Dũng Virgo
Một chiếc SSD SanDisk dung lượng 64 GB đang thu hút sự chú ý trong cộng đồng công nghệ khi vẫn hoạt động sau khoảng 16 năm sử dụng. Theo dữ liệu SMART được chia sẻ, ổ đã ghi tổng cộng hơn 9 PB dữ liệu, tương đương trên 9.000 TB, đồng thời trải qua hơn 140.000 chu kỳ ghi.
Con số này đặc biệt ấn tượng bởi 64 GB từng là mức dung lượng phổ biến của những mẫu SSD tiêu dùng đời đầu. Dù thiết bị đã xuất hiện lỗi đọc không thể sửa chữa, máy tính vẫn nhận diện được ổ và một số thành phần bên trong còn hoạt động. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu cho thấy chiếc SSD vẫn an toàn để lưu dữ liệu quan trọng.
Ổ SSD 64 GB đã ghi lượng dữ liệu lớn đến mức nào?
Dung lượng danh nghĩa của chiếc SSD chỉ là 64 GB, nhưng tổng lượng dữ liệu từng được ghi lên thiết bị đã vượt 9 PB, tức khoảng 9 triệu GB. Nếu lấy tổng dữ liệu này chia cho dung lượng 64 GB, toàn bộ không gian lưu trữ của ổ đã được ghi đầy rồi xóa đi trên 140.000 lần.
Cách quy đổi trên chỉ mang tính minh họa cho mức độ hao mòn của bộ nhớ flash. Trong thực tế, bộ điều khiển SSD có thể phân bổ dữ liệu giữa các ô nhớ, sử dụng vùng dự phòng và thực hiện nhiều thao tác nền như cân bằng hao mòn hoặc thu gom rác. Vì vậy, số chu kỳ ghi thực tế của từng ô nhớ không nhất thiết giống hệt con số được suy ra từ tổng dung lượng.
Dù vậy, hơn 140.000 chu kỳ vẫn là mức rất hiếm gặp đối với một SSD phổ thông. Phần lớn người dùng thông thường khó tạo ra khối lượng ghi lớn như vậy trong vòng đời của một thiết bị lưu trữ hiện đại, đặc biệt nếu ổ chủ yếu dùng để cài hệ điều hành, ứng dụng và lưu tài liệu cá nhân.
Hơn 61.000 giờ bật nguồn trong 16 năm
Dữ liệu theo dõi của ổ còn ghi nhận hơn 61.000 giờ bật nguồn. Nếu cộng dồn liên tục, khoảng thời gian này tương đương gần bảy năm hoạt động. Con số đó không có nghĩa SSD đã chạy không ngừng trong toàn bộ 16 năm tồn tại, nhưng vẫn cho thấy thiết bị đã trải qua thời gian sử dụng đáng kể.
Thời gian bật nguồn và tổng lượng dữ liệu ghi là hai chỉ số khác nhau. Một ổ có thể bật máy trong thời gian dài nhưng ít ghi dữ liệu, trong khi một thiết bị dùng cho máy chủ, bộ nhớ đệm hoặc các tác vụ thường xuyên cập nhật có thể tích lũy lượng ghi rất nhanh. Trường hợp của chiếc SanDisk cho thấy cả hai yếu tố đều ở mức cao so với một sản phẩm dung lượng nhỏ.
Những mẫu SSD đời đầu thường có giá rất cao nếu tính theo mỗi gigabyte. Dung lượng 64 GB hoặc 128 GB khi đó đủ cho nhu cầu cơ bản, nhưng không gian lưu trữ hạn chế khiến thiết bị nhanh chóng trở nên chật chội khi phần mềm và hệ điều hành ngày càng lớn.
Vì sao SSD thế hệ đầu có thể bền?
Ở giai đoạn đầu của thị trường SSD tiêu dùng, nhiều sản phẩm sử dụng NAND SLC hoặc MLC. SLC lưu một bit dữ liệu trên mỗi ô nhớ, còn MLC lưu hai bit. Việc chứa ít bit hơn giúp quá trình đọc, ghi và xác định trạng thái điện tích trong ô nhớ đơn giản hơn so với NAND TLC hoặc QLC.
Đổi lại, SLC và MLC có chi phí sản xuất cao hơn, khiến SSD sử dụng các loại bộ nhớ này có giá bán đắt và dung lượng không lớn. Đây cũng là một trong những lý do các sản phẩm cũ thường được nhắc đến về độ bền, trong khi SSD hiện đại ưu tiên mật độ lưu trữ và giá thành trên mỗi gigabyte.
Tuy nhiên, không thể khẳng định chiếc SanDisk 64 GB nói trên chắc chắn dùng SLC hay MLC chỉ dựa vào tuổi đời. Model cụ thể cùng cấu hình phần cứng đầy đủ chưa được công bố rõ ràng. Ngoài loại NAND, độ bền còn phụ thuộc vào bộ điều khiển, thuật toán cân bằng hao mòn, dung lượng dự phòng, nhiệt độ và cách thiết bị được sử dụng.
