Dũng Virgo
Trong nhiều năm, bộ xử lý luôn được xem là một trong những linh kiện đắt nhất trên smartphone. Tuy nhiên, cán cân chi phí có thể đang thay đổi khi nhu cầu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) khiến thị trường bộ nhớ chịu sức ép lớn.
Theo ước tính do Digital Chat Station chia sẻ trên Weibo, tổ hợp 12 GB RAM và 256 GB bộ nhớ trong hiện có giá khoảng 2.200 nhân dân tệ, tương đương 310 USD hoặc hơn 8 triệu đồng. Một năm trước, cùng cấu hình này được cho là chỉ có giá khoảng 500 nhân dân tệ, tương đương 70 USD.
Nếu hai con số được tính trên cùng một cơ sở, chi phí bộ nhớ đã tăng khoảng 340% trong vòng một năm. Đây mới là thông tin từ nguồn tin trong ngành, chưa phải bảng giá chính thức của Samsung, SK Hynix, Micron hay các hãng smartphone. Dù vậy, mức chênh lệch được nêu ra cho thấy bộ nhớ đang trở thành biến số quan trọng đối với kế hoạch sản phẩm của các nhà sản xuất.
Bộ nhớ 12 GB và 256 GB có thể đắt hơn chip flagship
Digital Chat Station cũng ước tính chip xử lý flagship thế hệ mới hiện có giá mua khoảng 2.000 nhân dân tệ, tương đương 280 USD. Một năm trước, mức giá này được cho là khoảng 1.500 nhân dân tệ.
Như vậy, chip cao cấp vẫn tăng giá nhưng tốc độ thấp hơn nhiều so với RAM và bộ nhớ trong. Trong kịch bản của nguồn tin, bộ đôi 12 GB RAM cùng 256 GB lưu trữ đắt hơn một SoC flagship khoảng 200 nhân dân tệ.
Đây là sự đảo chiều đáng chú ý trong cơ cấu chi phí smartphone. Trước đây, các hãng thường phải cân nhắc giá chip xử lý khi xây dựng một mẫu máy cao cấp. Nay, dung lượng bộ nhớ cũng có thể tạo ra sức ép tương đương, thậm chí lớn hơn ở một số cấu hình phổ biến.
Điểm đáng chú ý là 12 GB RAM và 256 GB bộ nhớ trong không còn chỉ xuất hiện trên điện thoại đắt tiền. Cấu hình này đã được đưa xuống nhiều sản phẩm tầm trung, cận cao cấp và các phiên bản tiêu chuẩn của dòng máy cao cấp. Nó đáp ứng nhu cầu đa nhiệm, chơi game, chụp ảnh độ phân giải cao và lưu trữ video dài ngày.
Vì sao smartphone ngày càng cần nhiều bộ nhớ?
RAM, hay DRAM, là vùng nhớ tạm thời dành cho hệ điều hành và các ứng dụng đang hoạt động. Dung lượng RAM lớn giúp điện thoại giữ nhiều ứng dụng trong nền hơn, giảm tình trạng phải tải lại khi người dùng chuyển qua lại giữa các tác vụ.
Trong khi đó, NAND là loại bộ nhớ lưu trữ dữ liệu lâu dài như ứng dụng, ảnh, video, tài liệu và tệp hệ thống. Khi camera trên smartphone tạo ra ảnh có độ phân giải cao hơn, video dung lượng lớn hơn và trò chơi ngày càng nặng, nhu cầu về bộ nhớ trong cũng tăng theo.
AI đang đẩy nhu cầu này lên một nấc mới. Một số tính năng AI chạy trực tiếp trên thiết bị cần không gian cho mô hình, dữ liệu tạm và bộ nhớ đệm. Điện thoại cũng phải duy trì nhiều dịch vụ nền hơn để xử lý hình ảnh, nhận diện giọng nói, dịch thuật hoặc hỗ trợ tìm kiếm.
Điều đó không có nghĩa mọi tính năng AI đều cần hàng chục gigabyte RAM. Tuy nhiên, khi các nhà sản xuất đồng thời nâng cấp camera, màn hình, game và phần mềm, bộ nhớ lớn trở thành một cách dễ thấy để quảng bá khả năng sử dụng lâu dài của sản phẩm.
