Dũng Virgo
Tổng thống Donald Trump muốn nước Mỹ sử dụng một cách gọi mới cho trí tuệ nhân tạo. Theo tuyên bố của ông tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, thuật ngữ tiếng Anh “artificial intelligence” khiến công nghệ này nghe như một thứ giả tạo, trong khi những gì AI đang thể hiện lại rất đáng kinh ngạc.
Thay cho “artificial intelligence”, chính quyền Mỹ sẽ gọi lĩnh vực này là “super intelligence”, viết tắt là SI. Động thái trên không chỉ tạo ra một cách dùng từ mới trong các phát biểu chính trị, mà còn phản ánh quan điểm của ông Trump: AI cần được khuyến khích phát triển mạnh, thay vì bị kìm hãm bởi những cảnh báo về rủi ro trong tương lai.
Vì sao ông Trump muốn đổi cách gọi AI?
Phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Ba, Tổng thống Trump cho rằng từ “artificial” khiến người nghe có cảm giác trí tuệ này không thật. Theo cách diễn giải của ông, AI không phải một sản phẩm giả tạo mà là công nghệ có khả năng tạo ra những thay đổi rất lớn.
“Artificial” khiến trí tuệ nghe như giả tạo, nhưng nó không hề giả. Nó thực sự đáng kinh ngạc.
Từ lập luận đó, ông Trump cho biết Mỹ sẽ sử dụng thuật ngữ “super intelligence” trong các tài liệu của chính phủ. Tổng thống Mỹ thậm chí kỳ vọng tên gọi này có thể được sử dụng rộng rãi hơn trên thế giới.
Dù vậy, tuyên bố trên trước hết là một thay đổi về ngôn ngữ và cách định vị công nghệ. Nội dung được công bố không cho biết chi tiết về thời điểm, quy trình hay phạm vi áp dụng cụ thể của thuật ngữ mới trong hệ thống văn bản của Mỹ. Vì vậy, “super intelligence” hiện nên được hiểu là tên gọi mà ông Trump đề xuất và muốn thúc đẩy sử dụng, thay vì một tiêu chuẩn kỹ thuật mới đã được mô tả đầy đủ.
Thông điệp phía sau tên gọi “super intelligence”
Việc lựa chọn từ “super intelligence” cho thấy ông Trump muốn nhấn mạnh năng lực và tiềm năng của AI. Thay vì tập trung vào chữ “artificial”, vốn có thể gợi liên tưởng đến sự mô phỏng hoặc không tự nhiên, cách gọi mới hướng sự chú ý vào sức mạnh mà công nghệ này có thể đạt được.
Trong phát biểu của mình, ông Trump đánh giá AI có thể trở nên quan trọng hơn cả Cách mạng Công nghiệp hoặc Internet. Đây là một nhận định thể hiện kỳ vọng rất lớn vào tác động của công nghệ đối với kinh tế, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.
Ông cũng đưa AI vào bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo Tổng thống Trump, quốc gia giành chiến thắng trong AI cũng sẽ là bên giành lợi thế lớn hơn trên trường quốc tế. Ông khẳng định Mỹ hiện đang dẫn trước Trung Quốc và các quốc gia khác, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì vị trí này.
Như vậy, “super intelligence” không chỉ là một lựa chọn từ ngữ mang tính hình ảnh. Nó gắn với cách chính quyền Mỹ nhìn nhận AI như một lĩnh vực chiến lược, có thể tác động đến sức mạnh kinh tế và công nghệ của đất nước.
Mỹ muốn thúc đẩy AI nhưng vẫn duy trì giám sát
Quan điểm của Tổng thống Trump không đồng nghĩa với việc để AI phát triển hoàn toàn không kiểm soát. Trước đó, ông từng đề cập kế hoạch thành lập một “AI Force” để giám sát hoạt động quản lý trí tuệ nhân tạo. Chính quyền Mỹ cũng được cho là sẽ sớm bổ nhiệm một “AI czar”, tức nhân vật phụ trách lĩnh vực AI.
Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump tuyên bố không muốn ngành công nghiệp AI bị “hủy diệt”. Ông cho rằng Mỹ cần khuyến khích, hỗ trợ và theo dõi sự phát triển của công nghệ này. Tại Liên Hợp Quốc, thông điệp đó tiếp tục được nhắc lại: AI cần được thúc đẩy, nhưng các cơ quan thực thi pháp luật vẫn có thể can thiệp khi xuất hiện vấn đề cần xử lý.
Cách tiếp cận này đặt ra một thế cân bằng khá rõ. Một mặt, Washington muốn doanh nghiệp và giới nghiên cứu có không gian phát triển sản phẩm, mô hình và hạ tầng AI. Mặt khác, chính phủ vẫn cần theo dõi các tác động có thể ảnh hưởng đến xã hội, an ninh và hoạt động kinh tế.
Trong thực tế, câu chuyện quản lý AI không chỉ nằm ở các mô hình lớn. Nó còn liên quan đến cách chatbot đưa ra câu trả lời, việc hệ thống xử lý dữ liệu người dùng và trách nhiệm của doanh nghiệp khi sản phẩm gây hậu quả. Một vụ việc tại Trung Quốc, trong đó một công ty AI bị kiện vì chatbot đề xuất ngày an táng, cho thấy các ứng dụng AI có thể tạo ra tranh cãi ngay cả trong những tình huống rất nhạy cảm. Bạn có thể xem thêm vụ kiện liên quan đến chatbot chọn ngày an táng để thấy rõ hơn vấn đề này.