Vẫn báo “Good” nhưng đã có lỗi quan trọng
Phần mềm theo dõi vẫn đánh giá tình trạng tổng thể của ổ ở mức “Good”. Dẫu vậy, người dùng phát hiện một lỗi đọc không thể sửa chữa tại sector 0, khu vực có vai trò quan trọng trong quá trình nhận diện và khởi động thiết bị.
Việc một số thành phần khác vẫn hoạt động, gồm lớp chuyển đổi địa chỉ flash, bộ nhớ đệm ghi và giao tiếp dữ liệu, giúp SSD chưa hoàn toàn mất khả năng vận hành. Máy tính vẫn có thể nhận diện ổ trong hệ thống, nhưng điều này không đồng nghĩa dữ liệu trên đó luôn có thể đọc hoặc ghi ổn định.
Chỉ số SMART rất hữu ích để theo dõi tuổi thọ và phát hiện những dấu hiệu bất thường. Người dùng có thể dựa vào các thông tin như tổng dữ liệu đã ghi, số giờ bật nguồn, số lỗi không thể sửa chữa hoặc mức hao mòn được ước tính để chủ động sao lưu. Tuy nhiên, SMART không thể dự đoán chính xác thời điểm SSD sẽ hỏng hoàn toàn.
Một thiết bị được báo tình trạng tốt vẫn có thể gặp sự cố ở bộ điều khiển, mạch nguồn, firmware hoặc các linh kiện khác. Trong một số trường hợp, SSD có thể biến mất khỏi hệ thống sau một lần tắt máy và khởi động lại mà không đưa ra cảnh báo đủ sớm.
Không nên dùng chiếc SSD này cho dữ liệu quan trọng
Thành tích ghi 9 PB là minh chứng thú vị về khả năng chịu đựng của bộ nhớ flash, nhưng không nên được xem như lý do để tiếp tục sử dụng ổ cho hệ điều hành, tài liệu công việc hay dữ liệu duy nhất không có bản sao.
Lỗi không thể sửa chữa tại khu vực quan trọng cho thấy thiết bị đã bước vào giai đoạn suy giảm. Ngay cả khi ổ vẫn mở được tập tin hoặc hoàn thành một số thao tác, độ tin cậy của nó không còn tương xứng với yêu cầu của dữ liệu quan trọng. Những tác vụ ghi liên tục cũng có thể khiến tình trạng xấu đi nhanh hơn.
Nếu đang sở hữu một SSD cũ, người dùng nên thực hiện các bước sau:
- Sao lưu dữ liệu sang ít nhất một thiết bị hoặc dịch vụ khác trước khi tiếp tục sử dụng.
- Kiểm tra thông tin SMART bằng công cụ phù hợp và theo dõi các chỉ số lỗi theo thời gian.
- Không dùng ổ đã xuất hiện lỗi đọc, lỗi ghi hoặc thường xuyên bị ngắt kết nối làm nơi lưu bản duy nhất.
- Thay thế SSD khi dung lượng không còn đáp ứng nhu cầu, kể cả trong trường hợp phần mềm vẫn báo tình trạng tốt.
- Không cố thử nghiệm ghi hàng loạt trên ổ đã có dấu hiệu xuống cấp nếu dữ liệu bên trong chưa được sao lưu.
Bài học từ một chiếc SSD “không chịu nghỉ hưu”
Chiếc SanDisk 64 GB cho thấy tuổi thọ thực tế của một thiết bị lưu trữ đôi khi có thể vượt xa kỳ vọng ban đầu. Sau khoảng 16 năm, hơn 61.000 giờ bật nguồn và trên 140.000 chu kỳ ghi, ổ vẫn chưa hoàn toàn ngừng hoạt động. Đây là kết quả đáng chú ý, nhất là khi SSD đời đầu có dung lượng nhỏ và công nghệ còn nhiều giới hạn.
Tuy nhiên, độ bền của một trường hợp cá biệt không thể đại diện cho mọi SSD cùng thời. Hai ổ có cùng dung lượng hoặc cùng thương hiệu vẫn có thể khác nhau về loại NAND, bộ điều khiển, điều kiện nhiệt, nguồn điện và khối lượng công việc. Vì thế, người dùng không nên dựa vào câu chuyện này để kéo dài vòng đời của một ổ đã có lỗi.
Giá trị lớn nhất của trường hợp trên nằm ở việc nó nhắc nhở người dùng theo dõi tình trạng lưu trữ và duy trì thói quen sao lưu. Một SSD chỉ thực sự đáng tin cậy khi dữ liệu quan trọng còn có bản sao độc lập. Còn với chiếc SanDisk 64 GB, thành tích 9 PB có thể xem là một kỷ lục thú vị trước khi thiết bị chính thức được cho nghỉ hưu.
LG UltraGear 25G590B: Màn hình gaming 1000Hz cho eSports
PocketBook Q: máy đọc sách nhỏ gọn, pin dùng đến 4 tuần
Windows on Arm sẵn sàng trở thành lựa chọn chính cho PC
Dahua trình diễn 3 công nghệ AI mới cho camera tại Better Lab
Điều gì tạo nên giá trị của một chiếc đồng hồ đẹp?
Samsung đẩy màn hình gaming lên 1.100Hz với Odyssey G6
Samsung AI TV biến phòng khách thành trợ lý thông minh
