,3 mm và nặng tới 254 gram. Trong thực tế, người dùng thường quan tâm đến độ dày khi cất máy, trọng lượng khi cầm lâu và cảm giác khi mang theo mỗi ngày.
Sự chênh lệch 53 gram giữa hai hướng thiết kế không thể giải thích bằng một linh kiện riêng lẻ. Nó phản ánh khác biệt trong cách bố trí màn hình, lựa chọn vật liệu, thiết kế bản lề, danh sách linh kiện và quan điểm phân bổ không gian bên trong. Một sản phẩm ưu tiên thân máy cực mỏng có thể phải đánh đổi ở trọng lượng hoặc dung lượng pin.
Đây là mâu thuẫn cốt lõi của điện thoại gập. Người dùng muốn máy nhẹ, mỏng và bớt cồng kềnh, nhưng đồng thời vẫn yêu cầu pin lâu, màn hình bền, bản lề chắc chắn và camera chất lượng cao. Khảo sát YouGov năm 2024 được dẫn lại cho thấy thiết kế nặng, cồng kềnh là rào cản lớn với nhóm chưa mua máy gập. Trong khi đó, những người đang cân nhắc lại ưu tiên thời lượng pin, độ bền và chất lượng màn hình.
Bản lề và màn hình quyết định giới hạn thiết kế
Bản lề không chỉ có nhiệm vụ cho phép thiết bị đóng mở. Bộ phận này phải phân bổ lực phát sinh sau mỗi lần gập ra toàn bộ thân máy, đồng thời hoạt động trong không gian ngày càng nhỏ. Mỗi kiểu dáng cần một thiết kế bản lề riêng, bởi chỉ cần thay đổi tỷ lệ màn hình hoặc độ dày thân máy, cách truyền lực cũng thay đổi theo.
Cụm màn hình của Galaxy Z Fold8 được cho là mỏng hơn khoảng 10% so với thế hệ trước. Không gian tiết kiệm được không biến mất khỏi thiết bị mà được tái phân bổ cho những bộ phận khác như pin, hệ thống tản nhiệt và camera. Đây là lý do việc làm mỏng một khu vực không đồng nghĩa với việc toàn bộ máy sẽ nhẹ đi tương ứng.
Lớp đỡ phía dưới màn hình sử dụng cấu trúc Flex Titanium, gồm tấm titan chịu lực, cấu trúc dạng lưới và một lớp film hợp kim titan nằm sát mặt dưới tấm nền. Tấm kim loại phải chống lại lực tác động từ cả hai phía, nhưng vẫn cần đủ linh hoạt tại vùng gập. Lớp film có độ dày chỉ vài chục micromet, tương đương khoảng một phần ba đường kính sợi tóc, song phải trở lại hình dạng ban đầu sau rất nhiều chu kỳ đóng mở.
Titan có độ bền cao nhưng không phải vật liệu nhẹ theo nghĩa tuyệt đối. Vì vậy, lợi thế không nằm đơn giản ở việc thay thép hoặc vật liệu cũ bằng titan. Khâu quan trọng hơn là cách tạo hình, bố trí cấu trúc và kiểm soát sai số trong gia công.
Khi một tấm kim loại mỏng trở thành bài toán sản xuất
Một số tấm đỡ màn hình được gia công ở độ dày khoảng 0,2 mm, vùng mỏng nhất còn khoảng 0,15 mm. Ở kích thước này, kim loại rất dễ cong vênh trong quá trình sản xuất. Một biến dạng nhỏ có thể làm sai lệch khâu lắp ráp hoặc tạo ra gợn trên màn hình khi ánh sáng chiếu xiên.
Để giữ độ phẳng, quy trình được chia thành nhiều công đoạn. Trình tự thao tác, công cụ và điều kiện làm mát đều phải được tinh chỉnh. Đây là phần việc khó nhìn thấy từ bên ngoài nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến độ hoàn thiện của thiết bị. Một tấm đỡ không phẳng có thể khiến mặt màn hình xuất hiện vệt sáng hoặc cảm giác không đồng đều khi mở máy.
Những yêu cầu này cũng lý giải vì sao kinh nghiệm sản xuất có giá trị lớn trong ngành điện thoại gập. Mỗi thế hệ cung cấp thêm dữ liệu về độ bền, biến dạng vật liệu, lực tác động và cách các linh kiện tương tác với nhau. Một thương hiệu mới có thể mua được vật liệu tương tự, nhưng việc tái tạo toàn bộ quy trình tối ưu sau nhiều năm là thách thức khác hẳn.
0,001 gram và cuộc rà soát hàng trăm linh kiện
Khi bản lề và cụm màn hình đã được tối ưu, các kỹ sư phải chuyển sang những chi tiết nhỏ hơn. Một chiếc điện thoại gập chứa khoảng 270 linh kiện cùng hơn 180 loại bộ phận phụ trợ. Khoảng 15 loại bộ phận bị loại bỏ, trong khi nhiều chi tiết còn lại được thu gọn, đổi hình dạng hoặc hợp nhất thành cấu trúc liền.
Quy trình cân chỉnh được đẩy xuống mức 0,1 gram, thậm chí một số bộ phận phụ trợ được tính đến 0,001 gram. Một phần nghìn gram gần như không tạo ra khác biệt khi xét riêng lẻ, nhưng hàng trăm chi tiết cộng lại có thể tạo thành vài gram đáng kể. Trong giai đoạn cuối của quá trình giảm trọng lượng, đây có thể là nguồn tiết kiệm quan trọng.