Trump bác cảnh báo về thảm họa do AI
Tổng thống Trump cũng phản đối những dự báo cho rằng AI có thể dẫn đến một thảm họa nghiêm trọng trong tương lai. Ông nhắc đến các cảnh báo về khả năng robot tấn công con người, AI gây ra cái chết hoặc khiến mọi thứ mất kiểm soát.
Ông so sánh những cảnh báo này với các dự báo trước đây về thảm họa do hiện tượng nóng lên toàn cầu. Theo lập luận của ông, nhiều công nghệ lớn đều đi kèm thách thức, nhưng điều đó không có nghĩa xã hội nên dừng phát triển công nghệ ngay từ đầu.
Quan điểm này tạo ra sự đối lập với những lời kêu gọi quản lý chặt chẽ AI tiên tiến. Trước tuần lễ diễn ra các cuộc họp và bài phát biểu tại New York, lãnh đạo hơn 20 quốc gia đã kêu gọi áp dụng các biện pháp an toàn có tính ràng buộc. Nhóm này cảnh báo tốc độ phát triển của AI có thể vượt qua khả năng kiểm soát của con người.
Hai cách tiếp cận nói trên không nhất thiết hoàn toàn loại trừ nhau. Một bên nhấn mạnh nhu cầu đổi mới và cạnh tranh, bên còn lại tập trung vào trách nhiệm, tính an toàn và khả năng kiểm soát. Thách thức của các nhà hoạch định chính sách là tìm ra cách để công nghệ tiếp tục tiến bộ mà không bỏ qua các rủi ro thực tế.
Cuộc cạnh tranh Mỹ – Trung cũng tác động đến chính sách AI
Bên cạnh vấn đề an toàn, AI đang được đặt trong mối quan hệ cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc. Tổng thống Trump cho rằng bên dẫn đầu về AI sẽ giành lợi thế quyết định. Vì vậy, việc hạn chế quá mức hoạt động nghiên cứu và phát triển có thể khiến Mỹ mất vị trí trước các đối thủ.
Trong bối cảnh đó, Mỹ và Trung Quốc cũng đang thảo luận về việc thiết lập một kênh liên lạc dành riêng cho các vấn đề liên quan đến AI. Cuộc trao đổi diễn ra khi hai nước chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Một kênh liên lạc như vậy, nếu được thiết lập, có thể đóng vai trò giảm nguy cơ hiểu lầm giữa hai cường quốc công nghệ. Tuy nhiên, nội dung tham khảo chưa cung cấp thông tin cụ thể về cơ chế hoạt động, phạm vi thảo luận hay kết quả của các cuộc trao đổi này.
Đổi tên có làm thay đổi cách AI được quản lý?
Về mặt chính sách, tên gọi mới không tự động giải quyết các câu hỏi lớn mà AI đang đặt ra. Dù được gọi là “artificial intelligence” hay “super intelligence”, công nghệ này vẫn cần được đánh giá dựa trên khả năng thực tế, cách triển khai và tác động đối với người dùng.
Điều người dùng quan tâm thường không nằm ở tên gọi, mà là chatbot có cung cấp thông tin đáng tin cậy hay không, hệ thống có bảo vệ dữ liệu cá nhân không và doanh nghiệp có chịu trách nhiệm khi AI đưa ra kết quả sai hay không. Với các cơ quan quản lý, những câu hỏi quan trọng hơn gồm tiêu chuẩn an toàn, cơ chế giám sát và cách xử lý khi hệ thống gây thiệt hại.
Do đó, tuyên bố của ông Trump có ý nghĩa lớn ở phương diện thông điệp chính trị. Nó cho thấy chính quyền Mỹ muốn xây dựng hình ảnh AI như động lực tăng trưởng và lợi thế chiến lược, thay vì chỉ mô tả công nghệ này qua các nguy cơ tiềm ẩn.
Trong khi đó, những tranh luận về kiểm soát AI vẫn sẽ tiếp tục. Các sự cố và tranh cãi mới có thể buộc chính phủ, doanh nghiệp công nghệ và người dùng nhìn lại cách triển khai hệ thống. Một số diễn biến gần đây trong ngành cũng cho thấy tốc độ thay đổi của AI có thể tạo ra những hệ quả khó dự đoán; bài viết 10 ngày chấn động khiến ngành AI phải nhìn lại là một ví dụ liên quan.
Kết luận
Đề xuất gọi trí tuệ nhân tạo là “super intelligence” cho thấy cách Tổng thống Trump muốn định hình cuộc tranh luận về AI tại Mỹ. Ông nhấn mạnh tiềm năng vượt trội của công nghệ, phản đối việc kìm hãm ngành AI và xem cuộc cạnh tranh với Trung Quốc là yếu tố có ý nghĩa chiến lược.
Tuy nhiên, song song với chủ trương thúc đẩy, ông vẫn đề cập đến vai trò giám sát của chính phủ và khả năng can thiệp của cơ quan thực thi pháp luật. Vì thế, phía sau câu chuyện đổi tên không chỉ là vấn đề từ ngữ. Đây còn là tuyên bố về hướng đi mà Mỹ muốn theo đuổi: phát triển AI càng nhanh càng tốt, nhưng vẫn phải theo dõi những rủi ro đi kèm.
AI xâm nhập cổng dữ liệu y tế của chính phủ Australia
Dataiku ra mắt lớp quản lý AI agent đa nền tảng cho doanh nghiệp
Qualcomm đưa AI Agent lên smartphone với Snapdragon mới
Vì sao Snapdragon cần agentic AI khi đã có Claude, Gemini?
Claude Opus 5.5 mạnh ngang Fable 5.1, giá API giảm sâu
FPT Cloud đưa Zone Thủ Đức vào vận hành, tăng lực cho AI
10 ngày chấn động khiến ngành AI phải nhìn lại