AI và trung tâm dữ liệu cạnh tranh nguồn cung với điện thoại
Nguyên nhân lớn phía sau biến động này nằm ở sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI. Những hệ thống dùng để huấn luyện và vận hành mô hình lớn cần các loại bộ nhớ hiệu năng cao như HBM, bên cạnh DRAM máy chủ và NAND dành cho SSD doanh nghiệp.
So với bộ nhớ tiêu dùng, các sản phẩm phục vụ máy chủ thường đem lại giá trị cao hơn. Vì vậy, các nhà sản xuất có động lực phân bổ thêm công suất, thiết bị và nguồn lực cho HBM hoặc bộ nhớ doanh nghiệp. Phần dành cho smartphone, laptop và các thiết bị cá nhân có thể bị thu hẹp khi năng lực sản xuất chưa thể mở rộng ngay lập tức.
Một hệ thống GPU dành cho máy chủ AI có thể sử dụng nhiều bộ nhớ HBM tốc độ cao. Khi hàng loạt trung tâm dữ liệu trên toàn cầu cùng mở rộng, nhu cầu không chỉ tăng ở chip xử lý mà còn lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng bộ nhớ.
Ở chiều ngược lại, smartphone cũng đang cần nhiều RAM và dung lượng lưu trữ hơn để tích hợp AI ngay trên thiết bị. Hai xu hướng này tạo thành vòng xoáy: AI làm tăng nhu cầu bộ nhớ tại trung tâm dữ liệu, đồng thời khiến điện thoại cần thêm bộ nhớ để xử lý các tính năng mới.
Nhà sản xuất có thể xử lý áp lực chi phí thế nào?
Nếu giá linh kiện tiếp tục ở mức cao, các hãng smartphone có một số lựa chọn, nhưng phương án nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm hoặc lợi nhuận.
- Tăng giá bán: chi phí bộ nhớ có thể được chuyển một phần sang người mua, đặc biệt trên các phiên bản 512 GB hoặc 1 TB.
- Giữ nguyên dung lượng: hãng có thể duy trì 8 GB hoặc 12 GB RAM lâu hơn thay vì nhanh chóng đưa 16 GB lên dòng máy phổ thông.
- Cắt giảm linh kiện khác: một số mẫu máy có thể phải điều chỉnh camera, vật liệu hoàn thiện, sạc nhanh hoặc phụ kiện để cân đối giá thành.
- Thu hẹp biên lợi nhuận: các thương hiệu có thể chấp nhận lợi nhuận thấp hơn nhằm giữ giá bán và sức cạnh tranh.
- Phân hóa cấu hình: dung lượng 16 GB RAM, 512 GB hoặc 1 TB có thể chỉ dành cho phiên bản cao cấp với mức chênh lệch lớn.
Trong thực tế, chiến lược sẽ khác nhau tùy quy mô đặt hàng và sức thương lượng. Một thương hiệu lớn có thể ký hợp đồng dài hạn hoặc đặt mua số lượng lớn để giảm tác động, trong khi các hãng nhỏ dễ chịu ảnh hưởng hơn khi thị trường khan hiếm.
Android và Apple đều khó đứng ngoài biến động
Các thương hiệu Android chịu sức ép từ cả hai phía. Họ phải mua chip xử lý từ Qualcomm hoặc MediaTek, đồng thời đặt hàng DRAM và NAND từ các nhà cung cấp bộ nhớ. Khi cả chip lẫn bộ nhớ cùng tăng giá, dư địa để duy trì giá bán cũ sẽ bị thu hẹp.
Apple có lợi thế ở việc tự thiết kế chip dòng A, nhưng điều đó không giúp hãng miễn nhiễm với thị trường. Chip vẫn phải được sản xuất bởi TSMC, còn bộ nhớ được mua từ bên ngoài. Vì vậy, iPhone cũng chịu tác động nếu chi phí DRAM và NAND tăng mạnh.