Bo mạch chủ được thiết kế lại để bỏ đường mạch dư thừa, sắp xếp lại vị trí linh kiện và giảm diện tích chiếm chỗ. Ăng-ten MFC cũng được bố trí lại nhằm hạn chế chồng lấn với các bộ phận xung quanh. Mục tiêu không chỉ là giảm khối lượng mà còn giải phóng không gian cho những thành phần khác.
Khung máy sử dụng Advanced Armor Aluminum, mặt lưng dùng Clad Metal, còn hệ thống tản nhiệt dựa trên lớp graphite thế hệ mới. Cách tiếp cận này cho thấy mỗi vật liệu được giao một nhiệm vụ cụ thể: khung cần độ cứng, mặt lưng cần cân bằng giữa trọng lượng và dẫn nhiệt, trong khi lớp tản nhiệt phải chiếm ít không gian nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu vận hành.
Thêm pin, camera và tản nhiệt mà không tăng cân
Giảm trọng lượng không có nghĩa là cắt bỏ mọi tính năng. Với phiên bản Z Fold8 Ultra, dung lượng pin được nâng từ 4.400 mAh lên 5.000 mAh nhờ sử dụng cực dương silicon-carbon. Viên pin mới nặng thêm khoảng 6 gram, buộc các kỹ sư phải tìm lại số cân nặng này từ nhiều khu vực khác.
Kết quả được nêu là thiết bị vẫn giữ mức 215 gram, ngang với mục tiêu của thế hệ trước ở kích thước tương đương. Đây là ví dụ điển hình cho cách tối ưu tổng thể: một linh kiện nặng hơn không nhất thiết khiến toàn bộ máy nặng hơn nếu các bộ phận khác được thiết kế lại đủ hiệu quả.
Thể tích lớp graphite tản nhiệt tăng khoảng 7%. Hệ thống sạc chuyển sang kiến trúc hai đường để phân bổ dòng điện qua cụm pin, hỗ trợ công suất 45W và đạt 67% dung lượng sau 30 phút. Cụm camera cũng được nâng cấp với camera chính 200 MP và camera góc rộng 50 MP lần đầu xuất hiện trên dòng Galaxy Z Fold theo thông tin được cung cấp.
Những nâng cấp này khiến bài toán trở nên khó hơn. Điện thoại gập phải có đủ không gian cho pin và tản nhiệt, nhưng thân máy lại không được dày hoặc nặng hơn. Mỗi milimet bên trong đều là phần diện tích phải thương lượng giữa nhiều nhóm linh kiện.
Độ bền phải được kiểm tra lại sau mỗi lần làm mỏng
Thiết kế mỏng hơn không thể chỉ đánh giá qua thông số trên giấy. Dòng Galaxy Z mới trải qua hơn 100 bài kiểm tra độ tin cậy, gồm rơi, gập lặp, áp lực, độ ẩm và bụi bẩn. Khi thân máy thay đổi, kết quả của thế hệ trước không còn đủ để bảo chứng cho thiết kế mới.
Đây là điểm khiến điện thoại gập khác với nhiều smartphone thông thường. Mỗi lần giảm độ dày đều có thể thay đổi đường truyền lực, khả năng tản nhiệt và mức chịu đựng của màn hình. Vì thế, toàn bộ chu trình kiểm định phải được thực hiện lại, thay vì cộng dồn kết quả từ các thế hệ cũ.
Thị trường đang thúc đẩy cuộc đua mỏng nhẹ
Counterpoint Research dự báo lượng điện thoại gập xuất xưởng toàn cầu tăng khoảng 21% trong năm 2026, đưa tổng số thiết bị bán ra lũy kế vượt 100 triệu chiếc vào cuối năm. Dù vậy, điện thoại gập mới chiếm khoảng 2% thị trường smartphone, nghĩa là dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn.
Thiết kế thân rộng cũng đang được chú ý vì giúp màn hình ngoài tiệm cận trải nghiệm của máy dạng thanh. Khi các trợ lý AI chuyển từ trả lời hội thoại sang thực hiện tác vụ qua nhiều ứng dụng, diện tích hiển thị lớn hơn có thể trở nên hữu ích. Tuy nhiên, màn hình rộng hơn thường kéo theo thân máy lớn hơn và áp lực trọng lượng cao hơn.
Trong bối cảnh đó, mỏng và nhẹ không còn là điểm cộng mang tính trình diễn. Đây là điều kiện để điện thoại gập tiếp cận nhóm người dùng phổ thông. Hành trình từ 276 gram xuống 201 gram cho thấy những cải tiến lớn ban đầu có thể đến từ thay đổi cấu trúc, nhưng giai đoạn sau đòi hỏi sự chính xác ở từng chi tiết nhỏ.
Cuộc chiến của điện thoại gập vì vậy không chỉ nằm ở việc tạo ra màn hình có thể uốn cong. Thách thức thực sự là đưa toàn bộ cơ cấu bản lề, pin, camera, tản nhiệt và hàng trăm linh kiện vào một thân máy đủ nhẹ để người dùng không phải đánh đổi sự tiện lợi hằng ngày. Khi mỗi phần nghìn gram đều có ý nghĩa, kinh nghiệm thiết kế và sản xuất trở thành lợi thế khó sao chép nhất.
Acer có 3 mẫu laptop gaming từ RTX 3050 đến RTX 5050
Muse Charm: Khi AI rời smartphone để thành móc khóa
JBL Live 680NC: Bass mạnh, pin 80 giờ, chống ồn tốt
Boox Note Air6 C mở hộp: Thiết kế quen thuộc, chip mới
LG đưa RGB tinh khiết lên dải TV LCD cao cấp 2026
Apple thử nghiệm vòng đeo tay không màn hình, có thể ra mắt năm 2028
Qualcomm tuyên bố sẵn sàng đối đầu NVIDIA trên thị trường PC Arm