Áp lực này có thể đặc biệt đáng chú ý với những thiết bị mới cần dung lượng lớn ngay từ thế hệ đầu. Thị trường iPhone gập có thể xuất xưởng hơn 10 triệu máy năm đầu chẳng hạn, sẽ đòi hỏi chuỗi cung ứng ổn định nếu sản phẩm sử dụng nhiều bộ nhớ và có giá bán cao.
Về phía người dùng, mức RAM cao hơn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa trải nghiệm tốt hơn tương ứng. Hiệu quả còn phụ thuộc vào cách hệ điều hành quản lý ứng dụng nền, tốc độ bộ nhớ, khả năng tối ưu phần mềm và chất lượng chip xử lý. Tuy nhiên, bộ nhớ trong lớn vẫn có giá trị thực tế khi người dùng quay video độ phân giải cao hoặc cài nhiều game.
Con số tăng 340% cần được nhìn nhận thận trọng
Thông tin về mức giá 2.200 nhân dân tệ cho tổ hợp 12 GB RAM và 256 GB lưu trữ là ước tính từ Digital Chat Station, không phải giá niêm yết được công bố bởi nhà sản xuất linh kiện.
Nguồn tin không nêu rõ chuẩn DRAM, loại NAND, tốc độ bộ nhớ, chất lượng chip, quy mô đơn hàng hay điều kiện hợp đồng. Đây đều là các yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể giá mua thực tế. Một hãng smartphone đặt hàng số lượng lớn trong hợp đồng dài hạn chắc chắn có mức chi phí khác với đơn hàng nhỏ giao ngay.
Cũng không nên hiểu rằng mọi chiếc điện thoại 12 GB RAM và 256 GB bộ nhớ trong đều đang phải gánh hơn 300 USD chi phí linh kiện. Giá bán lẻ của điện thoại còn bao gồm màn hình, camera, pin, bo mạch, thiết kế, phần mềm, logistics, marketing và nhiều khoản khác.
Dù cần thận trọng với con số cụ thể, xu hướng đằng sau nó vẫn đáng quan tâm. Bộ nhớ đang chuyển từ một thông số thường được nâng cấp để tạo lợi thế quảng cáo thành một trong những bài toán chi phí lớn của smartphone.
Người dùng có thể phải trả nhiều hơn cho dung lượng lớn
Nếu nguồn cung chưa cải thiện, các phiên bản 16 GB RAM hoặc 512 GB, 1 TB lưu trữ nhiều khả năng sẽ bị giới hạn ở phân khúc cao cấp. Mức chênh lệch giữa bản tiêu chuẩn và bản dung lượng lớn cũng có thể tăng lên.
Trong ngắn hạn, người mua nên cân nhắc nhu cầu thực tế thay vì chỉ chọn cấu hình cao nhất. Người thường xuyên quay video, chơi game nặng hoặc dùng điện thoại trong nhiều năm sẽ hưởng lợi từ bộ nhớ trong lớn. Ngược lại, người chủ yếu dùng mạng xã hội, nhắn tin và chụp ảnh thông thường có thể không cần trả thêm cho 1 TB.
AI chưa chắc khiến mọi smartphone lập tức tăng giá, nhưng nó đang làm thay đổi cách các hãng phân bổ nguồn lực và tính toán cấu hình. Khi bộ nhớ trở thành tài nguyên cạnh tranh giữa điện thoại và trung tâm dữ liệu, những nâng cấp tưởng như nhỏ trên bảng thông số có thể tác động rõ rệt đến giá bán cuối cùng.
Đổi từ iPhone sang Galaxy Z Fold8: 5 điều bất ngờ sau một tháng
AI khiến smartphone giá rẻ đứng trước nguy cơ biến mất
Galaxy Z Fold8 bán chạy: Vì sao Apple vẫn có thể hưởng lợi?
realme tiếp tục đồng hành Đấu Trường Danh Vọng Mùa Đông 2026
Galaxy S26 FE và định nghĩa mới về trải nghiệm flagship
Oukitel WP600: Điện thoại gaming 2 quạt, pin 10.000mAh
Android Pulse bất ngờ xuất hiện trên hàng triệu điện thoại Android
